Trung Quốc âm thầm siết tín dụng với các doanh nghiệp dầu mỏ bị Mỹ đưa vào danh sách đen

Nguồn tin cho biết Cơ quan Quản lý Tài chính Quốc gia Trung Quốc (NFRA) đã yêu cầu các ngân hàng rà soát lại mức độ rủi ro cũng như các giao dịch kinh doanh với các công ty, bao gồm Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co., một trong những nhà máy lọc dầu tư nhân lớn nhất Trung Quốc, trong khi chờ thêm hướng dẫn từ giới chức. Các nguồn tin đề nghị không nêu tên vì thông tin chưa được công khai. Theo đó, các ngân hàng hiện được yêu cầu không cấp thêm tín dụng bằng đồng nhân dân tệ cho các doanh nghiệp này, dù đồng thời cũng được chỉ đạo không thu hồi các khoản vay hiện hữu.

Chỉ thị này được đưa ra trước kỳ nghỉ lễ dài ngày nhân dịp 1 tháng 5 tại Trung Quốc, trái ngược với tuyên bố ngày 2 tháng 5 của Bộ Thương mại Trung Quốc, trong đó kêu gọi các doanh nghiệp phớt lờ các lệnh trừng phạt của Mỹ. Đây cũng là lần đầu tiên Bắc Kinh kích hoạt cơ chế chống trừng phạt được ban hành từ năm 2021 nhằm bảo vệ doanh nghiệp trong nước trước các quy định nước ngoài mà Trung Quốc cho là không công bằng.

NFRA, cơ quan giám sát các ngân hàng và công ty bảo hiểm của Trung Quốc, hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận.

Diễn biến này phản ánh thế khó của Bắc Kinh trong việc vừa muốn thể hiện lập trường cứng rắn trước chính quyền Trump, vừa phải bảo vệ các ngân hàng quốc doanh lớn khỏi nguy cơ bị Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt thứ cấp. Căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang leo thang chỉ vài tuần trước cuộc gặp được chờ đợi giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào ngày 14-15 tháng 5.

Washington gần đây đã tăng cường các biện pháp nhằm siết chặt hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, nguồn thu tài chính quan trọng của Tehran. Cuối tháng trước, Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ đã đưa Hengli vào danh sách đen, nhắm trực tiếp vào một doanh nghiệp có vai trò lớn trong ngành lọc hóa dầu của Trung Quốc.

Mỹ cũng đã cảnh báo các ngân hàng rằng họ có thể đối mặt với các lệnh trừng phạt thứ cấp nếu hỗ trợ các nhà máy lọc dầu tư nhân Trung Quốc mua dầu từ Iran.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington đã gửi thư tới hai ngân hàng Trung Quốc để cảnh báo về nguy cơ bị trừng phạt thứ cấp nếu bị phát hiện hỗ trợ các giao dịch liên quan đến Iran. Tuy nhiên, ông không tiết lộ danh tính các ngân hàng này.

Các ngân hàng Trung Quốc hiện chưa công khai mức độ liên quan tài chính của họ với Hengli. Tuy nhiên, dữ liệu khoản vay do Bloomberg tổng hợp cho thấy bốn ngân hàng lớn nhất Trung Quốc gồm Ngân hàng Công thương Trung Quốc, Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc, Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc và Ngân hàng Trung Quốc đều từng cấp tín dụng cho Hengli, gần nhất vào năm 2018.

Các ngân hàng Hengli hiện chưa đưa ra phản hồi đối với các yêu cầu bình luận.

Dù thường xuyên chỉ trích các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ, Trung Quốc trong nhiều trường hợp trước đây vẫn âm thầm cho phép các tập đoàn lớn trong nước tuân thủ nhằm tránh những tác động tiêu cực đối với nền kinh tế. Các ngân hàng quốc doanh lớn của Trung Quốc cũng có tiền lệ tuân thủ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran, Triều Tiên và thậm chí cả một số quan chức cấp cao tại Hồng Kông để tránh nguy cơ mất quyền tiếp cận hệ thống thanh toán bằng USD.

Trong các giai đoạn trước, Bắc Kinh từng tìm cách bảo vệ các ngân hàng trọng yếu bằng cách chuyển các giao dịch liên quan đến Iran sang Ngân hàng Kunlun Co., công ty con của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc, đơn vị hiện cũng đang nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ.