Tàu chở dầu rời eo biển Hormuz khi Mỹ phát tín hiệu tích cực về thỏa thuận với Iran

Ông Trump cho biết cuộc chiến có thể kết thúc “rất nhanh”, trong khi ông Vance nói rằng các cuộc đàm phán với Tehran đang đạt được tiến triển nhằm hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột.

“Chúng tôi đang ở trong vị thế khá tốt,” ông Vance nói trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng.

Phát biểu của ông Trump được đưa ra chỉ một ngày sau khi ông cho biết đã tạm hoãn kế hoạch nối lại các cuộc tấn công sau khi Tehran đưa ra đề xuất mới nhằm chấm dứt xung đột.

“Tôi đã chỉ còn cách quyết định tấn công hôm nay khoảng một giờ,” ông Trump nói với phóng viên tại Nhà Trắng hôm thứ Ba.

Ông cũng cho biết giới lãnh đạo Iran đang rất muốn đạt được một thỏa thuận, đồng thời cảnh báo Mỹ có thể tiến hành thêm các đợt tấn công mới trong vài ngày tới nếu hai bên không đạt được đồng thuận.

Mỹ đã gặp nhiều khó khăn trong nỗ lực chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần ba tháng với Iran. Trong suốt thời gian xung đột, ông Trump nhiều lần tuyên bố rằng một thỏa thuận với Tehran đã ở rất gần, đồng thời liên tục cảnh báo sẽ tung ra các đòn tấn công mạnh nếu Iran không chấp nhận thỏa thuận.

Tổng thống Mỹ hiện đang chịu áp lực chính trị lớn trong nước nhằm đạt được thỏa thuận giúp mở lại eo biển Hormuz — tuyến vận chuyển chiến lược đối với nguồn cung dầu và hàng hóa toàn cầu. Giá xăng tại Mỹ vẫn ở mức cao, trong khi tỷ lệ ủng hộ ông Trump giảm mạnh trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội vào tháng 11.

Cuộc xung đột đã gây ra một trong những đợt gián đoạn nghiêm trọng nhất đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu, khiến hàng trăm tàu chở dầu mắc kẹt không thể rời Vùng Vịnh, đồng thời làm hư hại nhiều cơ sở năng lượng và vận tải trong khu vực.

Theo dữ liệu từ LSEG và Kpler, hai siêu tàu chở dầu của Trung Quốc mang tên Yuan Gui Yang và Ocean Lily đã đi qua eo biển Hormuz trong tháng này, vận chuyển khoảng 4 triệu thùng dầu thô của Iraq.

Giá dầu giảm sau những tín hiệu tích cực từ Nhà Trắng và khu vực Vùng Vịnh. Dầu Brent có lúc giảm xuống 110.16 USD/thùng trước khi phục hồi phần lớn mức giảm.

“Nhà đầu tư đang theo dõi liệu Washington và Tehran có thực sự tìm được tiếng nói chung và đạt được thỏa thuận hòa bình hay không, trong bối cảnh lập trường của Mỹ thay đổi gần như mỗi ngày,” ông Toshitaka Tazawa, chuyên gia phân tích tại Fujitomi Securities, nhận định.

Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, ông Vance thừa nhận quá trình đàm phán gặp nhiều khó khăn do nội bộ lãnh đạo Iran không thống nhất.

“Đôi khi không hoàn toàn rõ ràng đâu là lập trường đàm phán thực sự của phía Iran,” ông nói, đồng thời cho biết Mỹ đang cố gắng xác định rõ các “giới hạn đỏ” của mình.

Ông cũng nhấn mạnh một trong những mục tiêu của chính quyền Trump là ngăn chặn nguy cơ chạy đua vũ khí hạt nhân lan rộng trong khu vực.

Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, cho rằng việc ông Trump hoãn tấn công là do Mỹ nhận ra rằng bất kỳ hành động quân sự nào nhằm vào Iran cũng sẽ phải đối mặt với “phản ứng quân sự mang tính quyết định”.

Truyền thông nhà nước Iran cho biết đề xuất hòa bình mới nhất của Tehran bao gồm việc chấm dứt xung đột trên toàn khu vực, bao gồm cả Lebanon; yêu cầu lực lượng Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran; đồng thời yêu cầu bồi thường thiệt hại do các cuộc tấn công của Mỹ và Israel gây ra.

Theo Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi được hãng tin IRNA dẫn lời, Tehran cũng yêu cầu Mỹ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị phong tỏa và chấm dứt phong tỏa hàng hải.

Tuy nhiên, các điều khoản này được cho là không khác biệt đáng kể so với đề xuất trước đó mà ông Trump từng bác bỏ và gọi là “rác rưởi”.

Lệnh ngừng bắn giữa Iran và Mỹ nhìn chung vẫn được duy trì, dù gần đây xuất hiện các vụ tấn công bằng máy bay không người lái từ Iraq nhằm vào các quốc gia Vùng Vịnh như Saudi Arabia và Kuwait, được cho là do Iran hoặc các lực lượng đồng minh thực hiện.

Cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động đã khiến hàng nghìn người tại Iran thiệt mạng trước khi tạm dừng theo lệnh ngừng bắn hồi đầu tháng 4. Israel cũng đã khiến hàng nghìn người khác thiệt mạng và buộc hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa tại Lebanon trong chiến dịch truy quét lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Các cuộc tấn công của Iran nhằm vào Israel và các nước Vùng Vịnh lân cận cũng khiến hàng chục người thiệt mạng.

Ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết mục tiêu của chiến dịch quân sự là hạn chế sự hỗ trợ của Iran đối với các lực lượng vũ trang trong khu vực, phá hủy chương trình hạt nhân, năng lực tên lửa và tạo điều kiện để người dân Iran lật đổ chính quyền hiện tại.

Tuy nhiên, cuộc chiến đến nay vẫn chưa thể khiến Iran mất đi kho uranium làm giàu ở mức gần đạt chuẩn chế tạo vũ khí, cũng như chưa thể loại bỏ khả năng Tehran tiếp tục gây sức ép trong khu vực bằng tên lửa, máy bay không người lái và các lực lượng ủy nhiệm.

Chính quyền giáo sĩ tại Iran, vốn từng đối mặt với làn sóng biểu tình lớn hồi đầu năm, vẫn duy trì được quyền kiểm soát mà chưa xuất hiện lực lượng đối lập có tổ chức đủ mạnh.