Powell giữa áp lực: Chính sách Fed bị soi xét qua lăng kính chính trị

Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đang hứng chịu nhiều chỉ trích sau bài phát biểu tại Jackson Hole hôm thứ Sáu, khi ông phát tín hiệu rằng Fed có thể hạ lãi suất trong tháng tới – một sự thay đổi rõ rệt so với lập trường cứng rắn trước đó. Một số ý kiến cho rằng Powell đã “nhượng bộ” trước áp lực chính trị từ Tổng thống Donald Trump. Nhưng thực tế, cáo buộc này là thiếu công bằng.

Áp lực không chỉ nằm ở dữ liệu kinh tế, mà còn liên quan đến chính trị: Powell bị quy kết là đã “chịu khuất phục” trước yêu cầu liên tục từ Trump về việc giảm chi phí vay. Trên thực tế, Powell gần như rơi vào tình huống không thể làm hài lòng mọi phía.

Về cơ bản, ông có ba lựa chọn khi đưa ra quan điểm về triển vọng chính sách ngắn hạn – và dù chọn hướng nào, ông cũng dễ bị buộc tội mang động cơ chính trị.

Kịch bản thứ nhất: Giữ nguyên lập trường hawkish như trong cuộc họp báo ngày 30/7, khi Fed phát tín hiệu sẽ cần thêm dữ liệu trước khi hành động. Nhưng chỉ hai ngày sau đó, số liệu việc làm tháng 7 được công bố với kết quả đáng thất vọng: thất nghiệp gia tăng, cùng với các điều chỉnh giảm mạnh đối với số liệu tháng 5 và tháng 6 – một trong những lần điều chỉnh lớn nhất kể từ sau khủng hoảng. Điều này khiến thị trường nhanh chóng gia tăng kỳ vọng Fed sẽ sớm cắt giảm lãi suất. Nếu Powell vẫn giữ nguyên quan điểm cũ, ông sẽ bị xem là quá cứng nhắc, thậm chí là “cố tình chống đối” Trump.

Kịch bản thứ hai: Tỏ ra thận trọng, nhấn mạnh rằng lạm phát còn nhiều bất ổn và quá sớm để nghĩ đến nới lỏng chính sách. Nhưng lựa chọn này cũng không tránh khỏi cáo buộc “cứng đầu” vì lo ngại mang tính chính trị.

Kịch bản thứ ba: Chính là lựa chọn Powell đã đưa ra – thừa nhận rằng thời điểm điều chỉnh chính sách có thể đang đến gần, khi thị trường lao động phát đi những tín hiệu suy yếu. Đây không phải cam kết nới lỏng, mà chỉ là sự thừa nhận rằng rủi ro gia tăng khiến Fed cần mở cửa cho khả năng này. Điều quan trọng là Powell nhấn mạnh: các dữ liệu sắp tới, đặc biệt là báo cáo việc làm tháng 8 và chỉ số lạm phát CPI, sẽ quyết định liệu Fed có cắt giảm lãi suất trong cuộc họp ngày 17/9 hay không.

Rõ ràng, không có dấu hiệu nào cho thấy Powell bị chi phối bởi chính trị.

Thị trường dường như cũng đồng tình với quan điểm đó. Nếu giới đầu tư coi phát biểu của Powell là một sai lầm chính sách – đặc biệt trong bối cảnh lạm phát vẫn trên mục tiêu – thì lợi suất trái phiếu dài hạn đáng lẽ phải tăng. Nhưng ngược lại, lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm lại giảm gần 8 bps.

Các hoán đổi lạm phát 10 năm cũng chỉ giảm nhẹ, về mức 2.43%, sát với trung bình ba tháng gần đây. Đáng chú ý, kỳ vọng lãi suất thị trường gần như không thay đổi sau bài phát biểu: hợp đồng tương lai vẫn định giá khoảng 80% khả năng Fed hạ lãi suất vào tháng 9, và gần như chắc chắn có thêm một đợt giảm vào tháng 12.

Nói cách khác, phát biểu của Powell chưa tạo ra bước ngoặt lớn nào.

Thách thức của Powell

Dù vậy, những lập luận phản đối việc chuyển hướng “bồ câu” của Powell là rất mạnh. Lạm phát hiện ở mức khoảng 3% và đã liên tục vượt mục tiêu 2% của Fed suốt hơn bốn năm. Kỳ vọng lạm phát cũng cao hơn mong muốn, ngay cả trước khi tính đến tác động từ các mức thuế mà Trump áp đặt.

Điều kiện tài chính hiện cũng rất nới lỏng: thị trường chứng khoán và nhiều loại tài sản đang ở mức cao kỷ lục. Vậy, tại sao Fed vẫn cân nhắc hạ lãi suất?

Có hai lập luận chính:

• Các mức thuế chỉ tạo ra cú sốc giá tạm thời, không dẫn tới vòng xoáy lạm phát kéo dài.
• Tỷ lệ thất nghiệp có khả năng tăng nhanh hơn dự kiến, và Fed cần hành động sớm để ứng phó.

Điều đó đặt Powell vào thế tiến thoái lưỡng nan: hai mục tiêu kép của Fed – vừa đảm bảo việc làm tối đa, vừa giữ ổn định giá cả – đang xung đột trực tiếp. Và khó khăn ấy càng lớn hơn khi ông phải chịu thêm sức ép chính trị công khai từ Nhà Trắng.

Powell đang mắc kẹt giữa Trump và thực tế phức tạp của nền kinh tế. Nhưng với lựa chọn hiện tại, ông đã làm tốt nhất trong hoàn cảnh đầy rủi ro này.