Việt Nam công bố kết quả xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ sau khi Mỹ mở điều tra mới

Theo thông tin đăng tải trên cổng thông tin Chính phủ, trong ba tuần qua, các cơ quan chức năng đã xử lý hơn 1,400 vụ vi phạm sở hữu trí tuệ, đồng thời khởi tố hình sự 28 vụ việc. Số vụ được lực lượng quản lý thị trường xử lý tăng 210% so với cùng kỳ tháng 5 năm ngoái.

Trước đó, ngày 30/5, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) thông báo mở cuộc điều tra theo Điều khoản 301 đối với Việt Nam. Mỹ cho rằng Việt Nam vẫn chưa giải quyết triệt để những tồn tại kéo dài trong công tác bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ, gây ảnh hưởng đến hoạt động thương mại của doanh nghiệp Mỹ.

Đây là cuộc điều tra thứ ba theo Điều khoản 301 mà Mỹ tiến hành đối với Việt Nam. Hai cuộc điều tra trước liên quan đến cáo buộc dư thừa công suất sản xuất và lao động cưỡng bức.

Theo ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng của SSI Securities, Việt Nam đang trở thành tâm điểm chú ý của Mỹ vì hội tụ ba yếu tố: thặng dư thương mại song phương lớn và tăng nhanh, vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng sản xuất toàn cầu, cùng mức độ phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu trung gian từ Trung Quốc.

Cuối tháng 4, Mỹ đã đưa Việt Nam vào danh sách "quốc gia ưu tiên theo dõi" về sở hữu trí tuệ. Đây là lần đầu tiên sau 13 năm một quốc gia bị xếp vào nhóm này, vốn dành cho những nước bị đánh giá có mức độ vi phạm nghiêm trọng nhất trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Sau động thái của Mỹ, Chính phủ Việt Nam yêu cầu các cơ quan chức năng tăng cường xử lý các website vi phạm bản quyền, hàng giả và các hành vi xâm phạm nhãn hiệu. Việt Nam khẳng định cam kết đấu tranh chống vi phạm sở hữu trí tuệ, đồng thời đề nghị phía Mỹ có đánh giá khách quan, công bằng và ghi nhận những nỗ lực cũng như kết quả thực tế mà Việt Nam đã đạt được.

Tuy nhiên, trên thực tế, hàng giả vẫn xuất hiện khá phổ biến tại một số khu chợ. Tại chợ Saigon Square ở TP.HCM, nhiều gian hàng vẫn bày bán các sản phẩm mang nhãn hiệu nổi tiếng như Gucci, Chanel hay Nike dưới dạng hàng nhái.

Một số tiểu thương cho biết việc kiểm tra, xử lý ngày càng gắt gao đã ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động kinh doanh. Theo một chủ cửa hàng, doanh số bán hàng gần đây giảm hơn 70% so với trước. Nếu trước đây mỗi ngày bán được từ 10 đến 15 đôi giày thì hiện chỉ còn khoảng 5 đến 7 đôi.

Theo quy định hiện hành, hàng hóa bị nghi làm giả sẽ bị tịch thu, người kinh doanh không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn phải chi trả chi phí tiêu hủy tang vật vi phạm.

Cuộc điều tra mới của Mỹ diễn ra trong lúc hai nước vẫn đang đàm phán về các điều khoản cuối cùng của một thỏa thuận thương mại. Những vấn đề còn tồn tại bao gồm hoạt động trung chuyển hàng hóa, khả năng tiếp cận thị trường và mức thặng dư thương mại lớn của Việt Nam với Mỹ.

Washington đặc biệt quan ngại việc Việt Nam có thể trở thành điểm trung chuyển cho hàng hóa Trung Quốc nhằm né tránh các mức thuế cao mà Mỹ áp đặt đối với Bắc Kinh.

Theo ông Phạm Lưu Hưng, điểm dễ tổn thương nhất của Việt Nam hiện nay không nằm ở chính sách ngoại hối hay thực thi quyền sở hữu trí tuệ, mà ở vị trí của Việt Nam trong hệ sinh thái sản xuất có liên kết chặt chẽ với Trung Quốc.

Ông nhận định kịch bản có khả năng xảy ra cao nhất là Mỹ sẽ từng bước siết chặt các yêu cầu về tuân thủ quy định, xác minh xuất xứ hàng hóa, kiểm tra hải quan và giám sát theo từng ngành hàng, thay vì áp dụng một cơ chế thuế quan diện rộng tương tự như đối với Trung Quốc.