Những nhân vật đứng sau làn sóng biểu tình buộc Thủ tướng Modi phải nhượng bộ

Đảng Cockroach Janta (Đảng Gián Nhân dân), ban đầu chỉ là một trò đùa trên mạng xã hội, đã huy động hàng nghìn sinh viên yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức sau hàng loạt bê bối rò rỉ đề thi. Ông Pradhan đã rời cương vị vào ngày thứ Bảy, trở thành bộ trưởng đầu tiên trong 12 năm cầm quyền của ông Modi phải từ chức dưới sức ép của dư luận.

Việc Thủ tướng Modi nhanh chóng nhượng bộ đã thu hút sự chú ý đến Đảng Cockroach Janta cũng như tương lai của phong trào này. Dưới đây là những nhân vật đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phong trào.

Surya Kant, Chánh án Tòa án Tối cao Ấn Độ, 64 tuổi

Mọi phong trào chính trị đều có điểm khởi đầu. Với Đảng Cockroach Janta, tất cả bắt nguồn từ một phát biểu của Chánh án Tòa án Tối cao Ấn Độ Surya Kant.

Trong một phiên điều trần hồi tháng 5, ông Surya Kant gọi một số thanh niên thất nghiệp là "ký sinh trùng" và "gián", gây làn sóng phản đối dữ dội trên mạng xã hội. Sau đó, ông cho biết phát biểu của mình đã bị một số cơ quan truyền thông trích dẫn sai. Tuy nhiên, đến lúc đó, cụm từ này đã lan truyền mạnh mẽ và trở thành biểu tượng của phong trào. Một người đặc biệt đã nhìn thấy cơ hội biến nó thành một chiến dịch quy mô lớn.

Abhijeet Dipke, 30 tuổi

Abhijeet Dipke đang trong thời gian tìm việc và chơi PlayStation 5 tại Boston thì đăng sáu từ trên mạng xã hội X, châm ngòi cho một trong những phong trào biểu tình của giới trẻ lớn nhất tại Ấn Độ trong nhiều năm: "Nếu tất cả những con gián đoàn kết thì sao?"

Cựu thành viên đảng Aam Aadmi đã biến bài đăng thành một website châm biếm. Chỉ sau vài giờ, nội dung này lan truyền mạnh mẽ, vượt cả tài khoản Instagram của đảng cầm quyền Bharatiya Janata Party (BJP) và nhận được sự ủng hộ từ nhiều chính trị gia đối lập.

Sau khi trở về Ấn Độ vào tháng 6, Dipke góp phần đưa phong trào từ mạng xã hội xuống đường phố. Anh cho biết sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách giáo dục ngay cả khi các cuộc biểu tình kết thúc.

Sonam Wangchuk, 59 tuổi

Sonam Wangchuk tham gia cuộc biểu tình ngồi ngày 28/6 và tiến hành tuyệt thực trong 26 ngày.

Là kỹ sư cơ khí và nhà cải cách giáo dục đến từ Ladakh, ông từng nhiều lần tuyệt thực để yêu cầu tăng quyền tự trị cho khu vực Himalaya.

Ngày 18/7, cảnh sát đưa ông khỏi khu vực biểu tình, động thái khiến hàng nghìn người khác xuống đường trên khắp Ấn Độ. Sáu ngày sau, ông chấm dứt tuyệt thực ngay trên giường bệnh sau khi chính phủ cam kết bằng văn bản rằng Quốc hội sẽ thảo luận về trách nhiệm liên quan đến các vụ rò rỉ đề thi và không truy cứu trách nhiệm pháp lý đối với những người biểu tình ôn hòa.

Những người phát ngôn của Đảng Cockroach Janta

Saurav Das và Ashutosh Ranka cũng trở thành những gương mặt nổi bật của phong trào.

Das là nhà báo điều tra, từng tham gia tổ chức cuộc biểu tình phản đối ô nhiễm không khí tại New Delhi vào tháng 11/2025. Cuộc biểu tình sau đó bị cảnh sát giải tán và hàng chục người bị bắt giữ.

