Thời điểm then chốt của BoJ bị phủ bóng bởi sự vắng mặt của Ueda

Đợt điều trị kéo dài hai tuần sẽ khiến ông Ueda không thể tham dự cuộc họp chính sách ngày 15-16/6, nơi BoJ được kỳ vọng tiếp tục nâng lãi suất. Dù các nhà hoạch định chính sách khẳng định quyết định này gần như đã được thống nhất, sự vắng mặt của người đứng đầu vẫn có thể làm phức tạp thêm công tác truyền thông vào thời điểm BoJ cần thể hiện sự quyết tâm và đoàn kết.

Các quan chức và chuyên gia cho rằng tác động trước mắt là không lớn khi ông Ueda dự kiến trở lại làm việc trong tháng 7 và vẫn điều hành từ xa trong thời gian điều trị. Chánh Văn phòng Nội các Minoru Kihara khẳng định chính sách tiền tệ và sự phối hợp giữa BoJ với chính phủ sẽ không bị ảnh hưởng.

BoJ cho biết ông Ueda, 74 tuổi, đang điều trị u nang gan bị nhiễm trùng và dự kiến tham dự cuộc họp chính sách tiếp theo vào ngày 30-31/7.

Tuy nhiên, ngay cả sự gián đoạn tạm thời trong ban lãnh đạo cũng có thể trở thành phép thử đối với BoJ trong bối cảnh ngân hàng trung ương đang chuyển sang lập trường hawkish hơn trước áp lực lạm phát gia tăng từ cuộc chiến Iran, đồng thời phải đối mặt với những lo ngại chính trị về chi phí vay tăng cao và sự hoài nghi của thị trường về tốc độ thắt chặt chính sách.

Ông Takahide Kiuchi, cựu thành viên Hội đồng Chính sách BoJ, cho rằng việc thống đốc bỏ lỡ một cuộc họp sẽ không gây ra vấn đề lớn. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, thị trường có thể bắt đầu đặt câu hỏi về vai trò lãnh đạo của ông.

Những lo ngại này càng gia tăng khi nhiều người đánh giá ông Ueda có lập trường thận trọng hơn một số đồng nghiệp. Trong thời gian ông vắng mặt, thị trường sẽ theo dõi liệu các thành viên hawkish có gia tăng ảnh hưởng hay không, hoặc liệu những khác biệt nội bộ có trở nên rõ ràng hơn.

Sự kiện lần này diễn ra không lâu sau khi Phó Thống đốc Shinichi Uchida xuất viện hồi tháng trước sau thời gian điều trị bệnh bạch cầu.

Quyết định chính sách trong cuộc họp tuần tới gần như đã được định hình. Tuần trước, ông Ueda phát tín hiệu sẵn sàng nâng lãi suất chính sách từ 0.75% lên 1.00%, động thái được cho là nhận được sự ủng hộ từ đa số thành viên hội đồng vốn ngày càng nghiêng về quan điểm hawkish.

Tuy nhiên, việc ông Uchida thay mặt thống đốc họp báo sau cuộc họp sẽ tạo ra tình huống hiếm gặp, buộc nhà đầu tư không chỉ phân tích nội dung thông điệp mà còn phải đánh giá người truyền tải thông điệp đó.

Đối với một ngân hàng trung ương vốn luôn cố gắng định hướng kỳ vọng thị trường một cách thận trọng, điều này làm gia tăng mức độ bất định.

Ông Tsuyoshi Ueno, chuyên gia kinh tế cấp cao tại NLI Research Institute, cho rằng nếu cách truyền đạt của ông Uchida khác với ông Ueda, thị trường sẽ khó xác định đó là sự khác biệt cá nhân hay phản ánh thay đổi trong tư duy chính sách của BoJ.

Trong khi đó, bà Mari Iwashita, chiến lược gia lãi suất tại Nomura Securities, cho rằng BoJ có thể tránh đưa ra tín hiệu rõ ràng về lộ trình lãi suất trong tương lai.

Theo bà, thời gian phục hồi hoàn toàn của ông Ueda vẫn còn chưa chắc chắn, khiến triển vọng BoJ tiếp tục nâng lãi suất trong năm nay trở nên kém rõ ràng hơn.

Hiện tại, các nhà phân tích cho rằng khả năng ông Ueda từ chức trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 4/2028 là rất thấp. Theo luật pháp Nhật Bản, thống đốc ngân hàng trung ương không thể bị buộc phải từ chức.

Tuy nhiên, sự việc lần này đã làm dấy lên câu hỏi về áp lực của vị trí lãnh đạo BoJ, từ lịch trình công tác dày đặc cho tới việc thường xuyên chịu sự giám sát của Quốc hội.

Nếu ông Ueda rời nhiệm sở, ông Uchida sẽ tạm thời đảm nhận vai trò thống đốc trước khi chính phủ lựa chọn người kế nhiệm.

Kịch bản đó có thể trao cho Thủ tướng Sanae Takaichi, người được xem là có quan điểm dovish hơn, cơ hội định hình lại định hướng chính sách tiền tệ của BoJ.

Ngay cả khi ông Ueda hoàn thành trọn vẹn nhiệm kỳ, khả năng chính phủ tác động đến các quyết định nhân sự quan trọng trong thời gian tới vẫn có thể tạo áp lực nhất định lên BoJ.

Một phép thử quan trọng sẽ đến vào tháng 7 năm sau khi nhiệm kỳ của hai thành viên hawkish trong hội đồng chính sách kết thúc, mở đường cho chính phủ bổ nhiệm người thay thế.

Ông Ueno cho rằng những thay đổi nhân sự này có thể làm thay đổi đáng kể cán cân giữa phe hawkish và dovish trong BoJ, khiến ngân hàng trung ương phải thận trọng hơn trong các quyết định chính sách để tránh va chạm với chính phủ.

Theo ông, trong bối cảnh đó, khả năng BoJ tiếp tục nâng lãi suất thêm một lần nữa trong phần còn lại của năm nay có thể sẽ bị hạn chế.