Trung Quốc gia tăng viện trợ tại các quốc gia bị ảnh hưởng bởi việc Mỹ cắt giảm hỗ trợ

Tại Nam Phi, Bắc Kinh cam kết 3.5 triệu USD cho các chương trình phòng chống HIV sau khi nguồn tài trợ hàng trăm triệu USD từ Mỹ bị cắt giảm. Trung Quốc cũng viện trợ lương thực cho Zambia và Zimbabwe, hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng tại Antigua và Barbuda, tài trợ trung tâm tim mạch nhi khoa ở Tanzania và cấp vốn rà phá bom mìn tại Campuchia.

Dù giá trị các khoản viện trợ còn khiêm tốn so với Mỹ, chúng đã thu hút sự chú ý trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tìm cách bù đắp khoảng trống do Washington để lại. Các chuyên gia cho rằng Bắc Kinh đang tận dụng cơ hội này để mở rộng ảnh hưởng và gia tăng sức mạnh mềm thông qua cái gọi là “ngoại giao y tế”.

Tuy nhiên, Trung Quốc không tìm cách thay thế hoàn toàn vai trò của Mỹ. Năm 2024, ngân sách viện trợ nước ngoài của Trung Quốc chỉ khoảng 3.6 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với khoảng 64 tỷ USD viện trợ phi quân sự của Mỹ.

Phần lớn hỗ trợ quốc tế của Bắc Kinh vẫn tập trung vào các khoản vay phát triển trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI). Kể từ năm 2013, Trung Quốc đã cung cấp hơn 1 nghìn tỷ USD cho các dự án hạ tầng tại hơn 150 quốc gia, từ đường sắt, cầu cảng đến nhà máy điện.

Tuy nhiên, chương trình này cũng gây tranh cãi khi nhiều nước như Lào, Pakistan và Sri Lanka gặp khó khăn trong việc trả nợ. Một số dự án còn bị chỉ trích vì thiếu chuyển giao công nghệ và kỹ năng vận hành cho địa phương.

Gần đây, Bắc Kinh bắt đầu chuyển hướng sang các dự án quy mô nhỏ hơn, ít tốn kém hơn nhưng mang lại hiệu quả nhanh hơn. Theo giới phân tích, ngoài mục tiêu hỗ trợ phát triển, các khoản viện trợ mới còn giúp Trung Quốc củng cố quan hệ với những quốc gia đang có vai trò quan trọng về kinh tế và địa chính trị.