El Niño có thể đẩy mức nóng lên toàn cầu vượt 2°C trong ngắn hạn

Ben Kirtman, Hiệu trưởng Trường Khoa học Biển, Khí quyển và Trái đất Rosenstiel thuộc Đại học Miami, cho biết xác suất để một tháng trong đầu năm 2027 vượt ngưỡng nóng lên 2°C hiện đã tăng lên khoảng 35%-40%.

"Đó là một xác suất rất lớn," ông nói. "Thực sự rất lớn và có lẽ nhiều người chưa nhận thức hết điều này."

Khả năng một tháng vượt ngưỡng 2°C đã tăng mạnh trong vài tuần gần đây sau khi các nhà khí tượng nâng dự báo về cường độ của đợt El Niño hiện tại, vốn được cho là có thể trở thành đợt El Niño mạnh nhất trong lịch sử hiện đại. Hiện tượng này xuất hiện trong bối cảnh quá trình nóng lên toàn cầu có dấu hiệu tăng tốc – điều mà giới khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu.

Mùa hè năm nay đã chứng kiến các đợt nắng nóng kỷ lục và cháy rừng nghiêm trọng tại châu Âu. Bên cạnh việc làm gia tăng nhiệt độ, El Niño còn được dự báo sẽ khiến tình trạng hạn hán nghiêm trọng hơn và gây áp lực lên sản xuất lương thực tại nhiều khu vực trên thế giới.

Ý tưởng coi ngưỡng nóng lên 2°C là giới hạn có thể kiểm soát được đối với biến đổi khí hậu đã xuất hiện từ giữa những năm 1970. Bốn thập kỷ sau, gần 200 quốc gia đã thống nhất tại Thỏa thuận Paris đặt mục tiêu giới hạn mức nóng lên toàn cầu dưới 2°C, đồng thời nỗ lực duy trì mức tăng dưới 1.5°C tính theo trung bình khoảng 20 năm.

Theo Cơ quan Biến đổi Khí hậu Copernicus của Liên minh châu Âu, thế giới có thể vượt ngưỡng mục tiêu 1.5°C này ngay vào cuối thập kỷ.

Kate Marvel, nhà khoa học khí hậu và tác giả cuốn Human Nature: Nine Ways to Feel About Our Changing Planet, cho rằng các mô hình khí hậu dự báo khá chính xác xu hướng tăng nhiệt độ dài hạn, nhưng không được thiết kế để mô phỏng chính xác các biến động theo từng năm hoặc từng thập kỷ.

Bà nhận định hai năm gần đây nóng bất thường và cho rằng một phần nguyên nhân là việc giảm nhanh ô nhiễm từ các hạt aerosol – vốn có tác dụng làm mát – đặc biệt tại Trung Quốc, nhanh hơn dự kiến, qua đó bộc lộ rõ hơn tác động của khí nhà kính. Tuy nhiên, yếu tố này vẫn chưa giải thích được toàn bộ mức chênh lệch quan sát được.

Việc nhiệt độ vượt ngưỡng nóng lên 2°C trong một tháng, hoặc vượt 1.5°C trong tương lai gần, có thể chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng. Tuy nhiên, theo các đánh giá gần đây nhất của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) thuộc Liên Hợp Quốc, mỗi mức tăng thêm của nhiệt độ toàn cầu đều làm thay đổi nhiệt độ, lượng mưa và độ ẩm của đất.

"Việc vượt qua ngưỡng này rất quan trọng, bởi rất sớm thôi chúng ta sẽ phải theo dõi xem mỗi năm có bao nhiêu tháng vượt ngưỡng đó," Kirtman nói. "Nhiệt độ trung bình toàn cầu dường như không tăng theo một đường diễn biến mượt mà."