Ngoại lực khuấy đảo chứng khoán Nhật, nhà đầu tư trong nước vẫn ‘đứng ngoài cuộc chơi

Thị trường tài chính Nhật Bản đang bước vào một giai đoạn “tái lạm phát” được mong đợi từ lâu. Nhưng có một mắt xích quan trọng vẫn chưa xuất hiện: dòng tiền của nhà đầu tư trong nước.

Trong đợt tăng giá đưa chứng khoán Tokyo lên mức cao kỷ lục hồi tháng trước, chính nhà đầu tư nước ngoài mới là lực đẩy chính. Họ cũng đồng thời là những người bán mạnh trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB), khiến lợi suất kỳ hạn 30 năm lập đỉnh mới.

“Các nhà đầu tư toàn cầu đã là động lực chính thúc đẩy sự tăng trưởng của chứng khoán Nhật Bản,” Nicholas Smith – chiến lược gia tại CLSA ở Tokyo – nhận định. “Nhưng vẫn chưa thấy dấu hiệu nhà đầu tư nội địa nhập cuộc,” ông nói, sau khi chỉ số Topix bật tăng hơn 34% kể từ đáy tháng 4.

Chính sách thay đổi, dòng tiền dịch chuyển

Nhờ loạt biện pháp hỗ trợ của chính phủ và cải cách doanh nghiệp, nền kinh tế Nhật đang dần thoát khỏi ba thập kỷ ì ạch. Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) đã bắt đầu rút khỏi chương trình nới lỏng kỷ lục và nâng lãi suất vào tháng 1 năm nay – mức cao nhất kể từ khủng hoảng tài chính 2008.

Diễn biến này thúc đẩy sự dịch chuyển tài sản: từ trái phiếu sang cổ phiếu, từ cổ phiếu tăng trưởng sang cổ phiếu giá trị, và từ trái phiếu dài hạn sang ngắn hạn.

Một số chuyên gia cho rằng đà tăng còn có thể tiếp diễn nếu nhà đầu tư bán lẻ Nhật quay lại. Trong năm nay, họ đã rút ròng khoảng 23 tỷ USD, phần lớn do lo ngại tác động của thuế quan Mỹ và biến động toàn cầu. Tuy vậy, các tín hiệu gần đây cho thấy tâm lý đã dần cải thiện.

“Niềm tin bán lẻ đã chạm đáy và đang bật lại. Kết hợp với lợi nhuận doanh nghiệp phục hồi, dòng tiền ngoại mạnh và mua ròng từ chính các công ty thông qua chương trình mua lại cổ phiếu, triển vọng thị trường trông khá vững chắc,” Bernstein phân tích.

Ngoại lực áp đảo – nội lực thận trọng

Dòng vốn nước ngoài chảy vào cổ phiếu Nhật năm nay mạnh nhất trong thập kỷ và có khả năng vượt mốc cao nhất kể từ thời kỳ Abenomics năm 2013.

Theo Smith (CLSA), điểm đáng chú ý là các công ty Nhật cũng trở thành người mua lớn nhờ lượng tiền mặt dồi dào, thông qua hoạt động mua lại cổ phiếu.

Dù vậy, một nghịch lý xuất hiện: trong khi chứng khoán và trái phiếu biến động mạnh, thì đồng yên vẫn ổn định trong biên độ 140–160 suốt hai năm qua. Đồng nội tệ không tăng giá như kỳ vọng, bất chấp triển vọng tăng trưởng sáng hơn và lợi suất trái phiếu cao hơn.

Nguyên nhân chính, theo Brad Setser (Hội đồng Quan hệ Đối ngoại), là dòng vốn Nhật chưa trở về nước. Các tổ chức lớn từng đầu tư mạnh vào trái phiếu Kho bạc Mỹ trước COVID-19 nay vẫn “mắc kẹt” vì thua lỗ sau các đợt tăng lãi suất của Fed.

“Vốn Nhật Bản đang tiếp tục ở lại nước ngoài, thay vì hồi hương để tận dụng lợi suất trong nước,” Setser nói.

5 lát cắt cho thấy dòng tiền luân chuyển ở Nhật

• Luân chuyển tài sản – Nhà đầu tư giảm nắm giữ trái phiếu, tăng tỷ trọng cổ phiếu. Nikkei 225 và Topix đã chạm đỉnh mới.
• Giá trị vượt tăng trưởng – Cổ phiếu giá trị đang vượt trội, phản ánh tăng trưởng kinh tế lan tỏa rộng hơn.
• Chênh lệch lợi suất – Trái phiếu JGB hoán đổi sang USD mang lại lợi suất tới 5%, vượt xa lợi suất 3.86% của trái phiếu Kho bạc Mỹ cùng kỳ hạn.
• Chi phí phòng ngừa rủi ro yên – Tuy nhiên, việc đầu tư ra nước ngoài với bảo hiểm tỷ giá ngày càng tốn kém do lãi suất trong nước thấp.
• Tài sản ở nước ngoài – Nhật mất vị trí chủ nợ lớn nhất thế giới vào tay Đức, nhưng vẫn nắm giữ lượng tài sản khổng lồ ở nước ngoài, có thể trở thành nguồn vốn hồi hương trong tương lai.