Trong khi đó, Ranka, cựu chuyên gia tư vấn từng học tại Học viện Công nghệ Ấn Độ Kanpur và Trường Kinh tế London, cho biết các yêu cầu của phong trào không chỉ dừng lại ở bê bối rò rỉ đề thi mà còn hướng tới cải cách toàn diện hệ thống giáo dục và tạo thêm việc làm.

Khi được hỏi liệu Đảng Cockroach Janta có tham gia chính trường hay không, ông trả lời: "Ở Ấn Độ, không bao giờ nên nói không bao giờ." Hiện nhóm này vẫn chưa được đăng ký là một chính đảng chính thức.

Những nhà điều tra tuổi teen

Trước khi các cuộc biểu tình nổ ra, hai thiếu niên đã góp phần phanh phui những lỗ hổng trong hệ thống thi cử của Ấn Độ.

Nisarga Adhikary, 19 tuổi, sinh viên tại New Delhi và tự nhận là hacker mũ trắng, là người đầu tiên lên tiếng cảnh báo. Anh phát hiện các lỗ hổng nghiêm trọng trong hệ thống trực tuyến dùng để tải lên và xử lý bài thi đã chấm điểm. Theo anh, những lỗ hổng này cho phép truy cập trái phép và chỉnh sửa dữ liệu.

Sarthak Sidhant, 18 tuổi, đến từ thành phố Ranchi ở miền Đông Ấn Độ, tập trung điều tra quy trình trao thầu hệ thống đánh giá trực tuyến. Sau khi rà soát các tài liệu công khai, anh cho biết đã phát hiện nhiều điểm bất thường trong quá trình đấu thầu.

Hiệp hội Sinh viên toàn Ấn Độ (AISA)

Các thành viên AISA đã tổ chức tuyệt thực và dẫn đầu các cuộc biểu tình tại Jantar Mantar, địa điểm biểu tình chính.

Neha Bora, Chủ tịch toàn quốc của AISA, đã cùng Sonam Wangchuk tuyệt thực hơn ba tuần.

Sau khi Đảng Cockroach Janta tuyên bố chấm dứt biểu tình, Bora cho rằng nhiều yêu cầu của phong trào vẫn chưa được đáp ứng, bao gồm việc làm rõ trách nhiệm trong vụ cảnh sát trấn áp người biểu tình ngày 20/7 cũng như tiến hành cải cách sâu rộng hệ thống thi cử.

Rahul Gandhi, 56 tuổi

Rahul Gandhi, lãnh đạo đảng Quốc đại đối lập, ban đầu giữ khoảng cách với cuộc biểu tình của Đảng Cockroach Janta. Ông chỉ trích cách chính phủ xử lý cuộc khủng hoảng giáo dục nhưng không trực tiếp tham gia biểu tình tại Jantar Mantar.

Đến ngày 21/7, một ngày sau khi cảnh sát sử dụng hơi cay và dùi cui để giải tán đoàn biểu tình tiến về Quốc hội, ông Gandhi dẫn đầu một cuộc biểu tình riêng bên ngoài nơi ở của Thủ tướng Modi và bị bắt giữ trong thời gian ngắn.

Hình ảnh cảnh sát khiêng ông rời hiện trường nhanh chóng xuất hiện dày đặc trên truyền hình và mạng xã hội.

Dharmendra Pradhan, 57 tuổi

Ông Dharmendra Pradhan là mục tiêu chính của phong trào ngay từ đầu năm nay. Ban đầu, ông bác bỏ yêu cầu từ chức và gọi Đảng Cockroach Janta là "đội B của các tổ chức khủng bố".

Bất chấp một năm đầy biến động, Pradhan vẫn được xem là một trong những cộng sự thân cận nhất của Thủ tướng Modi. Trong 12 năm qua, ông từng đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong nội các như Bộ trưởng Dầu khí, Bộ trưởng Thép và Bộ trưởng Phát triển kỹ năng.

Ông được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Giáo dục từ năm 2021 và tiếp tục giữ chức vụ này sau khi ông Modi tái đắc cử vào năm 2024.