Chính sách thương mại không rõ ràng sẽ khó thành công

Hồi tháng 2, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ gói thuế quan "Ngày Giải phóng" của chính quyền với lý do áp dụng sai luật liên bang. Đến tháng trước, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ tiếp tục bác bỏ phiên bản kế tiếp là thuế quan theo Điều 122, áp dụng mức thuế đồng loạt 10% nhằm giải quyết vấn đề mất cân bằng thanh toán. Tòa án cho rằng lập luận này không có cơ sở vì dưới cơ chế tỷ giá thả nổi, cán cân thanh toán luôn tự cân bằng.

Bất chấp các phán quyết đó, chính quyền Mỹ vẫn thúc đẩy các biện pháp thuế quan theo Điều 301, vốn yêu cầu phải chứng minh từng quốc gia có hành vi thương mại không công bằng. Nhiều cuộc điều tra đang được tiến hành, nhưng khả năng các biện pháp này tiếp tục bị thách thức trước tòa là rất lớn do mục tiêu thực tế của chính sách rộng hơn nhiều so với phạm vi mà luật cho phép.

Kế hoạch mới nhất của Nhà Trắng là áp thuế theo Điều 301 đối với các đối tác thương mại bị cáo buộc sử dụng hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức, với lý do điều này tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng.

Theo đề xuất, hơn 80 quốc gia có thể đối mặt với mức thuế từ 10% đến 12.5%, tùy thuộc vào việc họ có luật cấm lao động cưỡng bức nhưng thực thi không hiệu quả hay chưa có quy định cấm.

Canada là một trong những quốc gia bị nêu tên. Dù đã cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức từ năm 2020, Washington cho rằng Ottawa chưa thực thi nghiêm túc quy định này. Đại diện Thương mại Mỹ cũng cho rằng phần lớn các nền kinh tế trên thế giới đều dung túng hoặc gián tiếp tiếp tay cho lao động cưỡng bức, tạo cơ sở để Mỹ áp thuế tối thiểu 10% đối với các quốc gia chiếm tới 99% lượng hàng nhập khẩu vào nước này.

Mục tiêu của kế hoạch không phải bổ sung thêm thuế mới mà nhằm thay thế các biện pháp đã bị tòa án bác bỏ hoặc có nguy cơ phải hoàn trả cho doanh nghiệp nhập khẩu.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng các tòa án có thể tiếp tục hoài nghi về tính hợp pháp của chính sách này. Theo họ, mục tiêu thực sự của Nhà Trắng là tìm cách áp đặt thuế quan mà không cần Quốc hội thông qua, trong khi quyền quyết định thuế theo Hiến pháp thuộc về Quốc hội.

Sự thay đổi liên tục trong chính sách thương mại đang khiến các doanh nghiệp nhập khẩu và đối tác thương mại của Mỹ rơi vào tình trạng bất định kéo dài. Những lời đe dọa áp thuế được đưa ra, các thỏa thuận được công bố, nhưng rất ít vấn đề thực sự được giải quyết dứt điểm.

Các nhà phê bình cho rằng ngay cả khi kế hoạch thuế quan cuối cùng được triển khai đầy đủ, nó cũng khó mang lại lợi ích cho nền kinh tế Mỹ. Nhiều nghiên cứu cho thấy thuế quan có thể làm tăng chi phí đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp, kìm hãm cạnh tranh, làm chậm tăng trưởng kinh tế và không giúp cải thiện đáng kể thâm hụt thương mại của Mỹ.