Cú sốc chính trị của Nhật Bản: Tác động toàn cầu và những phản ứng ban đầu

Cú sốc tháng Mười tại Tokyo

Nhật Bản vừa trải qua một cú sốc chính trị lớn khi Đảng Dân chủ Tự do (LDP) mất đa số ghế cầm quyền lần đầu tiên kể từ năm 2009, phá vỡ hình ảnh ổn định lâu đời của nền chính trị quốc gia này. Mặc dù sự kiện này không tạo ra ảnh hưởng toàn cầu mạnh mẽ như cuộc bầu cử Mỹ sắp tới, nhưng cũng có thể gây ra những thay đổi lớn trong chính sách, làm tăng biến động trên thị trường tài chính và tạo áp lực mới cho tân Thủ tướng Ishiba Shigeru. Đối với một nền kinh tế luôn được đánh giá là “pháo đài của sự ổn định,” các nhà đầu tư quốc tế và trong nước nay đang dõi theo từng chuyển biến để xác định tác động của sự thay đổi quyền lực này lên giá trị đồng yên, cổ phiếu và các quyết định chính sách trong thời gian tới.

Jesper Koll, một nhà đầu tư kỳ cựu theo dõi Nhật Bản nhiều năm và hiện xuất bản bản tin Japan Optimist, đã chia sẻ: “Trong thế giới tài chính và đầu tư, Nhật Bản là pháo đài của ổn định chính trị và chính sách. Sau cuộc bầu cử hôm nay, lập luận này sẽ trở nên khó duy trì.”

Kết quả cuộc bầu cử của Ishiba không như mong đợi, khiến Đảng Dân chủ Tự do (LDP) lần đầu tiên mất đa số ghế cầm quyền kể từ năm 2009. Điều này đã làm dấy lên những nghi ngờ về khả năng lãnh đạo của Ishiba, mặc dù ông là một chính trị gia dày dạn kinh nghiệm. Gearoid Reidy chỉ ra rằng tháng đầu tiên cầm quyền của Ishiba đã bị coi là thất bại, tạo ra một bầu không khí bất ổn trong Đảng LDP, vốn đã thống trị nền chính trị Nhật Bản từ năm 1955 với chỉ hai lần gián đoạn. Kết quả này không chỉ gây chấn động trong nước mà còn khiến giới đầu tư quốc tế lo ngại về triển vọng chính trị và kinh tế của Nhật Bản trong bối cảnh toàn cầu đang biến động.

Sự quan tâm đến cuộc bầu cử bên ngoài Nhật Bản là rất ít, hầu hết các nhà đầu tư không chuẩn bị cho những bất ngờ có thể xảy ra. Tuy nhiên, những năm tới có thể sẽ khác biệt khi mà sự thay đổi quyền lực trong nước tạo ra nhiều bất ổn. Lần cuối cùng LDP mất quyền vào năm 2009, Nhật Bản đã trải qua sự hỗn loạn với ba thủ tướng từ các đảng đối lập trong ba năm. Tình hình hiện tại được đánh giá là đáng lo ngại hơn do thế giới đang đối mặt với nhiều rủi ro hơn 15 năm trước, cùng với việc Nhật Bản đang nỗ lực thoát khỏi tình trạng giảm phát kéo dài. David Roche từ Quantum Strategy tại Singapore bày tỏ sự bi quan về triển vọng tương lai, cho thấy sự không chắc chắn trong chính sách có thể dẫn đến khó khăn cho nền kinh tế Nhật Bản:

• "Nhật Bản đang đối mặt với một tương lai chính trị bất ổn, khi những cuộc thương lượng giữa các đảng phái chính trị kéo dài có thể dẫn đến sự không chắc chắn trong các quyết định chính sách. Mặc dù sự biến động này có thể không ảnh hưởng sâu rộng đến toàn cầu, nhưng trong một xã hội vốn yêu thích sự ổn định như Nhật Bản, ngay cả những thay đổi nhỏ cũng có thể gây ra tác động lớn đến thị trường tài chính và tài sản. Dự báo cho thấy đồng yên Nhật có thể suy yếu trong bối cảnh niềm tin của nhà đầu tư giảm sút, trong khi cổ phiếu Nhật Bản có thể khó khăn trong việc duy trì đà tăng trưởng. Đồng thời, trái phiếu chính phủ Nhật (JGB) có thể sẽ trì trệ khi các nhà đầu tư chờ đợi những quyết định về chính sách tài khóa tiếp theo.”

Giống như Mỹ, cuộc họp chính sách tiền tệ của BoJ diễn ra ngay sau cuộc bầu cử sẽ là một thách thức lớn cho tân Thủ tướng Ishiba, khi ông bất ngờ tuyên bố rằng ngân hàng không nên áp dụng chính sách thắt chặt quá mức. Tuyên bố này phản ánh mối lo ngại về tình hình bất ổn chính trị hiện tại, điều có thể khiến BoJ khó khăn trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ, ngay cả khi Đảng Dân chủ Tự do (LDP) đang phải đối mặt với sự bất mãn về giá cả tăng cao — một vấn đề mà nhiều thế hệ người Nhật chưa từng phải trải qua. Nếu BoJ tiếp tục duy trì chính sách nới lỏng, điều này có thể tạo ra một làn sóng tiền tệ dễ dàng hơn cho các nền kinh tế khác, ảnh hưởng tích cực đến các thị trường toàn cầu.