Phố Wall lập đỉnh giữa bão địa chính trị: Niềm tin vững vàng hay sự chủ quan rủi ro?

Thị trường chứng khoán Mỹ hiện đã vượt trở lại mức trước khi cuộc chiến bùng phát hơn sáu tuần trước – một diễn biến mà nhiều nhà đầu tư cho rằng phản ánh kỳ vọng xung đột sẽ không kéo dài. Nhưng nếu giả định đó không chính xác thì sao?

Chỉ số chuẩn S&P 500 đã hoàn tất một vòng “đi rồi quay lại”, dù bối cảnh đầu tư hiện tại đã thay đổi đáng kể so với ngày 27/2 – thời điểm ngay trước khi xung đột Trung Đông bắt đầu. Giá dầu đã tăng khoảng 40%, trong khi lo ngại lạm phát đẩy lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng cao. Những yếu tố này cũng khiến thị trường dần loại bỏ kỳ vọng về các đợt cắt giảm lãi suất trong năm nay.

Tất cả các yếu tố trên có thể trở thành lực cản đối với thị trường cổ phiếu nếu tiếp tục kéo dài.

“Có khá nhiều sự tự mãn khi cho rằng vấn đề này sẽ sớm được giải quyết. Những gì thị trường đang định giá là một lối thoát,” ông Brad Conger, Giám đốc đầu tư tại Hirtle Callaghan – đơn vị quản lý tài sản cho các quỹ endowment và quỹ nền tảng – nhận định. “Tôi cho rằng tình hình hiện tại tệ hơn nhiều so với ngày 27/2, nhưng giá lại đang ở cùng mức.”

Dù vậy, các nhà đầu tư vẫn bám vào những yếu tố tích cực của nền kinh tế, đặc biệt là triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp – vốn đã cải thiện kể từ khi xung đột bắt đầu. Đồng thời, họ cũng nhấn mạnh sự bền bỉ của thị trường chứng khoán trong suốt ba năm tăng trưởng vừa qua, cùng với nỗi lo bỏ lỡ các nhịp tăng giá.

Chỉ số S&P 500 đã phục hồi sau khi sụt giảm trong những tuần đầu kể từ khi khủng hoảng nổ ra. Vào cuối tháng 3, chỉ số này từng giảm hơn 9% so với đỉnh lịch sử đạt được cuối tháng 1, tiến gần ngưỡng điều chỉnh 10%. Tuy nhiên, đến phiên thứ Hai, chỉ số đã tăng nhẹ 0.1% so với thời điểm bắt đầu chiến tranh. Sau đợt tăng mạnh vào thứ Ba, chỉ số chuẩn đã vượt mức trước chiến tranh khoảng 1.3% và đang tiến gần đến việc thiết lập mức đóng cửa kỷ lục mới.

Sự lạc quan về một giải pháp cho xung đột đã gia tăng sau một số diễn biến gần đây. Tuy nhiên, nhiều yếu tố vẫn còn bất định, và nhà đầu tư vẫn đang chuẩn bị cho những kịch bản có thể khiến thị trường biến động mạnh.

“Thị trường đang nhìn nhận đây là những rủi ro tạm thời, sẽ sớm qua đi, thay vì là khởi đầu của một giai đoạn mới với lạm phát cao hơn, giá năng lượng cao hơn và lãi suất cao hơn,” ông Peter Tuz, Chủ tịch Chase Investment Counsel Corp, cho biết. “Bởi nếu đó thực sự là một ‘trạng thái bình thường mới’, thì sẽ có rất ít lý do để tin rằng thị trường có thể duy trì sức mạnh như hiện nay.”

Diễn biến của giá dầu vẫn là yếu tố trung tâm ảnh hưởng đến thị trường cổ phiếu. Giá dầu thô duy trì ở mức cao có thể gây áp lực lên người tiêu dùng khi chi phí nhiên liệu tăng, đồng thời làm gia tăng chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.

Một dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư tin rằng xung đột sẽ sớm hạ nhiệt là kỳ vọng giá dầu sẽ dịu lại vào cuối năm, theo ông Angelo Kourkafas, chiến lược gia đầu tư toàn cầu cấp cao tại Edward Jones. Theo dữ liệu của LSEG, giá dầu thô Mỹ giao ngay hiện quanh mức 92 USD/thùng, trong khi hợp đồng kỳ hạn tháng 12 chỉ ở mức khoảng 76 USD/thùng.

“Thị trường đang xem các gián đoạn năng lượng là vấn đề ngắn hạn,” ông Kourkafas nhận định. “Có một quan điểm rằng, đúng là có nhiều gián đoạn trong ngắn hạn, nhưng chúng chỉ mang tính tạm thời. Và sau khi vượt qua giai đoạn này, nền kinh tế sẽ quay lại trạng thái ổn định như trước.”

Đà tăng của giá dầu đã tác động rõ rệt đến lạm phát tại Mỹ, với mức tăng theo tháng mạnh nhất trong gần bốn năm.

Nỗi lo lạm phát cũng khiến nhà đầu tư giảm kỳ vọng về việc Federal Reserve cắt giảm lãi suất – yếu tố từng là động lực hỗ trợ thị trường cổ phiếu từ đầu năm. Theo dữ liệu của LSEG tính đến thứ Ba, thị trường hợp đồng tương lai quỹ Fed hiện chỉ phản ánh khoảng 10 điểm cơ bản nới lỏng vào tháng 12, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng trước chiến tranh là khoảng hai lần cắt giảm 25 điểm cơ bản.

Lạm phát do giá dầu tăng cũng là nguyên nhân chính khiến lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đi lên. Lợi suất kỳ hạn 10 năm gần đây ở mức khoảng 4.25%, tăng so với 3.96% vào ngày 27/2.

Lợi suất cao hơn có thể trở thành lực cản đối với thị trường cổ phiếu, do làm tăng chi phí vay vốn cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Một điểm sáng đáng chú ý của thị trường kể từ khi xung đột bắt đầu là triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp Mỹ tiếp tục được cải thiện. Theo LSEG IBES, các công ty trong S&P 500 được dự báo sẽ tăng lợi nhuận khoảng 19% vào năm 2026, cao hơn mức dự báo 15% trước khi chiến tranh nổ ra.

Triển vọng lợi nhuận tích cực này giúp cổ phiếu trở nên hấp dẫn hơn. Tỷ lệ giá trên lợi nhuận (P/E) của S&P 500, dựa trên dự báo lợi nhuận 12 tháng tới, hiện ở mức 20.4 – giảm từ hơn 23 vào cuối tháng 10, theo LSEG Datastream.

“Dự báo lợi nhuận vẫn tiếp tục được nâng lên, bất chấp giá dầu tăng mạnh và những tác động của nó đến lạm phát,” ông Chris Fasciano, chiến lược gia thị trường tại Commonwealth Financial Network, cho biết. “Định giá hợp lý hơn cùng triển vọng lợi nhuận tích cực khiến tôi cảm thấy khá yên tâm với bối cảnh hiện tại.”

Triển vọng này sẽ sớm được kiểm chứng trong vài tuần tới, khi các doanh nghiệp bắt đầu công bố kết quả kinh doanh quý I.

“Mọi người đang kỳ vọng mức tăng trưởng lợi nhuận rất mạnh từ các doanh nghiệp trong năm nay,” ông Tuz nói. “Nhưng vẫn còn quá sớm để khẳng định liệu kỳ vọng đó có trở thành hiện thực hay không.”