Hoa Kỳ kết hợp quân sự-dân sự, con dao hai lưỡi?

Tháng này, một trong những công ty mới nổi ấn tượng nhất, Anduril Industries, đã huy động được 1.5 tỷ USD từ các nhà đầu tư mạo hiểm, nâng mức định giá công ty lên 14 tỷ USD. Anduril hiện sẽ xây dựng Arsenal-1, một nhà máy hiện đại, để mở rộng sản xuất hàng nghìn máy bay chiến đấu không người lái như một phần chương trình Replicator của Lầu Năm Góc. Sáng kiến ​​này nhằm mục đích triển khai hàng nghìn hệ thống tự động trong vòng 18 đến 24 tháng.

Anduril được thành lập vào năm 2017 bởi Palmer Luckey, người đã kiếm được một khoản tiền lớn từ việc bán công ty khởi nghiệp thực tế ảo Oculus của mình cho Facebook và hiện đang có ý định tái thiết ngành công nghiệp quốc phòng. Năm nay, Luckey phát biểu với FT rằng mục tiêu của Anduril là “cứu rỗi” nền văn minh phương Tây. Công ty cũng sẽ tiết kiệm cho ngân sách hàng tỷ USD mỗi năm. Ông cho biết: “Mục đích chúng tôi là cạnh tranh ngang hàng với các công ty lớn”.

Cuộc xâm lược toàn diện của Nga vào Ukraine vào năm 2022 cùng với căng thẳng với Trung Quốc đã dẫn đến sự giám sát chặt chẽ hơn đối với quân đội Hoa Kỳ. Việc sử dụng máy bay không người lái giá rẻ, hiệu quả của lực lượng Ukraine và Nga cùng với sự yếu kém của công nghệ truyền thống đã thu hút sự chú ý của các nhà lãnh đạo quốc phòng. Liệu một tàu sân bay hay 18,000 máy bay không người lái sẽ hiệu quả hơn trong việc bảo vệ Đài Loan?

Những người chỉ trích Lầu Năm Góc lập luận rằng quyền tối cao về công nghệ của Hoa Kỳ đã bị tổn hại do không nắm bắt được tiềm năng của phần mềm hiện đại, điện toán đám mây, không gian thương mại và trí tuệ nhân tạo. “Đó là câu chuyện về việc Hoa Kỳ bị thất thế với công nghệ hiện đại”, theo Christian Brose, cựu giám đốc nhân sự tại Ủy ban Quân vụ Thượng viện, hiện là giám đốc chiến lược của Anduril.

Các công ty VC, vốn từ lâu đã tránh xa công nghệ quốc phòng, cũng đang tiếp cận lại lĩnh vực này. Việc Lầu Năm Góc là khách hàng lớn đầu tiên chắc chắn làm tăng thêm sức hấp dẫn. Theo PitchBook, các công ty VC đã đầu tư hơn 120 tỷ USD trên toàn cầu vào lĩnh vực quốc phòng trong ba năm qua, mặc dù tốc độ này đã chậm lại trong năm nay.

Ở quy mô nhỏ hơn, công nghệ quốc phòng đang nhảy vọt ở châu Âu. Vào tháng 7, công ty khởi nghiệp quốc phòng AI Helsing của Đức đã huy động được 450 triệu EUR với mức định giá gần 5 tỷ EUR. NATO đã khởi động một quỹ đổi mới tập trung tại châu Âu với quy mô 1 tỷ EUR, nhằm thúc đẩy các công ty khởi nghiệp quốc phòng cũng như chương trình Diana. Quỹ đầu tư châu Âu đã ưu tiên các khoản đầu tư quốc phòng. Nhưng một nhược điểm lớn đối với các công ty khởi nghiệp châu Âu là sự phân kỳ trong hoạt động mua sắm quốc phòng. Một nhà hoạch định chính sách châu Âu, người ủng hộ việc tạo ra hệ thống phòng không theo phong cách Vòm sắt châu Âu, cho biết: “Châu Âu rất tốt về mặt cung nhưng không tốt lắm về mặt cầu. Nếu chúng ta cung cấp tín hiệu cầu như vậy, có thể sẽ có sự chuyển biến”.

Trong cuốn sách Unit X của mình, Raj Shah và Christopher Kirchhoff mô tả những trận chiến văn hóa giữa họ với Lầu Năm Góc để thay đổi tổ chức lớn nhất và có thể là quan liêu nhất trên thế giới với khoảng 3 triệu nhân viên. Năm 2015, Ash Carter, khi đó là Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ, đã thành lập Đơn vị đổi mới Quốc phòng thử nghiệm (DIUx) để cung cấp các sáng kiến ​​thương mại cho quân đội và yêu cầu hai tác giả dẫn đầu nỗ lực này.

Trong một cuộc phỏng vấn qua video, Shah, một cựu phi công chiến đấu F16 và hiện là đối tác quản lý của công ty VC Shield Capital, cho biết: “Rất khó để có được các nhà đầu tư mạo hiểm nghiêm túc quan tâm đến quốc phòng vào năm 2016, nhưng hiện tại thì hoàn toàn ngược lại. Thực sự đã có một sự thay đổi lớn ở Thung lũng Silicon. Tất cả chúng ta đều đã theo dõi cuộc xâm lược Ukraine với nỗi kinh hoàng tuyệt đối”.

Nhưng ông Shah thừa nhận rằng việc dựa dẫm vào các công ty khởi nghiệp tạo ra “sự phụ thuộc mới”. Ông cũng cảnh báo rủi ro bong bóng và sự sụp đổ trong các chu kỳ đầu tư VC, nghĩa là chính phủ có thể sẽ ít kiểm soát hơn đối với dòng chảy R&D trong tương lai.

Luckey và Musk là những người ủng hộ Donald Trump một cách công khai, điều này có thể gây ra một số vấn đề nhạy cảm về chính trị với bất kỳ chính quyền Dân chủ nào trong tương lai. Với những lợi ích kinh doanh đáng kể của mình tại Trung Quốc, dịch vụ truyền thông vệ tinh Starlink của Musk sẽ phản ứng thế nào trước một cuộc tấn công vào Đài Loan?

Ưu tiên chiến lược của Đảng Cộng sản Trung Quốc là tạo ra lực lượng vũ trang đẳng cấp thế giới thông qua hợp nhất quân sự-dân sự. Mặc dù rất khác nhau về khái niệm và cách thực hiện, phiên bản hợp nhất quân sự-dân sự của Hoa Kỳ mang lại cơ hội tốt để khẳng định lại quyền tối cao của quân đội. Nhưng tổ hợp công nghệ-quân sự năng động hơn đang nổi lên cũng mang theo những rủi ro và lỗ hổng mới.