Tập Cận Bình ca ngợi tiến triển thương mại khi bước vào hội nghị thượng đỉnh với Mỹ

Trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ suy giảm do bị cuốn vào căng thẳng Trung Đông, chuyến thăm Trung Quốc được chờ đợi từ lâu của ông Trump mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là lần đầu tiên một Tổng thống Mỹ thăm đối thủ chiến lược lớn nhất của Washington kể từ chuyến đi của chính ông Trump năm 2017.

“Ông là một nhà lãnh đạo vĩ đại. Đôi khi mọi người không thích tôi nói điều đó, nhưng tôi vẫn nói,” ông Trump phát biểu với ông Tập sau lễ đón tiếp trọng thể tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, với đội danh dự và hàng dài trẻ em vẫy cờ Mỹ - Trung cùng hoa chào mừng.

“Có người nói đây có thể là hội nghị thượng đỉnh lớn nhất từ trước đến nay. Tôi rất vinh dự được ở đây, vinh dự được làm bạn của ông, và quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ tốt đẹp hơn bao giờ hết,” ông Trump nói thêm.

Mở đầu hội nghị, ông Tập nhấn mạnh rằng quan hệ ổn định giữa Trung Quốc và Mỹ mang lại lợi ích cho toàn thế giới. “Khi hợp tác, cả hai cùng có lợi; khi đối đầu, cả hai đều thiệt hại.”

Ông cũng cho biết các cuộc đàm phán chuẩn bị giữa nhóm kinh tế và thương mại hai nước tại Hàn Quốc hôm thứ Tư đã đạt được “kết quả tích cực và cân bằng tổng thể”, theo hãng thông tấn nhà nước Tân Hoa Xã.

Theo các quan chức am hiểu vấn đề, vòng đàm phán mới nhất nhằm duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được hồi tháng 10 năm ngoái, đồng thời xây dựng cơ chế hỗ trợ thương mại và đầu tư trong tương lai.

Tham gia chuyến đi cùng ông Trump còn có nhiều lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ muốn tháo gỡ vướng mắc với Trung Quốc, trong đó có Elon Musk và CEO Nvidia Jensen Huang, người được bổ sung vào danh sách đoàn tháp tùng vào phút chót. Ông Trump cho biết yêu cầu đầu tiên của ông với Chủ tịch Tập là “mở cửa” nền kinh tế Trung Quốc cho doanh nghiệp Mỹ.

Elon Musk, Jensen Huang và CEO Apple Tim Cook đều có mặt tại phiên họp mở đầu giữa hai nhà lãnh đạo. Khi rời Đại lễ đường Nhân dân, Musk nói ngắn gọn với phóng viên rằng cuộc gặp “rất tuyệt vời”.

Theo Nhà Trắng, chương trình làm việc trong tuần này sẽ tạo điều kiện để ông Trump và ông Tập có nhiều thời gian tiếp xúc trực tiếp. Sau phiên họp đầu tiên, hai nhà lãnh đạo sẽ cùng tham quan Di sản Thế giới UNESCO Thiên Đàn và dự quốc yến vào tối thứ Năm, trước khi tiếp tục dùng trà và ăn trưa cùng nhau vào thứ Sáu.

Cán cân quyền lực giữa hai nước hiện đã thay đổi đáng kể so với chuyến thăm Bắc Kinh trước đây của ông Trump, theo Ali Wyne, cố vấn cấp cao về quan hệ Mỹ - Trung tại International Crisis Group.

Ông cho rằng trước đây Trung Quốc cố gắng thuyết phục Mỹ công nhận vị thế đang lên của Bắc Kinh, còn hiện nay chính Washington chủ động thừa nhận vai trò đó. Ông nhắc lại việc ông Trump từng sử dụng khái niệm “G2” khi gặp ông Tập bên lề hội nghị APEC tại Hàn Quốc hồi tháng 10 năm ngoái, hàm ý về hai siêu cường dẫn dắt thế giới.

Ông Trump bước vào đàm phán với vị thế yếu hơn trước. Các tòa án Mỹ đã hạn chế khả năng áp thuế đơn phương của ông đối với hàng hóa Trung Quốc và nhiều nước khác. Trong khi đó, chiến sự Iran làm lạm phát tại Mỹ gia tăng và làm tăng nguy cơ Đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát một hoặc cả hai viện Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.

Dù kinh tế Trung Quốc cũng gặp khó khăn, ông Tập không chịu áp lực kinh tế và chính trị lớn như phía Mỹ.

Dù vậy, cả hai bên đều muốn duy trì thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được hồi tháng 10 năm ngoái. Theo thỏa thuận này, ông Trump đình chỉ mức thuế ba chữ số với hàng hóa Trung Quốc, còn Bắc Kinh tránh siết nguồn cung đất hiếm toàn cầu — nguyên liệu quan trọng đối với các ngành từ xe điện đến sản xuất vũ khí.

Hai bên cũng được cho là sẽ thảo luận về các cơ chế thúc đẩy thương mại, đầu tư song phương và đối thoại liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Washington muốn tăng xuất khẩu máy bay Boeing, nông sản và năng lượng sang Trung Quốc nhằm thu hẹp thâm hụt thương mại — vấn đề từ lâu khiến ông Trump không hài lòng. Trong khi đó, Bắc Kinh muốn Mỹ nới lỏng hạn chế xuất khẩu thiết bị sản xuất chip và chất bán dẫn tiên tiến.

Ngoài thương mại, ông Trump dự kiến sẽ thúc giục Trung Quốc gây sức ép để Iran đạt được thỏa thuận với Washington nhằm chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích nghi ngờ ông Tập sẽ gây áp lực mạnh với Tehran hoặc cắt hỗ trợ quân sự dành cho Iran, do nước này có vai trò chiến lược quan trọng đối với Bắc Kinh trong việc đối trọng với Mỹ.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phát biểu trên Fox News rằng việc giúp giải quyết khủng hoảng Iran cũng phù hợp với lợi ích của Trung Quốc, khi nhiều tàu hàng nước này đang mắc kẹt tại vùng Vịnh và kinh tế toàn cầu suy yếu sẽ gây tổn hại cho xuất khẩu Trung Quốc.

Về phía Bắc Kinh, vấn đề Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan sẽ là ưu tiên hàng đầu của ông Tập.

Trung Quốc hôm thứ Tư tiếp tục phản đối mạnh mẽ các thương vụ bán vũ khí này, trong bối cảnh gói hỗ trợ quân sự trị giá 14 tỷ USD vẫn đang chờ ông Trump phê duyệt. Theo luật Mỹ, Washington có nghĩa vụ cung cấp cho Đài Loan các phương tiện tự vệ dù không có quan hệ ngoại giao chính thức với hòn đảo này.

“Ông Trump thực tế không có quá nhiều quân bài trong tay. Nhưng tôi không nghĩ ông ấy nhìn nhận tình hình theo cách đó,” Ronan Fu, nghiên cứu viên tại Academia Sinica — viện nghiên cứu hàng đầu của Đài Loan — nhận định.

Ông Tập cũng dự kiến có chuyến thăm đáp lễ Mỹ vào cuối năm nay, đánh dấu lần đầu tiên ông tới Washington kể từ khi ông Trump quay trở lại Nhà Trắng năm 2025.