Trung Quốc “làm nguội” thị trường để thu hút dòng vốn toàn cầu bền vững

Khi dòng vốn toàn cầu bắt đầu quay trở lại Trung Quốc, các nhà hoạch định chính sách nước này đang phát đi thông điệp rằng họ muốn thúc đẩy tăng trưởng nhưng không tạo ra bong bóng tài sản. Bắc Kinh đang áp dụng các biện pháp quản lý cứng rắn và chủ động “làm nguội” thị trường nhằm kiểm soát tốc độ tăng và nâng cao sức hấp dẫn dài hạn.

Trong bối cảnh các nhà quản lý quỹ tìm cách đa dạng hóa danh mục đầu tư, giảm sự phụ thuộc vào các tài sản định giá bằng đồng USD, cách tiếp cận có tính toán của Trung Quốc có thể giúp đảo ngược xu hướng thoái lui kéo dài nhiều năm, khi một số nhà đầu tư thậm chí từng gọi thị trường này là “không thể đầu tư”.

Các nhà phân tích cho rằng những động thái này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của lĩnh vực tài chính, đặc biệt khi Trung Quốc nỗ lực thu hút dòng vốn toàn cầu trong môi trường địa chính trị nhiều thách thức.

“Một thị trường chứng khoán tăng trưởng lành mạnh sẽ giúp tài trợ cho tiến bộ công nghệ của Trung Quốc, gia tăng tài sản cho người dân và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế,” ông Meng Lei, chiến lược gia về Trung Quốc của UBS, nhận định.

Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) đã tiến hành các biện pháp mạnh tay vào tháng trước, sau khi chỉ số Shanghai Composite vươn lên mức cao nhất trong vòng 10 năm nhờ khối lượng giao dịch kỷ lục, được thúc đẩy bởi các hoạt động đầu tư đòn bẩy – dấu hiệu cho thấy thị trường có nguy cơ quá nóng.

Trong vòng một tháng, các sàn giao dịch chứng khoán Thượng Hải và Thâm Quyến đã xử lý hơn 2,000 trường hợp giao dịch bất thường, bao gồm các mô hình “bơm và xả” và các hành vi gian lận, đánh dấu mức cao kỷ lục về hoạt động thực thi trong một tháng.

Cơ quan quản lý cũng đã phạt một quỹ đầu cơ trong nước 41 triệu nhân dân tệ (tương đương 5.92 triệu USD) vì huy động vốn trái phép và lạm dụng tiền của nhà đầu tư.

Các biện pháp làm nguội thị trường trên diện rộng bao gồm siết chặt quy định về tài trợ ký quỹ, hạn chế quyền truy cập dữ liệu sàn giao dịch của các nhà giao dịch tần suất cao và kiểm soát hoạt động của các “người ảnh hưởng” chuyên tư vấn chọn cổ phiếu. Đồng thời, các quỹ đầu tư nhà nước cũng đã giảm tỷ lệ nắm giữ cổ phần.

“Nghệ thuật duy trì đà tăng trưởng chậm đang phát huy hiệu quả,” công ty tư vấn quỹ Z-Ben Advisors cho biết. Theo đánh giá của họ, thị trường đang bước vào một chu kỳ tự duy trì khi “các động lực cho thấy niềm tin ngày càng lớn vào chiều sâu của thị trường, từ cả phía cơ quan quản lý lẫn nhà đầu tư”.

Trong một bài phát biểu được công bố tháng trước, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã phác thảo tầm nhìn xây dựng một hệ thống tài chính vững mạnh, được hậu thuẫn bởi các cơ quan quản lý có quyền lực và một đồng nhân dân tệ với vị thế “tiền tệ dự trữ toàn cầu”.

Chỉ số Shanghai Composite chuẩn của Trung Quốc đã tăng 18% trong năm 2025, mức tăng mạnh nhất trong vòng sáu năm, vượt qua mức tăng 16.4% của chỉ số S&P 500 của Mỹ.

Trên thị trường hợp đồng tương lai hàng hóa, các biện pháp quản lý cũng được tăng cường sau khi giá kim loại leo thang mạnh. Những động thái này bao gồm nâng yêu cầu ký quỹ và giới hạn số lượng vị thế mới mà các nhà giao dịch được phép mở.

