Đâu mới là nguyên nhân thực sự khiến nền kinh tế Mỹ lao dốc không phanh?

Trong bối cảnh thị trường đang ngập tràn tin tức và những bất định về chính sách, việc giải mã chính xác mối quan hệ nhân - quả quả thực là một thách thức không nhỏ. Song song với cuộc họp song phương Mỹ - Nga diễn ra tại Ả Rập Saudi giữa tuần, thị trường đã chứng kiến một chuỗi biến động đầy căng thẳng, gây xáo trộn cho giới đầu tư:

• Các cổ phiếu chu kỳ châu Âu đã đánh mất đà tăng từ đầu năm vào thứ Tư, phản ánh lo ngại ngày càng tăng về các vấn đề thuế quan.
• Thị trường Mỹ chứng kiến đợt điều chỉnh mạnh 2.3% vào thứ Năm (nhiều khả năng do tác động từ triển vọng kinh doanh kém khả quan của WalMart).
• Nhóm cổ phiếu bán lẻ vốn được ưa chuộng gần đây phải đối mặt với áp lực bán tháo mạnh, điển hình là Palantir - một trong những câu chuyện đầu tư sôi nổi của thị trường thời gian qua.

Một số điểm đáng chú ý:

1. Bài diễn thuyết của JD Vance tại Hội nghị An ninh Munich đã thu hút sự chú ý rộng rãi của truyền thông (điều này hoàn toàn hợp lý, xét đến tầm ảnh hưởng quan trọng của bài diễn thuyết này trong việc định hình lại nhiều quan điểm được chấp nhận về an ninh kể từ sau Chiến tranh Lạnh). Tuy nhiên, đáng chú ý không kém là bài phát biểu của ông tại sự kiện AI do Tổng thống Macron tổ chức ở Paris vào thứ Hai, dù nhận được ít sự quan tâm hơn từ báo chí.

2. Tôi đã từng nhấn mạnh rằng cả vấn đề Nga/Ukraine và Trump đều có tiềm năng thúc đẩy làn sóng thay đổi tại châu Âu. Điều này được minh chứng qua phản ứng từ các nước EU trước tuyên bố của Washington về tình hình Ukraine tuần qua, thúc đẩy giới lãnh đạo khu vực vào cuộc với những động thái cụ thể. Rõ nét nhất là thông điệp quyết liệt từ Thủ tướng Ba Lan Tusk trên Twitter vào tối thứ Năm rằng: "Đã đến lúc chấm dứt những lời nói suông và bước vào hành động! 1. Hãy sử dụng tài sản đóng băng của Nga để tài trợ viện trợ cho Ukraine. 2. Tăng cường giám sát không phận, củng cố phòng thủ Baltic và biên giới EU-Nga. 3. Khẩn trương thông qua khung pháp lý tài chính mới nhằm đảm bảo an ninh và quốc phòng của EU. Thời điểm là ngay bây giờ!

3. Nước Đức đã bước vào cuộc bầu cử quan trọng vào ngày Chủ Nhật vừa qua. Theo đánh giá chung hiện nay, Friedrich Merz được dự đoán sẽ trở thành Thủ tướng mới, dẫn dắt liên minh do CDU/CSU đứng đầu. Sức mạnh ủng hộ đáng kinh ngạc dành cho cả hai phe cực tả và cực hữu có thể được xem như một "chất xúc tác" cho những thay đổi sắp tới. Do đó, ngay cả khi đảng cầm quyền và vị Thủ tướng mới không tạo ra bất ngờ nào, chương trình nghị sự của chính phủ mới vẫn có thể mang đến những bước ngoặt đáng chú ý.

Kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng của EU

Trong khi đó, thách thức cấp bách nhất đối với EU hiện nay là làm thế nào để tài trợ cho kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 2.5%-3.0% GDP. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Von der Leyen đã khởi động các cuộc thảo luận về việc nới lỏng các quy tắc tài khóa, trong khi báo cáo của cựu Chủ tịch ECB Draghi năm ngoái đã vạch ra chi tiết kế hoạch tối ưu hóa hiệu quả chi tiêu và giảm thiểu sự chồng chéo trong lĩnh vực công nghiệp. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi đã phân tích kỹ lưỡng toàn bộ vấn đề này trong tuần, đề xuất một lộ trình tài trợ theo trình tự: trước hết là tăng nợ quốc gia, tiếp đến là tận dụng nguồn lực NGEU hiện có, và cuối cùng là thiết lập một cơ chế tài trợ mới trên phạm vi toàn EU.

