NATO chuẩn bị công bố các hợp đồng vũ khí lớn trước thềm hội nghị với ông Trump

Các thỏa thuận sẽ được công bố tại diễn đàn công nghiệp quốc phòng NATO trước khi ông Trump tới gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và tham dự hội nghị thượng đỉnh, khai mạc bằng tiệc tối cùng ngày.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết các nước châu Âu đã tăng mạnh chi tiêu quốc phòng, một phần do lo ngại trước Nga sau xung đột Ukraine, đồng thời cũng vì sức ép mạnh mẽ từ ông Trump.

Ông Trump từ lâu chỉ trích các đồng minh châu Âu phụ thuộc quá nhiều vào Mỹ trong việc bảo đảm an ninh thông qua NATO. Theo ông Rutte, liên minh hiện đang hướng tới một mô hình bền vững hơn, trong đó Mỹ cảm thấy gánh nặng được chia sẻ công bằng.

Theo số liệu của NATO, các thành viên châu Âu cùng Canada đã tăng chi tiêu quốc phòng thêm khoảng 90 tỷ USD trong năm 2025 so với năm trước, nâng tổng chi lên hơn 570 tỷ USD, tương đương mức tăng khoảng 20%.

Một diễn biến đáng chú ý là ông Trump được cho là sẽ thông báo với Tổng thống Erdogan rằng Mỹ sẵn sàng để Thổ Nhĩ Kỳ quay trở lại chương trình tiêm kích tàng hình F-35. Washington từng loại Ankara khỏi chương trình này và áp đặt các biện pháp trừng phạt sau khi Thổ Nhĩ Kỳ mua hệ thống phòng không S-400 của Nga vào năm 2019.

Trong những tháng gần đây, ông Trump tiếp tục chỉ trích các thành viên NATO vì chưa hỗ trợ đủ cho Mỹ trong cuộc xung đột với Iran, thậm chí ám chỉ khả năng Washington có thể giảm cam kết với liên minh.

Trong khi đó, Mỹ cũng đã thông báo rút bớt lực lượng khỏi châu Âu, cắt giảm các khí tài dành cho kế hoạch phòng thủ của NATO, bao gồm tàu sân bay, máy bay tiếp dầu, tiêm kích và UAV, đồng thời tiến hành rà soát toàn bộ hiện diện quân sự tại châu lục này trong sáu tháng.

Các quan chức châu Âu kỳ vọng ông Erdogan và Tổng thư ký Rutte sẽ tận dụng mối quan hệ với ông Trump để giúp hội nghị diễn ra thuận lợi, dù vẫn còn nhiều bất định do những bất đồng liên quan tới Greenland, Iran và các mối quan hệ căng thẳng giữa Tổng thống Mỹ với một số lãnh đạo châu Âu.

NATO dự kiến tái khẳng định cam kết ủng hộ Ukraine và công bố gói hỗ trợ quân sự trị giá 70 tỷ euro (79.98 tỷ USD) cho riêng năm nay. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nga tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công tên lửa và UAV quy mô lớn nhằm vào Kyiv và khu vực lân cận, làm ít nhất 28 người thiệt mạng và cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa đánh chặn phòng không do Mỹ sản xuất.

Chi tiết các hợp đồng quốc phòng vẫn được NATO giữ kín nhằm tạo hiệu ứng truyền thông trước hội nghị. Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan Dilan Yesilgoz cho biết nước này sẽ công bố các thỏa thuận và kế hoạch trị giá hơn 3 tỷ euro, bao gồm hợp tác với Bỉ về phòng không và với Anh trong lĩnh vực đóng tàu quân sự.

Ngoài ra, NATO cũng dự kiến thông báo kế hoạch thay thế phi đội máy bay cảnh báo sớm AWACS do Mỹ sản xuất bằng mẫu GlobalEye của hãng Saab (Thụy Điển). Trong khi đó, Canada đã lựa chọn tập đoàn TKMS của Đức để đóng tối đa 12 tàu ngầm cho hải quân nước này, thay vì phương án cạnh tranh từ Hàn Quốc.