Thượng viện Mỹ thúc đẩy nghị quyết hạn chế quyền phát động chiến tranh với Iran của ông Trump

Cuộc bỏ phiếu thủ tục để đưa nghị quyết ra thảo luận chính thức đạt kết quả 50 phiếu thuận và 47 phiếu chống. Có bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu cùng phe Dân chủ, trong khi ba nghị sĩ Cộng hòa vắng mặt.

Kết quả này được xem là thắng lợi đối với nhóm nghị sĩ cho rằng quyền quyết định đưa quân đội tham chiến thuộc về Quốc hội chứ không phải tổng thống, theo quy định trong Hiến pháp Mỹ. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước bỏ phiếu thủ tục và nghị quyết vẫn phải đối mặt với nhiều rào cản trước khi có hiệu lực.

Ngay cả khi được Thượng viện gồm 100 thành viên thông qua, nghị quyết vẫn cần được Hạ viện do Đảng Cộng hòa kiểm soát phê chuẩn, đồng thời phải đạt đa số hai phần ba tại cả hai viện để vượt qua khả năng bị Tổng thống Trump phủ quyết.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine của bang Virginia, người bảo trợ nghị quyết, cho rằng lệnh ngừng bắn hiện nay là thời điểm phù hợp để ông Trump trình bày kế hoạch trước Quốc hội, nhất là khi tổng thống cho biết Tehran đã đưa ra đề xuất mới nhằm chấm dứt cuộc chiến Mỹ - Israel bắt đầu từ ngày 28/2.

“Đây là thời điểm thích hợp để thảo luận trước khi chiến sự có thể bùng phát trở lại. Tổng thống đang nhận được các đề xuất hòa bình và ngoại giao nhưng lại bác bỏ mà không chia sẻ với Quốc hội,” ông Kaine phát biểu trong phiên tranh luận trước bỏ phiếu.

Trước đó, phe Cộng hòa của ông Trump đã chặn bảy nỗ lực tương tự tại Thượng viện trong năm nay. Tại Hạ viện, ba nghị quyết liên quan đến quyền chiến tranh cũng bị bác bỏ với cách biệt sít sao.

Thượng nghị sĩ John Fetterman của bang Pennsylvania là thành viên Dân chủ duy nhất bỏ phiếu chống. Bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu ủng hộ gồm Rand Paul của Kentucky, Susan Collins của Maine, Lisa Murkowski của Alaska và Bill Cassidy của Louisiana. Ông Cassidy vừa thất bại trong cuộc bầu cử sơ bộ trước một ứng viên được ông Trump hậu thuẫn.

Cuộc bỏ phiếu lần này là lần thứ hai Thượng viện xem xét vấn đề quyền chiến tranh kể từ ngày 1/5, thời điểm hết hạn 60 ngày kể từ khi ông Trump chính thức thông báo với Quốc hội rằng chiến dịch quân sự đã bắt đầu.

Theo Đạo luật Quyền chiến tranh năm 1973 được ban hành sau Chiến tranh Việt Nam, tổng thống Mỹ chỉ được phép tiến hành hoạt động quân sự trong tối đa 60 ngày nếu không có sự chấp thuận của Quốc hội. Sau thời hạn này, tổng thống phải chấm dứt chiến dịch, xin phép Quốc hội hoặc đề nghị gia hạn thêm 30 ngày với lý do “nhu cầu quân sự không thể tránh khỏi” để bảo đảm an toàn cho lực lượng Mỹ trong quá trình rút quân.

Ngày 1/5, ông Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã “chấm dứt” các hành động thù địch với Iran.

Tuy nhiên, trên thực tế, Mỹ vẫn duy trì phong tỏa các cảng biển của Iran và tiếp tục tấn công tàu thuyền Iran, trong khi Tehran vẫn kiểm soát chặt eo biển Hormuz và thực hiện các vụ tấn công nhằm vào tàu Mỹ.

Phe Dân chủ cùng một số nghị sĩ Cộng hòa đã kêu gọi ông Trump đưa vấn đề sử dụng vũ lực ra Quốc hội phê chuẩn, nhấn mạnh rằng Hiến pháp Mỹ quy định chỉ Quốc hội mới có quyền tuyên chiến. Họ cũng bày tỏ lo ngại rằng ông Trump có thể đã kéo nước Mỹ vào một cuộc xung đột kéo dài mà chưa đưa ra chiến lược rõ ràng.

Trong khi đó, phe Cộng hòa và Nhà Trắng khẳng định các hành động của ông Trump là hợp pháp và nằm trong quyền hạn của tổng tư lệnh quân đội nhằm bảo vệ lợi ích của Mỹ thông qua các chiến dịch quân sự giới hạn.

Một số nghị sĩ Cộng hòa cũng cáo buộc phe Dân chủ đưa ra các nghị quyết về quyền chiến tranh chủ yếu vì động cơ chính trị và nhằm phản đối ông Trump.