Liên hợp quốc tạm dừng hộ tống tàu qua Hormuz sau vụ tàu hàng bị tấn công

Theo Cơ quan Điều phối Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO), một tàu hàng thông báo đã bị một vật thể bay chưa xác định bắn trúng khi đang di chuyển gần Oman. Vụ việc xảy ra chỉ vài giờ sau khi Tehran cảnh báo các tàu không được đi theo những tuyến đường ngoài phạm vi do Iran quy định.

Hai quan chức Mỹ nói với Reuters rằng Iran đã nổ súng vào con tàu. Trong khi đó, Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư của Iran, cơ quan được Tehran thành lập để quản lý hoạt động qua lại tại eo biển Hormuz, tuyên bố các tàu đi ngoài những tuyến đường do nước này chỉ định sẽ không được bảo đảm an toàn.

Cơ quan này nhấn mạnh rằng mọi hậu quả phát sinh từ việc đi qua các tuyến đường không được phép sẽ do chủ tàu, đơn vị khai thác và thuyền trưởng tự chịu trách nhiệm.

Bốn nguồn tin xác định con tàu bị tấn công là Ever Lovely, treo cờ Singapore. Một nguồn tin an ninh cho biết nhiều khả năng con tàu bị máy bay không người lái tấn công.

Chính phủ Mỹ chưa đưa ra bình luận chính thức. Trước đó trong tháng này, Tổng thống Donald Trump từng cảnh báo rằng nếu Iran không tuân thủ thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz, Mỹ có thể sẽ nối lại các cuộc không kích nhằm vào nước này.

Hàng trăm tàu và hàng nghìn thuyền viên mắc kẹt

IMO đang hỗ trợ đưa hàng trăm tàu cùng hàng nghìn thuyền viên mắc kẹt nhiều tháng tại eo biển Hormuz rời khỏi khu vực, sau khi xung đột bùng phát từ cuối tháng Hai.

Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết tổ chức đã quyết định tạm dừng chương trình để xác nhận lại rằng các điều kiện bảo đảm an toàn vẫn được duy trì đối với những tàu nằm trong danh sách sơ tán cũng như các tàu khác hoạt động trong khu vực.

IMO cũng cho biết tàu bị tấn công không nằm trong chương trình sơ tán của tổ chức.

Chương trình được triển khai từ ngày thứ Ba trên cơ sở tự nguyện, cho phép các tàu và thủy thủ đoàn rời Vịnh Ba Tư theo hai tuyến đường: một đi qua vùng biển Iran và một đi qua vùng biển Oman dưới sự giám sát của Mỹ.

Giá dầu chuẩn quốc tế tăng khoảng 2% sau thông tin về vụ tấn công. Các chuyên gia phân tích nhận định sự cố này đã làm gia tăng lo ngại rằng quá trình khôi phục hoàn toàn dòng chảy dầu mỏ qua Vịnh Ba Tư sẽ mất nhiều thời gian hơn dự kiến.

Iran tiếp tục khẳng định quyền kiểm soát eo biển

Vụ việc gần Oman nhiều khả năng sẽ khiến thị trường tiếp tục tập trung vào mức độ kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz trong thời gian tới. Trước khi xung đột nổ ra, tuyến hàng hải này vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.

Trước khi xảy ra vụ tấn công, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, trong chuyến công du các nước Vùng Vịnh nhằm trấn an đồng minh về thỏa thuận tạm thời, cho biết nếu Iran đe dọa hoặc cản trở tàu thuyền qua eo biển Hormuz thì "Mỹ sẽ phải có phản ứng".

Trong khi đó, Iran phát tín hiệu sẽ tiếp tục duy trì quyền kiểm soát đối với tuyến hàng hải này.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz chỉ được bảo đảm nếu tàu thuyền sử dụng các tuyến đường do Iran quy định, đồng thời cảnh báo sẽ có biện pháp xử lý đối với những tàu không tuân thủ.

Công ty an ninh hàng hải Ambrey của Anh cũng cho biết lực lượng này đã yêu cầu hai tàu treo cờ Panama đổi hướng trong ngày thứ Năm.

Trước đó, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz đang tiến gần mức trước khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran ngày 28/2, với ít nhất 20 triệu thùng dầu đã rời khỏi tuyến hàng hải này trong vòng 24 giờ trước đó.

Các dữ liệu vận tải khác cũng cho thấy lượng dầu thô đi qua eo biển Hormuz trong tuần này đã lên mức cao nhất kể từ khi xung đột bắt đầu hồi tháng Hai. Bộ Đại dương Hàn Quốc cho biết thêm tám tàu của nước này đã rời khỏi eo biển an toàn.

Trong thời gian xung đột, Iran kiểm soát thực tế hoạt động lưu thông tại eo biển Hormuz, làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ và gây biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Cuộc xung đột cũng tạo áp lực chính trị đối với Tổng thống Donald Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, thời điểm sẽ quyết định quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ. Theo khảo sát của Reuters/Ipsos, chỉ khoảng 25% người Mỹ cho rằng cuộc chiến là xứng đáng với những chi phí đã bỏ ra.

Bên cạnh đó, vẫn còn nhiều bất đồng liên quan đến khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn, bao gồm các ưu đãi tài chính dành cho Iran, cơ chế thanh sát chương trình hạt nhân, quyền kiểm soát eo biển Hormuz cũng như cuộc xung đột song song giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon.

Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Baqer Qalibaf ngày thứ Năm bác bỏ tuyên bố của Mỹ rằng Iran sẽ sử dụng số tài sản được giải phóng để mua nông sản Mỹ.

Theo thỏa thuận hiện nay, Mỹ và Iran sẽ có 60 ngày đàm phán nhằm giải quyết các vấn đề còn tồn đọng, trong đó có chương trình hạt nhân của Tehran.