Thế giới đang chuẩn bị hứng chịu hiện tượng El Niño “siêu mạnh” hiếm gặp?

Theo Trung tâm Dự báo Khí hậu Mỹ, có 67% khả năng hiện tượng này phát triển thành một đợt El Niño mạnh hoặc rất mạnh, thường được gọi là “Siêu El Niño”, trong giai đoạn hướng tới năm 2027.

Sự trở lại của El Niño diễn ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chịu áp lực từ giá năng lượng cao, gián đoạn nguồn cung và lạm phát.

El Niño là gì?

El Niño được các ngư dân Peru phát hiện từ thế kỷ 17 khi nhận thấy vùng biển Thái Bình Dương ấm lên bất thường vào dịp Giáng sinh.

Thông thường, gió tín phong đẩy nước ấm từ phía đông sang phía tây Thái Bình Dương. Khi El Niño xuất hiện, các luồng gió này suy yếu hoặc đảo chiều, khiến nước ấm dịch chuyển về phía châu Mỹ, làm nóng khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương.

Sự thay đổi này làm xáo trộn hoàn lưu khí quyển, kéo theo biến động về lượng mưa, nhiệt độ và đường đi của các cơn bão trên toàn cầu.

El Niño xuất hiện bao lâu một lần?

Hiện tượng này thường xuất hiện sau mỗi 2 đến 7 năm và có cường độ khác nhau. Đợt gần nhất diễn ra trong giai đoạn 2023 - 2024.

El Niño là một phần của chu kỳ ENSO, bao gồm El Niño, La Niña và trạng thái trung tính. Trong pha La Niña, gió tín phong mạnh hơn bình thường, khiến phía đông Thái Bình Dương mát hơn.

Do Thái Bình Dương chiếm khoảng một phần ba diện tích bề mặt Trái Đất, ENSO có ảnh hưởng lớn tới thời tiết toàn cầu.

Thế nào là “Siêu El Niño”?

Theo NOAA, El Niño được xác định khi nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Niño 3.4 cao hơn mức trung bình ít nhất 0.5 độ C trong nhiều tháng liên tiếp.

Một đợt El Niño được xem là mạnh khi nhiệt độ cao hơn mức trung bình từ 1.5 độ C trở lên và rất mạnh khi vượt 2 độ C.

Thuật ngữ “Siêu El Niño” không phải khái niệm chính thức nhưng thường được dùng để chỉ các đợt El Niño rất mạnh. Những sự kiện như vậy khá hiếm, lần gần nhất xảy ra vào giai đoạn 2015 - 2016.

El Niño ảnh hưởng đến thời tiết như thế nào?

El Niño thường làm nhiệt độ toàn cầu tăng lên mức cao kỷ lục. Các nhà khoa học dự báo năm 2027 có thể nằm trong nhóm những năm nóng nhất từng được ghi nhận.

Tuy nhiên, tác động không giống nhau ở mọi khu vực. Australia, Đông Nam Á, miền bắc nước Mỹ và Canada thường nóng và khô hơn, làm gia tăng nguy cơ hạn hán và cháy rừng. Trong khi đó, miền nam nước Mỹ, Chile, Argentina và một số khu vực Đông Phi thường có lượng mưa lớn hơn và nguy cơ lũ lụt cao hơn.

El Niño cũng có xu hướng làm giảm số lượng bão ở Đại Tây Dương nhưng lại làm gia tăng hoạt động bão nhiệt đới tại Thái Bình Dương.

Vì sao El Niño quan trọng?

El Niño là một trong những tín hiệu khí hậu được theo dõi sát sao nhất vì ảnh hưởng trực tiếp đến nông nghiệp, năng lượng, giao thông vận tải và tăng trưởng kinh tế.

Nhiệt độ cao hơn làm tăng nhu cầu sử dụng điện, trong khi hạn hán có thể làm giảm sản lượng thủy điện. Các nhà giao dịch hàng hóa theo dõi El Niño để đánh giá rủi ro đối với cây trồng, thủy sản, khai khoáng và vận tải biển.

Một nghiên cứu của Đại học Dartmouth ước tính đợt El Niño 1997 - 1998 đã gây thiệt hại khoảng 5.7 nghìn tỷ USD cho kinh tế toàn cầu trong vòng 5 năm sau đó.

El Niño tác động thế nào đến lương thực?

Một số cây trồng có thể được hưởng lợi từ lượng mưa gia tăng, nhưng nhiều mặt hàng chủ lực như gạo, lúa mì, dầu cọ, cà phê và đường lại đối mặt với nguy cơ giảm sản lượng do thời tiết khô nóng hơn.

Hiện tượng này cũng ảnh hưởng đến ngành thủy sản khi nước biển ấm lên làm giảm lượng chất dinh dưỡng trong đại dương, khiến nguồn thức ăn của cá suy giảm.

Hệ quả là sản lượng nông nghiệp và thủy sản có thể giảm, đẩy giá thực phẩm tăng cao và gây áp lực lên an ninh lương thực toàn cầu.

Biến đổi khí hậu có làm El Niño mạnh hơn?

Các nhà khoa học vẫn chưa thống nhất về việc biến đổi khí hậu có làm El Niño xuất hiện thường xuyên hơn hay không.

Tuy nhiên, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy một thế giới nóng hơn sẽ khuếch đại tác động của El Niño. Hạn hán có thể nghiêm trọng hơn tại các khu vực khô hạn, trong khi các trận mưa lớn và lũ lụt cũng có xu hướng trở nên cực đoan hơn.