Cuộc chiến Iran làm đảo lộn thị trường toàn cầu: Kẻ thắng, người thua dần lộ diện

Giá dầu tăng gần 40% đã làm thay đổi triển vọng lạm phát và lãi suất toàn cầu. Trên thị trường vật chất, giá dầu thô hiện duy trì trên mốc USD 100/thùng và từng có thời điểm trong tháng 4 tăng gần gấp đôi so với trước chiến sự.

Việc các nền kinh tế lớn đồng loạt xả khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược cùng với nỗ lực tìm nguồn cung thay thế phần nào giúp giảm bớt cú sốc nguồn cung. Tuy nhiên, áp lực lên hệ thống năng lượng toàn cầu ngày càng gia tăng.

Dù vậy, thị trường chứng khoán toàn cầu vẫn giữ được sự ổn định nhờ làn sóng lạc quan xoay quanh trí tuệ nhân tạo (AI) và kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình.

Chứng khoán Mỹ liên tiếp lập đỉnh mới, chỉ số Kospi của Hàn Quốc cũng tăng lên mức kỷ lục. Cổ phiếu hãng chip SK Hynix lần đầu tiên vượt mốc vốn hóa USD 1,000 tỷ, gia nhập nhóm các công ty hưởng lợi lớn từ cơn sốt AI như Samsung Electronics và Micron Technology.

Tuy nhiên, không phải mọi lĩnh vực đều được hưởng lợi. Chỉ số hàng không chở khách S&P 500 đã giảm hơn 6% kể từ khi chiến sự nổ ra do hoạt động bay toàn cầu bị gián đoạn. Nhóm cổ phiếu hàng xa xỉ toàn cầu cũng giảm khoảng 10% khi giới đầu tư lo ngại lạm phát sẽ làm suy yếu chi tiêu tiêu dùng.

Ngân hàng tư nhân HSBC cho biết họ đang giảm tỷ trọng đầu tư vào các nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng nhằm phòng ngừa nguy cơ xung đột leo thang.

Trong khi đó, đồng USD tiếp tục khẳng định vai trò tài sản trú ẩn an toàn. Đồng bạc xanh đã tăng khoảng 1.5% so với rổ tiền tệ lớn kể từ khi chiến tranh bắt đầu, vượt trội so với CHF và JPY.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng mạnh cũng hỗ trợ sức hấp dẫn của USD. Dù vậy, một số chuyên gia cho rằng đồng bạc xanh có thể suy yếu trở lại trong trung hạn nếu xung đột kết thúc.

Ngược lại, nhiều đồng tiền châu Á chịu áp lực nặng nề vì khu vực này phụ thuộc lớn vào nguồn dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz. Đồng rupee Ấn Độ, rupiah Indonesia và peso Philippines đều rơi xuống mức thấp kỷ lục so với USD. Một số quốc gia buộc phải nâng lãi suất hoặc can thiệp thị trường ngoại hối để ổn định tỷ giá.

Sri Lanka gây bất ngờ cho thị trường khi tăng lãi suất thêm 100 bps trong tuần này. Trong khu vực, chỉ đồng nhân dân tệ của Trung Quốc giữ được sự ổn định nhờ nguồn dự trữ năng lượng nội địa lớn hơn.

Giá dầu tăng mạnh cũng tạo thêm áp lực cho nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt tại các quốc gia phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu.

Tại Eurozone, hoạt động kinh tế trong tháng 5 ghi nhận mức suy giảm mạnh nhất trong hơn hai năm rưỡi theo khảo sát PMI của S&P. ECB cảnh báo cuộc chiến đang làm gia tăng các rủi ro tài chính tại châu Âu.

Các doanh nghiệp Anh cũng ghi nhận hoạt động kinh doanh chậm lại trong khi chi phí đầu vào tăng mạnh do giá năng lượng leo thang.

Trong khi đó, kinh tế Mỹ chịu tác động ít hơn nhờ tự chủ được nguồn dầu khí và làn sóng đầu tư AI bùng nổ. Tuy nhiên, giá xăng tại Mỹ vẫn tăng lên mức cao nhất trong bốn năm, đạt USD 4.56/gallon.

Thị trường trái phiếu chính phủ cũng chịu áp lực lớn khi giới đầu tư bắt đầu định giá khả năng lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn để ứng phó lạm phát do năng lượng.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm đã vượt 5%, lên mức cao nhất kể từ năm 2007. Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu Đức cũng tăng lên mức cao nhất hơn 15 năm khi thị trường dự báo ECB có thể nâng lãi suất ít nhất hai lần trước cuối năm.