Mỹ chấp thuận kế hoạch để Ukraine mang tên lửa vượt biên giới Nga

Theo chính sách mới được ban hành, Ukraine sẽ được trao quyền sử dụng kho vũ khí chiến lược này để đánh vào các mục tiêu tại vùng Kursk - một phần lãnh thổ trọng yếu của Nga mà họ đã giành được trong chiến dịch mùa hè và đang phải đương đầu với làn sóng tấn công dữ dội từ liên quân Nga - Triều Tiên. Sự thay đổi đột phá trong chính sách của Mỹ được xem như một đòn đối trọng trước việc Bắc Triều Tiên đã điều động hơn 10,000 quân tới Kursk - một động thái thể hiện mối liên minh ngày càng khăng khít với Moscow. Điều này cũng nhằm đáp trả việc Nga liên tục gia tăng các cuộc tấn công nhắm vào hệ thống cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine.

Những loại vũ khí nào nằm trong phạm vi quyết định của Hoa Kỳ?

Washington đã cấp phép cho Ukraine sử dụng Hệ thống Tên lửa Chiến thuật Lục quân (ATACMS) - một vũ khí chiến lược hàng đầu. Đây là dòng tên lửa dẫn đường siêu âm tiên tiến với tầm hoạt động ấn tượng lên đến 300 km (tương đương 190 dặm), có khả năng trang bị đầu đạn thông thường hoặc đạn chùm. Những tên lửa công nghệ cao này, được chế tạo bởi Tập đoàn Lockheed Martin danh tiếng, có thể được phóng đi từ hệ thống HIMARS do Mỹ cung cấp cho Ukraine, hoặc từ bệ phóng MLRS M270 - một hệ thống được các đồng minh như Vương quốc Anh chuyển giao.

Mặc dù Ukraine đã triển khai các máy bay không người lái tự phát triển để thực hiện những cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga trong suốt nhiều tháng qua, nhưng các loại vũ khí do Mỹ sản xuất được đánh giá có sức mạnh hủy diệt vượt trội hơn hẳn.

Các cường quốc đồng minh của Ukraine đang có những bước đi chiến lược nào? 

Vương quốc Anh đang thận trọng đánh giá phương án cho phép Ukraine triển khai tên lửa hành trình Storm Shadow để tiến hành các cuộc tấn công sâu hơn vào nội địa Nga.

Trong các cuộc thảo luận kín, giới chức Pháp đã bày tỏ sự đồng thuận mạnh mẽ với quyết sách của Tổng thống Biden. Đặc biệt, Ngoại trưởng Jean-Noël Barrot đã khẳng định rõ lập trường: Pháp luôn sẵn sàng trao quyền cho Ukraine sử dụng các tên lửa tầm xa của họ để nhắm vào các mục tiêu quân sự trong lãnh thổ Nga. Hiện tại, Paris đang tiếp tục viện trợ cho Kiev các tên lửa tầm xa SCALP chiến lược.

Ngược lại, ngay sau khi thông tin về quyết định của Washington được công bố, Berlin đã nhanh chóng tái khẳng định lập trường cứng rắn của mình về việc từ chối cung cấp tên lửa hành trình Taurus tầm xa.

Quyết định đột phá của Mỹ sẽ tác động như thế nào đến cục diện chiến trường? 

Trong nỗ lực không ngừng thuyết phục Hoa Kỳ phê chuẩn, các quan chức cấp cao Ukraine - dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Volodymyr Zelenskiy, người từ lâu đã công khai bày tỏ sự quan ngại về những giới hạn trong hỗ trợ quân sự từ Mỹ - đã nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của việc sở hữu năng lực tấn công vào các căn cứ không quân, phi đội máy bay mà Nga đang sử dụng để phóng bom lượn và tên lửa, cũng như các mạng lưới hậu cần và chỉ huy then chốt.

Nhìn lại lịch sử, cách đây hơn một năm, Washington đã cho phép Kiev sử dụng các tên lửa tầm ngắn do Mỹ sản xuất để tấn công các mục tiêu nằm trong vùng lãnh thổ Ukraine bị Nga chiếm đóng. Theo đánh giá từ phía Ukraine, những đòn tập kích này đã tạo ra những bước ngoặt đáng kể trên chiến trường.

