Tây Ban Nha thúc đẩy kế hoạch phát hành nợ chung để giảm chi phí vay của EU
Diệu Linh
Junior Editor
Người nộp thuế châu Âu đang phải chịu khoản chi phí gần 70 triệu EUR (80 triệu USD) mỗi ngày do mỗi quốc gia tự phát hành nợ, thay vì sử dụng một tài sản an toàn chung của toàn EU. Khoản chi phí này lẽ ra có thể được dùng để nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực.
Tây Ban Nha đề xuất thành lập Cơ chế nợ có chủ quyền châu Âu (European Sovereign Facility - ESF), cho phép Ủy ban châu Âu phát hành một phần nợ thay các quốc gia thành viên nhằm xây dựng thị trường trái phiếu chung có quy mô đủ lớn và thanh khoản cao. Đề xuất này không tạo thêm nợ mới hay yêu cầu chuyển giao tài chính giữa các nước, mà chỉ tái cơ cấu hoạt động vay vốn hiện có.
Dù Eurozone đang thu hút mạnh dòng vốn quốc tế nhờ nền tảng thể chế vững chắc, thị trường trái phiếu vẫn còn phân mảnh. Tổng lượng trái phiếu EU mới chỉ hơn 750 tỷ EUR, trong khi quy mô trái phiếu chính phủ Mỹ gần 20 nghìn tỷ USD. Nếu Ủy ban châu Âu được phát hành khoảng một phần ba lượng nợ đáo hạn và thâm hụt ngân sách của các nước thành viên, quy mô thị trường có thể đạt khoảng 5 nghìn tỷ EUR sau 5 năm.
Theo ước tính, việc hình thành một thị trường trái phiếu chung có thể giúp EU tiết kiệm khoảng 25 tỷ EUR tiền lãi mỗi năm nếu chi phí vay tương đương Đức. Một tài sản an toàn chung cũng sẽ trở thành chuẩn tham chiếu cho doanh nghiệp, giảm chi phí huy động vốn và thúc đẩy hội nhập thị trường tài chính, qua đó hỗ trợ đầu tư vào hạ tầng năng lượng, quốc phòng và công nghệ.
Đề xuất của Tây Ban Nha vẫn duy trì kỷ luật tài khóa khi chỉ các quốc gia tuân thủ quy định của EU mới được tham gia ESF. Những nước vi phạm sẽ phải tự huy động vốn với chi phí cao hơn. Đồng thời, cơ chế bù đắp chi phí cũng được thiết kế để bảo vệ các quốc gia đang có lợi suất vay thấp.
Các trái phiếu do ESF phát hành sẽ được bảo đảm bằng ngân sách EU và các khoản vay dành cho các nước tham gia, tương tự các trái phiếu EU hiện nay. Mô hình này được xem là bước phát triển tiếp theo sau chương trình SAFE trị giá 150 tỷ EUR, trong đó Ủy ban châu Âu huy động vốn để tài trợ cho hoạt động mua sắm quốc phòng chung.
Theo quan điểm của tác giả, phát hành nợ chung không chỉ thể hiện tinh thần đoàn kết mà còn là lợi ích kinh tế của toàn châu Âu. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, EU cần tận dụng quy mô chung để giảm chi phí vốn và củng cố vai trò quốc tế của đồng euro.
Bloomberg
