Báo cáo thị trường năng lượng: "Con rồng đỏ" thức giấc báo hiệu một cơn khát không đáy?

Nền kinh tế Trung Quốc, với biệt danh "Con rồng đỏ" trong giới tài chính quốc tế, tiếp tục thể hiện tính khó đoán định đặc trưng, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng với khẩu vị tiêu thụ khổng lồ. Điều này được phản ánh qua việc các dự báo về thời điểm nhu cầu dầu mỏ của quốc gia này đạt đỉnh đang phải đối mặt với làn sóng hoài nghi gia tăng từ các chuyên gia và nhà đầu tư, chủ yếu xuất phát từ sự thiếu chính xác của các dự báo trước đây về thị trường năng lượng Trung Quốc.

Dữ liệu thương mại mới nhất cho thấy xu hướng phức tạp trong hoạt động xuất nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc: Mặc dù ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 14.3% so với cùng kỳ năm trước trong tháng gần nhất, song đà tăng này đến sau một chuỗi 7 tháng suy giảm liên tiếp về khối lượng nhập khẩu. Sự suy yếu đáng kể trong nhu cầu dầu mỏ của thị trường Trung Quốc được xác định là động lực chính khiến giá dầu thế giới bị giới hạn trong một biên độ giao dịch tương đối hẹp trong thời gian gần đây. Những diễn biến này càng trở nên đáng chú ý trong bối cảnh Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) - một trong những tổ chức có tiếng nói quan trọng trong ngành - vừa công bố dự báo về khả năng nhu cầu dầu mỏ đạt đỉnh vào năm 2025, sớm hơn đáng kể 5 năm so với các đánh giá trước đó.

Theo báo cáo chi tiết từ CNPC, nhu cầu dầu mỏ được dự báo sẽ tăng mạnh lên ngưỡng 770 triệu tấn vào năm 2025 - một mốc lịch sử mới - trước khi bước vào giai đoạn suy giảm dài hạn và có thể chạm mức 240 triệu tấn vào năm 2060. Dự báo về xu hướng giảm mạnh này đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới phân tích, tuy nhiên cần được đặt trong bối cảnh về độ tin cậy lịch sử của các dự báo trước đây từ CNPC, đặc biệt là trong việc dự đoán thời điểm đạt đỉnh của chu kỳ nhu cầu.

Trong một phân tích sâu rộng, chuyên gia cao cấp về thị trường năng lượng Javier Blas của Bloomberg đã chỉ ra những bất cập đáng kể trong chuỗi dự báo của CNPC về nhu cầu dầu mỏ Trung Quốc. Đánh giá chi tiết của ông cho thấy sự thiếu nhất quán trong các dự báo qua từng năm: Dự báo gần đây nhất về ngưỡng đỉnh 770 triệu tấn vào năm 2025 tạo ra một độ chênh lớn so với dự báo năm 2020 về thời điểm đạt đỉnh trước năm 2030. Nhìn xa hơn về quá khứ, báo cáo năm 2019 của CNPC đưa ra mốc 2030 là thời điểm nhu cầu đạt đỉnh, trong khi dự báo năm 2018 cũng xác định năm 2030 nhưng với mức đỉnh thấp hơn đáng kể ở ngưỡng 690 triệu thùng - phản ánh sự biến động mạnh trong các ước tính định lượng.

Trong bối cảnh đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) - một tổ chức độc lập và có uy tín trong lĩnh vực phân tích năng lượng toàn cầu - cũng đã đưa ra dự báo về đỉnh nhu cầu dầu của Trung Quốc. Theo IEA, mức tiêu thụ dầu của nước này sẽ chạm đỉnh vào cuối thập kỷ hiện tại ở ngưỡng 18.1 triệu thùng/ngày, vượt 1 triệu thùng so với mức nền năm 2023. Đáng chú ý, IEA dự báo tốc độ tăng trưởng kép (CAGR) đạt 2.7% trong giai đoạn 2023 - 2025, phản ánh đà tăng trưởng vững chắc trong ngắn và trung hạn.

