Trump áp thuế liên quan lao động cưỡng bức khi mức thuế tạm thời 10% của Mỹ hết hiệu lực

Đây là nỗ lực mới nhất của Nhà Trắng nhằm khôi phục tầm nhìn về một hệ thống thuế quan gần như bao phủ toàn cầu mà ông Trump theo đuổi trong chiến dịch tranh cử, sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 bác bỏ các mức thuế "đối ứng" từ 10% đến 50% được ban hành năm ngoái theo luật về tình trạng khẩn cấp quốc gia.

Theo thông báo trên Công báo Liên bang công bố hôm thứ Năm, mức thuế mới sẽ áp dụng với 99.4% hàng nhập khẩu vào Mỹ nhưng đi kèm nhiều trường hợp miễn trừ, bao gồm dầu khí, phân bón và một số mặt hàng thực phẩm.

Các mức thuế được ban hành theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, giúp chính quyền duy trì mức thuế cơ bản đối với gần như toàn bộ hàng nhập khẩu bất chấp phán quyết của Tòa án Tối cao. Cơ sở pháp lý này cũng được đánh giá có khả năng đứng vững trước các thách thức pháp lý hơn so với các mức thuế trước đó.

Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, ông Trump đã áp dụng mức thuế tạm thời 10% trong 150 ngày. Mức thuế này sẽ hết hiệu lực lúc 0h01 sáng thứ Sáu theo giờ miền Đông nước Mỹ và ngay lập tức được thay thế bằng biểu thuế mới. Hàng hóa đang trên đường vận chuyển sẽ được miễn áp dụng cho đến ngày 28/7.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Mỹ đã thực thi lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức gần một thế kỷ và đã đến lúc các đối tác thương mại cũng phải làm điều tương tự. Theo ông, biện pháp mới nhằm khắc phục tình trạng vi phạm nhân quyền và những méo mó trong thương mại quốc tế, đồng thời cải thiện phúc lợi cho người lao động.

Ông Greer cũng khẳng định đối với các quốc gia đã đạt được thỏa thuận thương mại với Washington và có mức trần thuế quan riêng, các mức thuế mới sẽ không khiến tổng thuế vượt quá mức đã cam kết.

Theo quyết định cuối cùng, hàng hóa từ Argentina, Bangladesh, Anh, Campuchia, Canada, Ecuador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Ấn Độ, Indonesia, Jordan, Malaysia, Mexico, Pakistan, Sri Lanka và Trinidad & Tobago sẽ chịu thuế 10%.

Trong khi đó, EU, Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thụy Sĩ sẽ chịu mức thuế kết hợp với thuế tối huệ quốc hiện hành để đưa tổng thuế lên 10% hoặc 12.5%.

38 quốc gia còn lại sẽ chịu thuế 12.5%, trong đó có Trung Quốc. Washington cáo buộc Bắc Kinh sử dụng lao động cưỡng bức đối với người Duy Ngô Nhĩ, cáo buộc mà Trung Quốc nhiều lần bác bỏ.

Các quan chức Mỹ cũng cho biết Washington dự kiến nâng trở lại thuế đối với hàng hóa Trung Quốc lên mức 20% theo thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được giữa ông Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào tháng 11/2025, nhưng sẽ không vượt quá mức này. Trước khi biểu thuế mới có hiệu lực, thuế đối với hàng Trung Quốc đã giảm xuống còn 10%, chưa bao gồm mức thuế 25% áp dụng từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump đối với hàng công nghiệp.

Biện pháp mới ngay lập tức vấp phải phản ứng từ nhiều quốc gia. Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide cho rằng không có cơ sở để áp thuế đối với Na Uy vì nước này đã có quy định nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn thương mại hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Australia và Brazil cũng gọi các mức thuế là thiếu cơ sở và cho biết sẽ tìm cách yêu cầu Mỹ dỡ bỏ. Trong khi đó, Canada đưa ra phản ứng thận trọng hơn, khẳng định sẽ tiếp tục đối thoại với Washington về vấn đề này cũng như các bất đồng thương mại khác trong những tuần tới.

Thống đốc bang Massachusetts Maura Healey chỉ trích quyết định này, cho rằng các mức thuế sẽ làm gia tăng chi phí, gây tác động tiêu cực đến doanh nghiệp và làm suy yếu năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Mỹ.

Tim Brightbill, chuyên gia luật thương mại tại Wiley Rein, nhận định các mức thuế mới về cơ bản phản ánh những mức thuế hiện hành được thống nhất trong các thỏa thuận thương mại đối ứng và thay thế cho mức thuế tạm thời 10% theo Mục 122 sẽ hết hiệu lực vào thứ Sáu.

Tuy nhiên, một quan chức cấp cao của chính quyền Trump bác bỏ quan điểm cho rằng đây chỉ là sự thay thế đơn thuần. Theo quan chức này, Mỹ thực thi các quy định cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức nghiêm ngặt hơn bất kỳ quốc gia nào khác, trong khi các đối thủ cạnh tranh được hưởng lợi thế thương mại không công bằng.

Ryan Majerus, cựu quan chức Bộ Thương mại Mỹ và hiện là luật sư thương mại tại King & Spalding, nhận định các mức thuế mới sẽ khó bị bác bỏ trước tòa hơn vì Mục 301 đã nhiều lần vượt qua các thách thức pháp lý trước đây.

Danh mục miễn trừ cũng được mở rộng, bao gồm dầu khí, phân bón, một số mặt hàng thực phẩm và các sản phẩm đã chịu thuế theo Mục 232 vì lý do an ninh quốc gia như ô tô, thép, nhôm và đồng.

Ngoài ra, các sản phẩm đáp ứng quy tắc xuất xứ theo Hiệp định thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA) cũng sẽ được miễn thuế nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng tích hợp chặt chẽ tại khu vực Bắc Mỹ và tỷ lệ hàm lượng nội địa cao trong các sản phẩm này.