Theo nhận định từ giới chức đồng minh, việc cấp phép mới nhất này khó có thể tạo nên bước ngoặt đột phá như kỳ vọng, ít nhất là trong giai đoạn hiện tại, hay đảo ngược tình thế chiến sự - nơi mà quân đội Ukraine đang dần lùi bước trước sức ép nghiệt ngã từ lực lượng Nga với ưu thế vượt trội cả về quân số lẫn vũ khí trang bị. Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ từng tiết lộ vào tháng 9 rằng Nga đã chủ động di chuyển tới 90% phi đội - vốn được dùng để phóng bom lượn và tên lửa vào Ukraine - ra khỏi tầm với của ATACMS. Thêm vào đó, kho dự trữ tên lửa của Ukraine còn hạn chế, trong khi mỗi đầu đạn có giá không dưới 1 triệu USD.

Điện Kremlin sẽ có động thái gì? 

Ngay từ khi Ukraine công khai đề nghị được viện trợ, Tổng thống Vladimir Putin đã lên tiếng cảnh báo rằng Moskva sẽ coi việc sử dụng vũ khí Mỹ sâu trong lãnh thổ Nga như một bước leo thang căng thẳng. Đến tháng 9, nhà lãnh đạo Điện Kremlin còn đe dọa sẽ xem hành động này như "sự can thiệp trực tiếp" của khối NATO vào cuộc xung đột Ukraine, dù ông không nêu cụ thể phương án đáp trả. Trong cuộc họp báo ngày 18/11, người phát ngôn của Putin, ông Dmitry Peskov, nhấn mạnh quyết định của Washington sẽ châm ngòi cho một giai đoạn căng thẳng mới với tính chất nghiêm trọng hơn. Các nhà phân tích phương Tây dự đoán Nga có thể phản ứng bằng cách tăng cường các chiến dịch phá hoại tại các quốc gia đồng minh của Ukraine, đồng thời tiếp tay cho các nhóm vũ trang thân Iran nhắm mục tiêu vào lực lượng Mỹ đang đồn trú tại Trung Đông.

Động cơ nào khiến Mỹ thay đổi lập trường? 

Theo nguồn tin thân cận, quyết định của Nhà Trắng được đưa ra nhằm đáp trả hai diễn biến đáng lo ngại là sự gia tăng hỗ trợ quân sự từ Triều Tiên cho Moscow, cùng với việc Nga liên tục gia tăng các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái vào lãnh thổ Ukraine.

Washington và các đồng minh đang bày tỏ mối quan ngại sâu sắc trước thỏa thuận của Bình Nhưỡng về việc điều quân tham chiến bên cạnh Moscow. Theo nhận định của nhiều cơ quan tình báo, Triều Tiên có khả năng sẽ triển khai lực lượng lên đến 100,000 quân nhân sang Nga - được thực hiện theo từng đợt với cơ chế luân phiên thường xuyên.

Trong khi đó, Tổng thống Biden đang gấp rút tìm kiếm các giải pháp để tiếp sức cho Ukraine, chỉ còn hai tháng nữa trước khi nhiệm kỳ của ông khép lại và người kế nhiệm Donald Trump - người đã cam kết sẽ nhanh chóng chấm dứt cuộc chiến, sẽ tiếp quản Nhà Trắng.

Song song với đó, các quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc đã bày tỏ quan ngại rằng việc tiếp tục cung cấp thêm tên lửa cho Ukraine có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng loại vũ khí chiến lược này trong kho dự trữ của quân đội Mỹ.

Phản ứng từ chính quyền sắp nhậm chức của Trump? 

"Động thái này là một nấc thang mới trong quá trình leo thang căng thẳng. Và không ai có thể dự đoán được hệ quả cuối cùng," Mike Waltz, nghị sĩ bang Florida được Trump chọn làm Cố vấn An ninh Quốc gia, đã nhận định như vậy vào ngày 18/11 về quyết sách của chính quyền Biden. Ông cũng nhấn mạnh lại ý định của Tổng thống đắc cử về việc sẽ đàm phán để chấm dứt xung đột.

Trên mạng xã hội X, Donald Trump Jr. - con trai của cựu Tổng thống - đã đưa ra cảnh báo rằng quyết định này có nguy cơ kích hoạt "Chiến tranh Thế giới lần thứ 3", một luận điệu tương đồng với những tuyên bố từ Điện Kremlin.

Cho đến nay, ông Trump vẫn chưa vạch ra lộ trình cụ thể về cách thức chấm dứt cuộc chiến, điều này làm dấy lên những lo ngại rằng ông có thể sẽ tạo áp lực buộc Kiev phải chấp nhận một thỏa thuận thiệt thòi với Moscow.