Trong một động thái hiếm thấy, các nhà đầu tư được nhà nước hậu thuẫn – thường được xem là lực lượng “giải cứu thị trường” – đã bán ra cổ phiếu nhằm kiềm chế đà tăng.

Theo Z-Ben Advisors, các quỹ ETF, vốn được quỹ đầu tư quốc gia Central Huijin sử dụng như một công cụ điều tiết thị trường, đã ghi nhận dòng vốn rút ròng vượt 700 tỷ nhân dân tệ trong tháng trước.

Việc siết chặt các nhà đầu cơ lần này không gây tác động tiêu cực đến tâm lý thị trường như những chiến dịch trước đây.

“Việc bán ra đáng kể nhưng có kiểm soát của ‘Đội Quốc gia’ đang kìm hãm – nhưng không triệt tiêu – đà tăng tích cực của thị trường,” bà Laura Wang, chiến lược gia cổ phiếu Trung Quốc tại Morgan Stanley, nhận định trong một báo cáo, đồng thời cho rằng “động lực thị trường vẫn đang duy trì quỹ đạo lành mạnh”.

Để củng cố sức mạnh tài chính, “cần có một đồng tiền tăng trưởng ổn định và giá tài sản tăng đều đặn,” ông Yuan Yuwei, nhà quản lý quỹ tại Hồng Kông của Trinity Synergy Investments, cho biết.

Một số thành viên thị trường cho biết họ đang nghiêm túc thực hiện các biện pháp nhằm ngăn chặn kịch bản bùng nổ rồi sụp đổ lặp lại.

Ông Li Feng, đồng giám đốc một viện đầu tư tại Thượng Hải – nơi cho đến gần đây còn đào tạo kỹ năng giao dịch ngắn hạn – hiện đã chuyển sang giảng dạy đầu tư giá trị.

“Nhiều nhà giao dịch mà tôi biết đã nhận được các cuộc gọi cảnh báo từ cơ quan quản lý, hoặc tài khoản giao dịch của họ bị đóng băng,” ông nói.

Thực tế, định hướng của Bắc Kinh nhằm xây dựng một thị trường thân thiện hơn với nhà đầu tư đã bắt đầu từ vài năm trước, sau khi thị trường chịu cú sốc lớn từ một đợt bán tháo mạnh.

Theo các nhà phân tích, những chính sách hạn chế huy động vốn cổ phần mới, khuyến khích mua lại cổ phiếu và chi trả cổ tức đã dần giúp khôi phục niềm tin của nhà đầu tư.

Năm ngoái, “lực cản mang tính cấu trúc” từ hoạt động phát hành cổ phần quy mô lớn đã được đảo chiều, ông Thomas Gatley, chiến lược gia Trung Quốc tại Gavekal Dragonomics, cho biết. Hiện nay, các công ty niêm yết đang trả lại nhiều vốn hơn cho cổ đông so với số vốn họ huy động thêm.

Trên thị trường tiền tệ, các nhà hoạch định chính sách đã cho phép đồng nhân dân tệ tăng giá dần trong bối cảnh đồng USD suy yếu.

“Một xu hướng tăng ổn định và bền vững là yếu tố then chốt để mở rộng vai trò toàn cầu của đồng nhân dân tệ,” ông Aleksandar Tomic, giáo sư kinh tế tại Boston College, nhận định. “Trung Quốc gặp khó khăn trong việc đưa nhân dân tệ trở thành đồng tiền dự trữ một phần vì họ thường để đồng tiền này mất giá nhằm hỗ trợ thương mại.”

Một rào cản khác là thị trường vốn của Trung Quốc vẫn chưa phát triển tương xứng với quy mô nền kinh tế, dù tình trạng này đang dần được cải thiện, ông Tomic cho biết thêm.

Bà Liqian Ren, Giám đốc Modern Alpha tại WisdomTree, cho rằng chìa khóa để thu hút dòng vốn nước ngoài vào cổ phiếu Trung Quốc là xây dựng một hệ thống minh bạch, đáng tin cậy cùng với hiệu suất đầu tư vượt trội một cách bền vững.

“Nếu đạt được ba năm liên tiếp với hiệu suất tốt, dòng tiền sẽ tự động chảy vào,” bà nói.