“Thuế quan sẽ làm nước Mỹ vĩ đại trở lại!” - Ảo ảnh của "kinh tế MAGA"

Các tiêu đề nghe rất hấp dẫn với cả người lo ngại thâm hụt ngân sách lẫn những người ủng hộ nhiệt thành: “Thuế quan sẽ làm nước Mỹ vĩ đại trở lại!” Trump hình dung mình đang bước đi trên thảm cỏ Nhà Trắng giữa đêm khuya, phấn khích nói về một cuộc cách mạng tài chính dựa trên thuế nhập khẩu. Và thật sự, các con số gây ấn tượng mạnh về mặt hình ảnh. Chỉ trong sáu tháng, doanh thu từ thuế quan đã tăng vọt lên 120 tỷ USD, gấp hơn hai lần cùng kỳ năm trước. Với tốc độ này, cỗ máy thuế quan của MAGA có thể thu về 400 tỷ USD mỗi năm. Thoạt nhìn, đây dường như là một giải pháp tài chính được phủ màu đỏ, trắng và xanh.

Nhưng đó chỉ là bề mặt, và thị trường không vận hành dựa trên những khẩu hiệu tranh cử.

Nhìn rộng hơn, con số còn tệ hơn cả biểu đồ CPI tháng Bảy. Nợ công Mỹ đang tăng vọt gần 1.9 nghìn tỷ USD chỉ trong năm tài chính này. Kể từ khi Trump nhậm chức, nợ đã tăng thêm 700 tỷ USD, tương đương khoảng 5.5 tỷ USD mỗi ngày, đủ để “nuốt chửng” toàn bộ khoản thu bất ngờ từ thuế quan trong chưa đầy hai tháng. Trong khi đó, không có ai ở Washington thực sự cắt giảm chi tiêu; tất cả vẫn duy trì ở chế độ tự động. Suy thoái? Chiến tranh? Một biến thể COVID mới? Tất cả chỉ khiến đồng hồ nợ chạy nhanh hơn, chứ không chậm lại.

Ngay cả khi Trump không thực hiện ý tưởng hoàn trả, trả lại tiền thuế quan cho người tiêu dùng, thì doanh thu từ thuế quan vẫn chỉ là giọt nước giữa biển đỏ ngày càng sâu. Nếu ông ấy thực sự hoàn trả, đó là điều không tưởng trước khi mực khô. Đây chính là một ảo ảnh tài chính: lấp lánh từ xa nhưng tan biến khi nhìn kỹ.

Còn lạm phát thì sao? Thuế quan giống như mối mọt, thiệt hại không hiện rõ ngay mà chỉ thấy khi sàn nhà đã sụp đổ. Giới phân tích có thể im lặng lúc này, nhưng tác động lên lạm phát là một con thú chậm chạp. Chúng ta đang trải qua giai đoạn “ân hạn”, nhưng đừng nhầm lẫn: luôn có ai đó phải chịu thiệt. Hoặc là lợi nhuận doanh nghiệp bị bóp nghẹt (và thị trường chứng khoán cuối cùng sẽ nhận ra điều này), hoặc giá cả sẽ được chuyển sang người tiêu dùng. Trường hợp thứ hai có xác suất cao hơn, và cũng nguy hiểm hơn.

Mánh khóe của doanh nghiệp đã xuất hiện. Một gói đĩa giấy tại Walmart từng có 70 chiếc, nay chỉ còn 50, giá vẫn không đổi. Điều này tương đương với việc tăng giá thực tế 40% ngay trước mắt người tiêu dùng. Co ngót lạm phát không phải là chiến thuật thông minh, mà là hành vi trộm cắp hợp pháp. Và bạn biết không? Điều này không xuất hiện trong CPI, vì Cục Thống kê Lao động không đo số lượng đĩa trong gói. Họ chỉ đo ảo ảnh về sự ổn định giá cả trong khi sức mua của bạn bị “rút ruột” ngay tại bãi đỗ xe.

Vậy thuế quan có thể trông như manna tài chính. Và trong một môi trường khép kín, chúng có sức ép nhất định, đã ép được các nhượng bộ thương mại từ nửa hành tinh. Nhưng chúng không lay chuyển được nhóm BRIC. Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, Nga? Họ chỉ thản nhiên nhún vai, chuyển sang mua sắm ở nơi khác, tái cấu trúc liên minh thương mại và hướng tới một trật tự hậu Mỹ. Giờ đây, việc Trump vũ khí hóa thuế quan chống lại Nga, Trung Quốc và Ấn Độ nhằm ép buộc thỏa thuận hòa bình Ukraine bắt đầu gợi nhớ lệnh cấm vận dầu của Roosevelt năm 1941 với Nhật Bản. Lịch sử không lặp lại, nhưng thường áp thuế.

Cuối cùng, thị trường không quan tâm đến những cơn bão tweet nửa đêm hay các màn trình diễn tại Phòng Bầu dục. Họ quan tâm đến bảng cân đối kế toán, lợi nhuận, rủi ro lạm phát và tác động lan tỏa của chính sách. Và hệ quả thật sự của đợt tăng thuế quan này có thể không được cảm nhận ở Washington, mà ở những gian hàng của Walmart, biên lợi nhuận của S&P 500, hoặc đồng tiền kế tiếp âm thầm rời bỏ hệ thống thanh toán bằng USD.

Trái cây dễ hái đã hết. Điều còn lại là một cuộc chiến, một cuộc tái định hình chậm chạp, mài mòn khi các nhà giao dịch, người tiêu dùng và doanh nghiệp cùng nhau định giá lại chi phí thực sự của các chính sách này. Thuế quan có thể khiến nước Mỹ cảm thấy vĩ đại trở lại trong một thời gian, nhưng cuối cùng, ai đó sẽ phải đối mặt với hóa đơn.