Cải tổ Fed dưới thời Warsh: Tham vọng lớn và những rủi ro tiềm ẩn

Ba nhà hoạch định chính sách cùng theo đuổi mục tiêu giảm vai trò can thiệp của Fed vào thị trường, đưa lãi suất trở lại vị trí công cụ điều hành chính sách tiền tệ chủ đạo và nới lỏng các quy định thanh khoản để khuyến khích ngân hàng cho vay nhiều hơn.

Tuy nhiên, việc thu hẹp bảng cân đối Fed lại làm giảm lượng dự trữ ngân hàng - chính là nguồn tiền mà Bessent và Bowman muốn các ngân hàng sử dụng để mở rộng tín dụng. Điều đó khiến kế hoạch cải tổ trở nên phức tạp hơn nhiều so với kỳ vọng.

Trong nhiều năm, Fed đã tạo ra lượng dự trữ khổng lồ thông qua các chương trình mua trái phiếu sau khủng hoảng tài chính 2008 và đại dịch Covid-19. Khi Fed thu hẹp bảng cân đối, lượng tiền này sẽ dần biến mất khỏi hệ thống tài chính thay vì tự động chuyển thành các khoản vay mới.

Warsh cho rằng bảng cân đối kế toán khổng lồ là biểu tượng cho sự mở rộng quá mức của Fed. Việc thu hẹp quy mô này có thể làm điều kiện tài chính thắt chặt hơn và đẩy lợi suất trái phiếu dài hạn tăng lên, nhưng cũng giúp Fed có thêm dư địa điều chỉnh lãi suất ngắn hạn.

Bessent và Bowman đồng thời muốn cải cách các quy định thanh khoản được áp dụng sau năm 2008. Theo họ, các ngân hàng hiện phải nắm giữ quá nhiều tài sản an toàn, làm giảm nguồn vốn dành cho cho vay mua nhà, doanh nghiệp nhỏ, cơ sở hạ tầng và các dự án AI.

Một phần quan trọng trong kế hoạch là nâng cao vai trò của cơ chế "discount window" - công cụ cho phép các ngân hàng vay khẩn cấp từ Fed. Nếu các ngân hàng sử dụng công cụ này thường xuyên hơn, họ có thể giảm nhu cầu tích trữ tiền mặt và Fed sẽ dễ dàng thu hẹp bảng cân đối hơn.

Tuy nhiên, trở ngại lớn là các ngân hàng vẫn xem việc vay từ discount window là dấu hiệu của khó khăn tài chính. Tâm lý này đã tồn tại hàng thập kỷ và từng bộc lộ rõ trong cuộc khủng hoảng của Silicon Valley Bank năm 2023.

Một thách thức khác là Fed cần tìm người mua cho lượng lớn trái phiếu đang nắm giữ. Các ngân hàng thương mại khó trở thành người mua chính vì họ không muốn đối mặt với rủi ro thua lỗ khi lãi suất tăng, tương tự những gì đã xảy ra với Silicon Valley Bank.

Kể từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu, Fed vận hành hệ thống dựa trên lượng dự trữ dồi dào. Những cải cách hiện nay hướng tới mô hình dự trữ khan hiếm hơn như trước năm 2008, đồng nghĩa với sự thay đổi lớn trong cách vận hành hệ thống ngân hàng suốt hơn một thập kỷ qua.

Fed có thể thu hẹp đáng kể bảng cân đối nếu các quy định thanh khoản được điều chỉnh. Tuy nhiên, quá trình này sẽ phải diễn ra rất thận trọng để tránh gây bất ổn cho thị trường. Quan trọng hơn, việc cắt giảm quy mô Fed không đồng nghĩa hàng nghìn tỷ USD tiền nhàn rỗi sẽ nhanh chóng chuyển thành tín dụng cho nền kinh tế, cũng không phải con đường ngắn nhất để đưa lãi suất xuống thấp như Tổng thống Donald Trump mong muốn.