Chiến sự Iran thúc đẩy làn sóng chuyển dịch sang năng lượng sạch

Các chính phủ trên thế giới đã đầu tư mạnh vào điện mặt trời, điện gió, hệ thống lưu trữ pin và xe điện nhằm giảm phát thải carbon. Việc triển khai trên quy mô lớn cùng những tiến bộ công nghệ đã kéo chi phí xuống đáng kể, giúp các công nghệ năng lượng sạch ngày càng cạnh tranh với nhiên liệu hóa thạch.

Các cuộc khủng hoảng năng lượng gần đây, từ xung đột Nga - Ukraine đến chiến sự Iran, đã làm gián đoạn thị trường dầu khí toàn cầu và phơi bày rủi ro của việc phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu. Điều này khiến an ninh năng lượng trở thành động lực mới thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.

Các chính phủ ngày càng nhận thấy năng lượng tái tạo sở hữu nhiều lợi thế mà nhiên liệu hóa thạch không có. Nguồn điện từ mặt trời và gió có sẵn trong nước, chi phí ổn định hơn và không chịu tác động từ các lệnh cấm vận hay những điểm nghẽn địa chính trị. Nhờ đó, năng lượng sạch không chỉ giúp giảm phát thải mà còn tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế và củng cố an ninh năng lượng. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Trung Quốc, vốn đang thống trị chuỗi cung ứng công nghệ sạch, được đánh giá là bên hưởng lợi lớn nhất.

Chiến sự Iran đã tác động thế nào đến nhu cầu năng lượng sạch?

Tại nhiều quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng, chi phí nhiên liệu tăng mạnh đã thúc đẩy nhu cầu đối với các công nghệ giúp giảm phụ thuộc vào giá năng lượng biến động. Điện mặt trời áp mái và pin lưu trữ gia đình giúp các hộ dân và doanh nghiệp vừa tiết kiệm chi phí điện, vừa duy trì nguồn điện khi lưới điện gặp sự cố.

Theo BloombergNEF, xuất khẩu pin lithium-ion dân dụng của Trung Quốc trong giai đoạn tháng 3-5, ba tháng đầu sau khi chiến sự Iran bùng phát, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước. Australia và Ấn Độ ghi nhận mức tăng lần lượt 103% và 77%.

Xuất khẩu xe điện của Trung Quốc trong ba tháng đầu sau khi chiến sự nổ ra cũng tăng 57% so với cùng kỳ năm trước. Philippines, Thái Lan và Việt Nam đều ghi nhận mức tăng mạnh, phản ánh nhu cầu ngày càng lớn khi giá xăng tăng cao.

Các quốc gia đang thúc đẩy chuyển đổi năng lượng ra sao?

Nhiều quốc gia tại châu Á và châu Âu đang tận dụng cuộc khủng hoảng năng lượng để đẩy nhanh các chính sách giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.

Trung Quốc đặt mục tiêu điện gió và điện mặt trời sẽ chiếm hơn 50% tổng công suất phát điện lắp đặt vào năm 2030, đồng thời mở rộng mạnh công suất thủy điện tích năng và tăng sản lượng hydro xanh lên 2 triệu tấn vào cuối thập kỷ.

Nhiều nước châu Á khác cũng đơn giản hóa quy trình cấp phép cho các dự án năng lượng tái tạo và tăng đầu tư công. Philippines triển khai chương trình cho vay lãi suất thấp để lắp đặt hệ thống năng lượng sạch tại hộ gia đình, đồng thời đẩy nhanh phát triển các dự án điện tái tạo quy mô lớn.

Tại châu Âu, Pháp tăng gấp đôi trợ cấp cho xe điện và máy bơm nhiệt, trong khi Anh yêu cầu các dự án nhà ở mới phải lắp đặt pin mặt trời và hệ thống bơm nhiệt. Đức và Tây Ban Nha cũng mở rộng các chương trình hỗ trợ tài chính nhằm thúc đẩy người dân chuyển sang sử dụng xe điện.

Tuy nhiên, không phải quốc gia nào cũng thúc đẩy năng lượng sạch. Một số nước lựa chọn các giải pháp ngắn hạn như giảm thuế nhiên liệu hoặc tăng khai thác than nhằm kiềm chế chi phí năng lượng.

Vì sao Trung Quốc hưởng lợi lớn nhất?

Trung Quốc hiện thống trị ngành sản xuất công nghệ năng lượng sạch toàn cầu, chiếm khoảng 92% sản lượng pin mặt trời, 83% pin lưu trữ và 66% xe điện trên thế giới. Vì vậy, mỗi làn sóng đầu tư vào năng lượng sạch đều góp phần thúc đẩy nhu cầu đối với hàng xuất khẩu của nước này.

Xuất khẩu xe điện và xe hybrid sạc điện của Trung Quốc đạt mức kỷ lục trong tháng 3 và tiếp tục tăng trong các tháng tiếp theo. Dù một phần mức tăng đến từ yếu tố ngắn hạn như doanh nghiệp đẩy mạnh giao hàng trước khi ưu đãi thuế xuất khẩu hết hiệu lực, các chuyên gia cho rằng nếu giá nhiên liệu hóa thạch tiếp tục duy trì ở mức cao và các chính phủ tiếp tục ưu tiên an ninh năng lượng, nhu cầu đối với công nghệ năng lượng sạch sẽ còn được hỗ trợ trong dài hạn.