Biểu đồ dự báo lãi suất nổi tiếng của Fed đứng trước nguy cơ bị khai tử

Ngoài vai trò thể hiện triển vọng lãi suất, dot plot còn là công cụ giúp thị trường nhận diện những khác biệt quan điểm bên trong Fed. Tuy nhiên, biểu đồ công bố ngày 17/6 vừa qua lại hé lộ một cuộc tranh luận khác: liệu Fed có nên tiếp tục sử dụng công cụ này hay không.

Chỉ có 18 dấu chấm dự báo cho giai đoạn cuối năm 2026 và năm 2027 xuất hiện trên biểu đồ. Chủ tịch Fed Kevin Warsh, người từ lâu chỉ trích dot plot và cho rằng Fed nên hạn chế đưa ra định hướng về lộ trình lãi suất tương lai, xác nhận ông không gửi dự báo của mình. Điều đó làm dấy lên nghi ngờ về tương lai của một trong những công cụ truyền thông quan trọng nhất của Fed.

Dot plot là gì?

Dot plot là biểu đồ thể hiện quan điểm của các quan chức Fed về mức lãi suất quỹ liên bang trong những năm tới.

Tối đa 19 nhà hoạch định chính sách có thể tham gia, gồm bảy thành viên Hội đồng Thống đốc Fed tại Washington và 12 chủ tịch ngân hàng dự trữ khu vực. Mỗi người đưa ra một dấu chấm thể hiện mức lãi suất phù hợp vào cuối mỗi năm trong ba năm tiếp theo và trong dài hạn.

Giới đầu tư thường tập trung vào giá trị trung vị của các dấu chấm để đánh giá định hướng chính sách của Fed.

Vì sao dot plot ra đời?

Dot plot được giới thiệu vào cuối năm 2011, khi Fed tìm cách chuẩn bị cho thị trường trước quá trình rút lại các biện pháp hỗ trợ kinh tế quy mô lớn được triển khai sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Cựu Chủ tịch Fed Ben Bernanke và người kế nhiệm Janet Yellen coi đây là cách giúp thị trường hiểu rõ hơn về tư duy của Fed vượt ra ngoài các quyết định chính sách ngắn hạn.

Trong khi các tuyên bố của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) chủ yếu phản ánh tình hình kinh tế hiện tại và quyết định lãi suất trước mắt, dot plot được xem là công cụ định hướng kỳ vọng về tương lai.

Tuy nhiên, cách tiếp cận này có thể thay đổi dưới thời Warsh. Trong cuộc họp báo ngày 17/6, ông tuyên bố Fed sẽ không còn tập trung vào việc cung cấp định hướng trước cho thị trường.

“Chúng tôi đã chấm dứt chính sách định hướng tương lai,” Warsh nói.

Vì sao thị trường quan tâm đến dot plot?

Mỗi khi dot plot thay đổi, nó có thể gửi tín hiệu mạnh mẽ về việc Fed đang nghiêng về nâng hay giảm lãi suất.

Biểu đồ này cũng giúp nhà đầu tư so sánh quan điểm của Fed với kỳ vọng trên thị trường tài chính, từ đó đánh giá mức độ chênh lệch giữa hai bên.

Liệu thị trường có thể biết dấu chấm thuộc nào về thống đốc nào không?

Câu trả lời là không.

Dot plot không gắn tên người tham gia nên không thể xác định chính xác quan chức nào đưa ra dự báo nào. Chính tính ẩn danh này vừa là ưu điểm, vừa là nguyên nhân khiến công cụ này vấp phải nhiều chỉ trích.

Những chỉ trích đối với dot plot

Một trong những điểm bị phê phán nhiều nhất là các dấu chấm không đại diện cho dự báo đồng thuận chính thức của Fed.

Mỗi thành viên có thể sử dụng mô hình kinh tế và giả định khác nhau khi xây dựng dự báo, khiến các dấu chấm thiếu tính nhất quán và không phản ánh đầy đủ cơ sở lập luận phía sau.

Ngoài ra, trong số 12 chủ tịch ngân hàng dự trữ khu vực, chỉ có 5 người có quyền biểu quyết tại FOMC trong mỗi năm. Điều này đặt ra câu hỏi liệu dot plot có thực sự phản ánh định hướng dài hạn của Fed hay không.

Các đời Chủ tịch Fed nhìn nhận dot plot như thế nào?

Kevin Warsh đã thể hiện quan điểm rất rõ ràng. Sau cuộc họp tháng 6, ông cho biết:

“Tôi không gửi dự báo. Theo tôi, công cụ này không hữu ích cho việc điều hành chính sách.”

Ông cũng cho biết Fed sẽ tiến hành rà soát toàn diện hoạt động truyền thông, bao gồm họp báo, dot plot, biên bản cuộc họp và các tài liệu liên quan.

Các lãnh đạo Fed trước đây có quan điểm khác nhau về công cụ này.

Năm 2014, Janet Yellen từng khẳng định công chúng không nên xem dot plot là phương thức chính để hiểu chính sách của Fed. Tuy nhiên, đến năm 2016, bà lại sử dụng sự thay đổi của các dấu chấm để giải thích việc Fed giảm số lần nâng lãi suất dự kiến trong năm.

Người kế nhiệm bà, Jerome Powell, thường xuyên hạ thấp tầm quan trọng của dot plot. Dù vậy, công cụ này đôi khi vẫn phát huy tác dụng. Chẳng hạn vào tháng 6/2023, Fed giữ nguyên lãi suất nhưng dot plot cho thấy các đợt tăng lãi suất tiếp theo vẫn có thể diễn ra, qua đó ngăn thị trường quá lạc quan về khả năng chu kỳ thắt chặt đã kết thúc.

Việc Chủ tịch Kevin Warsh từ chối tham gia dot plot lần này cho thấy Fed có thể đang chuẩn bị thay đổi đáng kể cách thức truyền thông chính sách, và tương lai của biểu đồ dấu chấm nổi tiếng này hiện không còn chắc chắn như trước.