Ông Rubio tìm cách trấn an đồng minh Vùng Vịnh trước lo ngại về thỏa thuận Mỹ - Iran

Ông Rubio đã tới UAE và dự kiến tiếp tục thăm Kuwait, Bahrain để gặp các lãnh đạo thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), gồm Saudi Arabia, Qatar, Oman, UAE, Kuwait và Bahrain.

Ngoại trưởng Mỹ cho biết những lo ngại của các đồng minh chắc chắn sẽ được thảo luận. Các vấn đề gây tranh cãi bao gồm việc thỏa thuận không áp đặt hạn chế đối với chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, kế hoạch thành lập quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD cho Tehran và khả năng Iran gia tăng ảnh hưởng đối với các tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược.

Ông Rubio khẳng định sẽ không đề nghị các nước Vùng Vịnh đóng góp cho quỹ tái thiết Iran trong chuyến công du lần này và cho rằng việc giải ngân bất kỳ khoản tiền nào cho Tehran sẽ phụ thuộc vào hành động của nước này trong tương lai.

Các nước GCC đều là đồng minh chiến lược của Mỹ và đóng vai trò quan trọng trong hiện diện quân sự của Washington tại Trung Đông. Tuy nhiên, theo các nguồn tin ngoại giao, một số nước đang thất vọng trước thỏa thuận có thể mở đường cho việc bình thường hóa quan hệ Mỹ - Iran, quốc gia mà phần lớn các chính phủ Arab dòng Sunni xem là đối thủ chiến lược.

Đối với ông Rubio, thách thức là phải trấn an các đồng minh mà không tạo cảm giác đang chỉ trích thỏa thuận do Tổng thống Donald Trump hậu thuẫn. Một số nghị sĩ Cộng hòa đã công khai chỉ trích văn kiện này vì cho rằng chính quyền đã nhượng bộ Tehran quá nhiều.

Lo ngại về tên lửa, ảnh hưởng khu vực và eo biển Hormuz

Một trong những mối quan ngại lớn nhất của các nước Arab là thỏa thuận không đề cập đến chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, dù đây từng là mục tiêu quan trọng mà chính quyền Trump nhấn mạnh trong suốt cuộc chiến.

Bên cạnh đó, quỹ tái thiết 300 tỷ USD dành cho Iran cũng làm dấy lên lo ngại rằng Tehran có thể sử dụng nguồn lực mới để tăng cường sức mạnh quân sự và hỗ trợ các lực lượng đồng minh trong khu vực.

Bahrain được cho là đặc biệt thận trọng trước nguy cơ Iran gia tăng ảnh hưởng đối với cộng đồng người Hồi giáo Shiite chiếm đa số tại quốc gia này.

Các nước Vùng Vịnh cũng lo ngại về vai trò của Iran tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải huyết mạch đối với xuất khẩu dầu khí toàn cầu. Tuy nhiên, ông Rubio khẳng định Iran sẽ không được phép áp đặt phí quá cảnh vì điều đó trái với luật pháp quốc tế.

Ở phạm vi rộng hơn, nhiều quốc gia GCC vẫn dè dặt trước khả năng Mỹ tái thiết lập quan hệ với Tehran. Nhà bình luận Saudi Arabia Abdulrahman Al-Rashed nhận định thỏa thuận hiện nay đang góp phần khôi phục vị thế của Iran như một cường quốc khu vực và phần lớn nguồn tài chính mới mà Tehran có thể nhận được nhiều khả năng sẽ được sử dụng để củng cố năng lực quân sự hơn là cải thiện kinh tế trong nước.