OPEC+ tăng sản lượng: Thị trường ít biến động, Ả Rập Saudi hưởng lợi lớn

Thông báo mới nhất của OPEC+ về việc đẩy nhanh sản lượng dầu thoạt nhìn có vẻ là mối đe dọa đối với thị trường vốn đã dư thừa nguồn cung. Tuy nhiên, trên thực tế, tác động đối với giá cả có thể sẽ không quá lớn. Ngược lại, động thái này lại đem đến lợi ích chính trị rõ rệt cho quốc gia dẫn dắt nhóm – Ả Rập Saudi – trong nỗ lực củng cố kỷ luật nội bộ, mở rộng thị phần và tăng cường quan hệ với Mỹ.

OPEC cùng Nga và các đồng minh – được gọi chung là OPEC+ – đã nhất trí vào Chủ Nhật sẽ bắt đầu dỡ bỏ dần 1.65 triệu thùng/ngày trong số các đợt cắt giảm sản lượng vốn được kỳ vọng kéo dài đến cuối năm 2026. Tám thành viên cốt lõi cho biết sẽ nâng mục tiêu sản lượng thêm 137,000 thùng/ngày vào tháng 10. Với tốc độ này, nhóm sẽ cần khoảng một năm để loại bỏ hoàn toàn mức cắt giảm nói trên, giữ lại khoảng 2 triệu thùng/ngày cắt giảm cho đến hết năm 2026. OPEC+ cũng nhấn mạnh rằng họ vẫn để ngỏ lựa chọn tăng tốc, tạm dừng hoặc đảo ngược quyết định này tại các cuộc họp trong tương lai, với phiên tiếp theo dự kiến diễn ra ngày 5/10.

Từ tháng 4 đến tháng 9, nhóm đã nâng hạn ngạch sản lượng thêm khoảng 2.5 triệu thùng/ngày, tương đương 2.4% nhu cầu toàn cầu, góp phần gây áp lực giảm giá dầu – vốn đã rơi khoảng 18% từ đỉnh giữa tháng 1 xuống còn 67 USD/thùng. Động thái mới lại diễn ra trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu đang tăng mạnh từ Argentina, Canada, Mỹ và nhiều khu vực khác, làm gia tăng tình trạng dư thừa. Trước đó, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã dự báo nguồn cung sẽ vượt nhu cầu trung bình tới 3 triệu thùng/ngày từ tháng 10/2025 đến cuối năm 2026 – ngay cả khi chưa tính tới quyết định bổ sung sản lượng của OPEC+.

Kỷ luật sản lượng và thực tế thị trường

Về lý thuyết, việc tăng thêm sản lượng trong môi trường dư cung sẽ tạo áp lực mạnh lên giá dầu. Nhưng trên thực tế, tác động này có thể hạn chế.

Phân tích của IEA cho thấy, vào tháng 3/2025 – ngay trước khi nhóm bắt đầu nới lỏng các đợt cắt giảm đầu tiên – sản lượng chung đã đạt 31.83 triệu thùng/ngày, chỉ thấp hơn khoảng 1 triệu thùng/ngày so với mục tiêu sản lượng 32.88 triệu thùng/ngày của tháng 9. Điều này chủ yếu xuất phát từ việc một số thành viên như Kazakhstan, UAE và Iraq đã sản xuất vượt hạn ngạch, riêng ba nước này trong tháng 7 đã bơm nhiều hơn mục tiêu tháng 9 tổng cộng khoảng 500,000 thùng/ngày.

Nói cách khác, các hạn ngạch mới phần lớn chỉ hợp thức hóa thực trạng sản lượng hiện tại, thay vì đưa thêm nguồn cung đáng kể ra thị trường.

Với riêng Ả Rập Saudi, tác động lại rất lớn. Sản lượng của nước này dự kiến tăng từ 9.07 triệu thùng/ngày vào tháng 3 lên 9.98 triệu vào tháng 9, để lại công suất dự phòng khoảng 2.2 triệu thùng/ngày – vượt xa bất kỳ thành viên nào khác trong OPEC+. Trong khi đó, Nga – vốn cắt giảm tương tự Saudi khoảng 500,000 thùng/ngày – lại gần như không còn công suất dự phòng do các lệnh trừng phạt phương Tây kìm hãm đầu tư. Điều này khiến Saudi nổi lên như bên hưởng lợi nhiều nhất, với lợi thế giành thêm thị phần, đặc biệt từ ngành dầu đá phiến Mỹ, nơi có thể buộc phải giảm khoan khi giá dầu xuống thấp.

Lợi ích chính trị của Riyadh

Hoàng tử Abdulaziz bin Salman – Bộ trưởng Năng lượng Ả Rập Saudi, kiến trúc sư của các đợt cắt giảm nguồn cung trước đây – nay đã trở lại vị trí trung tâm trong nỗ lực kiểm soát nhóm OPEC+. Động thái mới không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn mang lại đòn bẩy chính trị cho Riyadh.

Tổng thống Mỹ đã nhiều lần kêu gọi OPEC hạ giá dầu. Với quyết định lần này, Saudi có thể thể hiện thiện chí đáp lại, qua đó củng cố quan hệ với Washington. Riyadh dường như sẵn sàng chấp nhận môi trường giá dầu thấp kéo dài, để đổi lấy lợi ích chiến lược về thị phần và sự hậu thuẫn của đồng minh then chốt.

Chuyến thăm Washington của Thái tử Mohammed bin Salman vào tháng 11 – nối tiếp chuyến đi của Tổng thống Mỹ tới Riyadh hồi tháng 5 – cho thấy quan hệ song phương tiếp tục gắn kết qua các thỏa thuận lớn: Saudi cam kết đầu tư tại Mỹ, trong khi Washington đồng ý bán gói vũ khí trị giá 142 tỷ USD. Không khó để dự đoán vấn đề cắt giảm sản lượng và giá dầu sẽ là trọng tâm trong chương trình nghị sự.

Như vậy, dù mục tiêu sản lượng mới của OPEC+ khó có thể tạo ra cú sốc lớn cho thị trường dầu mỏ hay giá cả, song chúng vẫn tiềm ẩn tác động lâu dài về mặt địa chính trị. Và ở đó, Ả Rập Saudi chính là bên nắm lợi thế lớn nhất.