Tuy nhiên, phân tích thực tế cho thấy một bức tranh phức tạp hơn. Với việc Bắc Kinh chuẩn bị triển khai hàng loạt gói kích thích kinh tế mới nhằm duy trì động lực tăng trưởng, kết hợp với quá trình chuyển đổi năng lượng vẫn đang trong giai đoạn sơ khai bất chấp nỗ lực điện khí hóa phương tiện giao thông, nhiều khả năng nhu cầu dầu mỏ của Trung Quốc sẽ duy trì đà tăng trưởng bền vững, thậm chí có thể vượt xa mốc thời gian 2030 mà nhiều tổ chức dự báo.

Một chỉ báo quan trọng về xu hướng tiêu thụ năng lượng của Trung Quốc được thể hiện qua số liệu nhập khẩu than. Khối lượng than nhập khẩu đã thiết lập kỷ lục mới trong tháng 11, phản ánh nhu cầu cấp thiết về nguồn cung điện năng để đáp ứng hệ thống cơ sở hạ tầng sạc điện ngày càng mở rộng, phục vụ cho đội ngũ xe điện đang tăng trưởng nhanh chóng trong nước.

Bloomberg đã đăng tải một báo cáo chuyên sâu về thất bại của chiến lược phát triển ngành công nghiệp pin nội địa tại châu Âu - một nỗ lực nhằm giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc trong lĩnh vực xe điện. Điểm nhấn của câu chuyện này là trường hợp của Northvolt AB, một startup đầy triển vọng của Thụy Điển với sự hậu thuẫn từ các tập đoàn ô tô hàng đầu châu Âu như Volkswagen AG (OTC:VWAGY) và BMW AG (ETR:BMWG), buộc phải nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 của luật phá sản Hoa Kỳ. Tác động từ sự kiện này đang lan rộng trong toàn khu vực, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu xe điện suy giảm và các nhà sản xuất địa phương tiếp tục vật lộn với thách thức về công nghệ. Theo khảo sát chi tiết của Bloomberg News, 11 trong tổng số 16 dự án sản xuất pin do các doanh nghiệp châu Âu khởi xướng đã phải tạm hoãn hoặc hủy bỏ hoàn toàn.

Bloomberg cũng nhấn mạnh rằng trong khi đó, 10/13 dự án tại châu Âu của các nhà sản xuất châu Á như Contemporary Amperex Technology Co. (Trung Quốc) và Samsung SDI (KS:006400) của Hàn Quốc vẫn đang triển khai đúng tiến độ. Xu hướng này cho thấy sự thống trị của các doanh nghiệp châu Á trong ngành sẽ càng gia tăng, đẩy các nhà sản xuất ô tô phương Tây vào thế bất lợi trong các tình huống thiếu hụt nguồn cung hoặc xung đột chính trị. Hiện chưa có báo cáo về việc liệu châu Âu có phải theo chân Trung Quốc trong việc nhập khẩu than ở mức kỷ lục để phục vụ nhu cầu sạc xe điện hay không. Quyết định đóng cửa toàn bộ các nhà máy điện hạt nhân của Đức càng làm trầm trọng thêm tình hình.

Về diễn biến thị trường trong tháng 12, chênh lệch giá lọc dầu của xăng dẫn đầu xu hướng, trong khi chênh lệch giá diesel đứng vị trí thứ hai và cho thấy dấu hiệu tăng. Nhiệt độ theo mùa giảm mạnh được xem là catalyst chính cho sự phục hồi của chênh lệch giá diesel.

Thị trường đang được hỗ trợ bởi lo ngại về tác động tiêu cực từ chính sách cắt giảm sản lượng của OPEC đối với châu Âu. Trong khi thị trường cố gắng điều chỉnh trước thông tin gia hạn cắt giảm, các quỹ đầu tư đã tích lũy vị thế mua trong hợp đồng dầu thô Brent.

Giá khí tự nhiên đã điều chỉnh giảm từ mức đỉnh do dự báo về đợt hạ nhiệt mới. Yếu tố then chốt cần theo dõi là thời gian kéo dài của đợt giá lạnh này.