4. Trung Quốc và Chủ tịch Tập Cận Bình vừa tạo nên một màn trình diễn đầy ấn tượng về sức mạnh công nghệ vào đầu tuần. Nếu mục tiêu là để chứng minh sự đón nhận trở lại khu vực tư nhân của chính phủ Trung Quốc trong hành trình theo đuổi vị thế dẫn đầu về AI và công nghệ, thì họ đã thành công rực rỡ. Thực tế, đội ngũ của chúng tôi đã điều chỉnh tăng các dự báo về tăng trưởng và lợi nhuận cho Trung Quốc vào cuối tuần, phản ánh bước chuyển mình quan trọng này.

Dự báo tác động của AI đến tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp Trung Quốc giai đoạn 2024-2034

5. Bên cạnh những tranh luận không thể tránh khỏi về cổ phiếu quốc phòng châu Âu, lĩnh vực ngân hàng châu Âu vẫn tiếp tục là tâm điểm của nhiều ý kiến trái chiều. Dù đã 15 năm trôi qua kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu và hơn một thập kỷ sau khủng hoảng nợ công châu Âu, những tổn thương tâm lý vẫn còn in đậm trong tâm trí nhiều nhà đầu tư. Điều đáng nói là, bất chấp thành tích kinh doanh xuất sắc (chỉ số SX7E tăng trưởng ấn tượng 56% trong một năm và 74% trong hai năm), hệ số định giá của nhóm ngành này hầu như không có sự cải thiện đáng kể. Đáng chú ý, các ngân hàng vẫn chưa lấy lại được sự tin tưởng của nhà đầu tư, tương tự như ngành ô tô và năng lượng bởi thị trường vẫn xem sự cải thiện lợi nhuận chỉ mang tính nhất thời (nhờ chu kỳ lãi suất gần đây) mà không phải là xu hướng bền vững.

6. Tuy nhiên, góc nhìn này đã bỏ qua một số yếu tố quan trọng. Thứ nhất là chiến lược quản trị rủi ro cơ cấu hiệu quả. Thứ hai là những kết quả tích cực từ quá trình tái cơ cấu sau khủng hoảng, thể hiện qua biên lợi nhuận ổn định từ hoạt động huy động và cho vay thế chấp trong 5 năm qua, bất chấp những biến động về lãi suất và nhu cầu thị trường. Thứ ba là việc liên tục củng cố an toàn vốn - từ một rào cản đã trở thành động lực tăng trưởng mới. NatWest là một ví dụ điển hình. Theo phân tích mới nhất của chúng tôi, ngân hàng này có thể đạt tỷ suất sinh lời lên tới 19-20% trong các năm tới. Điều đáng chú ý là dù số liệu phân tích đã chỉ ra tiềm năng này, cổ phiếu vẫn chỉ giao dịch ở mức 1.0x giá trị sổ sách hữu hình (TBV) và mang lại tỷ suất cổ tức trên 10%. Với những nền tảng như vậy, các ngân hàng châu Âu/Anh chỉ cần một vài điều kiện thuận lợi là có thể duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Thu nhập lãi thuần (NII) dự kiến tăng mạnh giai đoạn 2025-2027

7. Về nhóm cổ phiếu vốn không được thị trường ưa chuộng trong thời gian dài, tôi khá bất ngờ trước diễn biến tiêu cực của cổ phiếu Glencore trong tuần này, bất chấp kết quả kinh doanh phù hợp với dự báo. Dù tác động của các thông tin về thuế quan đối với giá hàng hóa vẫn chưa thực sự rõ ràng, nhưng có thể dễ dàng nhận thấy sự chênh lệch đáng chú ý giữa diễn biến của cổ phiếu nguyên vật liệu và giá hàng hóa (không bao gồm năng lượng).

So sánh tỷ suất sinh lời 6 tháng: Ngành Nguyên vật liệu và chỉ số S&P 500

Kết luận, dù có thể quy kết nguyên nhân cho những bất ổn từ chính sách, nhưng không thể phủ nhận rằng đà tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ đang có dấu hiệu suy yếu và các nhà đầu tư đang gặp không ít khó khăn trong việc tìm kiếm lợi nhuận vượt trội tại các thị trường ngoài khu vực châu Á kể từ đầu năm đến nay.

Triển vọng tăng trưởng GDP thực của Hoa Kỳ