Đảng cầm quyền Nhật Bản muốn siết quyền biểu quyết của cổ đông

Theo các khuyến nghị được công bố ngày thứ Sáu, ngưỡng sở hữu để cổ đông có quyền yêu cầu triệu tập đại hội cổ đông bất thường sẽ được nâng từ mức 3% quyền biểu quyết hiện nay lên tối thiểu 5%.

Nhóm này cũng đề xuất chỉ những cổ đông nắm giữ ít nhất 1% quyền biểu quyết mới được quyền đưa ra kiến nghị tại đại hội cổ đông, thay cho quy định hiện hành chỉ yêu cầu sở hữu 300 quyền biểu quyết.

Bên cạnh đó, LDP đề xuất loại bỏ các vấn đề liên quan đến "điều hành hoạt động kinh doanh" khỏi phạm vi mà cổ đông có thể đề xuất sửa đổi điều lệ doanh nghiệp.

Các đề xuất trên, dự kiến được luật hóa trong năm tài khóa bắt đầu từ tháng 4/2027, được đưa ra trong bối cảnh ngày càng có nhiều tiếng nói từ Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản cũng như liên đoàn doanh nghiệp Keidanren kêu gọi hạn chế quyền của cổ đông.

Đề xuất này đã vấp phải chỉ trích từ nhiều quỹ đầu tư hoạt động. Ông Seth Fischer, nhà sáng lập Oasis Management, cho rằng các thay đổi có thể gây bất lợi cho các cổ đông nhỏ lẻ. Theo Bloomberg Intelligence, Nhật Bản hiện là thị trường lớn nhất của hoạt động đầu tư cổ đông ngoài nước Mỹ.

Nhóm công tác của LDP cho rằng việc doanh nghiệp phải dành nhiều nguồn lực để xử lý các yêu cầu từ các quỹ đầu tư theo đuổi lợi nhuận ngắn hạn đã làm suy giảm khả năng đầu tư cho tăng trưởng dài hạn. Mục tiêu của các đề xuất là đưa quyền cổ đông tại Nhật Bản tiệm cận thông lệ quốc tế.

Để so sánh, tại bang Delaware của Mỹ – nơi phần lớn các doanh nghiệp lớn đăng ký thành lập – cổ đông không có quyền theo luật để yêu cầu triệu tập đại hội bất thường. Ngay cả tại các doanh nghiệp cho phép quyền này, ngưỡng sở hữu phổ biến cũng vào khoảng 20%. Ngược lại, pháp luật Mỹ lại khá cởi mở trong việc cho phép cổ đông đệ trình các kiến nghị.

Theo luật hiện hành của Nhật Bản, cổ đông có thể đề xuất sửa đổi điều lệ doanh nghiệp, bao gồm cả những nội dung liên quan đến hoạt động điều hành. Tuy nhiên, việc cấm các đề xuất này có thể gặp khó khăn trong thực tế vì không phải lúc nào cũng dễ xác định đâu là vấn đề thuộc phạm vi điều hành.

Ông Yutaka Suzuki, trưởng nhóm nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Daiwa, cho rằng các nhà lập pháp sẽ phải xác định rõ những loại đề xuất nào mà ban lãnh đạo doanh nghiệp có quyền từ chối.

Theo ông Suzuki, đề xuất yêu cầu doanh nghiệp rút khỏi một lĩnh vực kinh doanh cụ thể rõ ràng thuộc phạm vi điều hành. Tuy nhiên, việc các kiến nghị liên quan đến chính sách cổ tức có được xem là vấn đề điều hành hay không vẫn còn gây nhiều tranh luận.

Trên thực tế, các đề xuất sửa đổi điều lệ doanh nghiệp từ phía cổ đông hiếm khi được thông qua, dù vẫn có ngoại lệ. Tại đại hội cổ đông thường niên của Eiken Chemical năm ngoái, quỹ đầu tư Asset Value Investors của Anh đã đề xuất sửa đổi điều lệ để cho phép việc chi trả cổ tức từ lợi nhuận giữ lại được quyết định thông qua biểu quyết của cổ đông. Đề xuất này đã được thông qua với tỷ lệ ủng hộ 73%.