Powell sẽ phải "đau đầu" trong việc điều chỉnh chính sách dưới thời Trump

Ngay sau khi Donald Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tháng 11, Powell đã nhanh chóng khẳng định lập trường trung lập của Fed, nhấn mạnh rằng họ sẽ không đưa ra bất kỳ phỏng đoán nào về tác động từ các chính sách của Trump đến lãi suất. “Chúng tôi không đoán, không suy diễn, và không giả định,” Powell tuyên bố. Tuy nhiên, thực tế đang đặt Powell vào một thế khó: cân bằng giữa việc đưa ra chính sách tiền tệ dựa trên dữ liệu hiện tại và tránh bị xem là đối đầu với chính quyền mới, đồng thời vẫn cần phải giữ vững uy tín độc lập của Fed.

Tuần trước, Fed đã tiếp tục cắt giảm lãi suất thêm 25 bps nhằm hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, lập trường của họ đã trở nên thận trọng hơn, các dự báo mới chỉ ra rằng Fed kỳ vọng sẽ chỉ có thêm hai lần cắt giảm lãi suất vào năm 2025, ít hơn nhiều so với 4 lần dự kiến trước đó. Động thái này phản ánh nỗi lo ngày càng tăng về áp lực lạm phát, khi Fed cố gắng cân bằng giữa việc ổn định lạm phát và duy trì sự linh hoạt trong chính sách tiền tệ trước các thay đổi kinh tế và chính trị tiềm ẩn. Lạm phát được kỳ vọng duy trì ở mức 2.5% vào năm 2025, cao hơn so với dự báo trước đó là 2.2%. Đáng chú ý, 15 trong số 19 quan chức Fed nhận thấy nguy cơ lạm phát có thể vượt qua các dự báo.

Michael Gapen, kinh tế trưởng tại Morgan Stanley, đã chỉ trích sự mâu thuẫn trong cách tiếp cận của Fed khi họ điều chỉnh dự báo lãi suất. Theo ông, Fed từng tuyên bố sẽ không suy đoán về các chính sách kinh tế chưa rõ ràng từ chính quyền Trump, nhưng chỉ một tháng sau, họ đã làm điều ngược lại bằng cách tính toán trước tác động của các chính sách này đến lạm phát. “Cuộc họp mới đây có vẻ hawkish hơn nhiều so với dự đoán, bởi họ đã làm điều mà chính họ nói sẽ không làm,” Gapen nhận xét, nhấn mạnh sự không nhất quán có thể làm giảm tính minh bạch và uy tín của Fed trong bối cảnh kinh tế đang chịu nhiều áp lực.

Mặc dù các chính sách của Trump, như thuế quan và kiểm soát nhập cư, có thể đẩy giá hàng hóa và làm tăng lương, Chủ tịch Fed Jerome Powell đã giảm nhẹ tác động trực tiếp của chiến thắng của Trump đối với dự báo lạm phát. Thay vì quy trách nhiệm cho các biện pháp của chính quyền mới, Powell cho rằng sự điều chỉnh trong dự báo lạm phát chủ yếu xuất phát từ các dữ liệu lạm phát gần đây, phản ánh tình hình giá cả thực tế hiện tại. Mặc dù những yếu tố chính trị có thể gây ra tác động kinh tế, Powell khẳng định rằng quyết định của Fed vẫn dựa trên số liệu thực tế và không phải là phản ứng trực tiếp với chính sách của chính quyền Trump.

Theo Wall Street Journal, Powell đã khuyên các nhà hoạch định chính sách cần thận trọng trong các phát biểu công khai để tránh gây hiểu lầm rằng Fed bị chi phối bởi yếu tố chính trị, đặc biệt là dưới tác động của chính quyền Trump. Powell nhấn mạnh rằng việc phát biểu thiếu cẩn trọng có thể khiến công chúng và các nhà đầu tư nghĩ rằng các quyết định của Fed không hoàn toàn dựa trên dữ liệu mà bị ảnh hưởng bởi các yếu tố chính trị. Mục tiêu của ông là bảo vệ uy tín và độc lập của Fed, đảm bảo rằng các quyết định của ngân hàng trung ương vẫn luôn được đưa ra dựa trên phân tích kinh tế khách quan, không bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài.

Powell đã chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa bối cảnh kinh tế hiện tại và thời kỳ đầu nhiệm kỳ của Tổng thống Trump. Vào năm 2018, khi lạm phát ở mức thấp, Fed đã dễ dàng giảm lãi suất để ứng phó với các cuộc chiến thương mại. Tuy nhiên, trong bối cảnh lạm phát cao hiện nay, các quyết định của Fed trở nên phức tạp hơn. Ông nhấn mạnh rằng, trong tình hình này, Fed phải thận trọng hơn khi điều chỉnh chính sách tiền tệ, không chỉ đơn giản cắt giảm lãi suất mà phải xem xét tác động lâu dài của các quyết định này đối với lạm phát và nền kinh tế.

Tuy nhiên, Fed không thể chỉ dựa vào các dữ liệu hiện tại mà còn phải nghiên cứu các kịch bản tiềm năng về cách mà thuế quan có thể ảnh hưởng đến nền kinh tế, bao gồm tác động đến giá cả hàng hóa và lạm phát. Powell nhấn mạnh rằng Fed cần có một sự chuẩn bị kỹ lưỡng để có thể đưa ra phản ứng chính sách phù hợp khi các chính sách thực tế từ chính quyền mới được công bố.

Các cố vấn kinh tế của chính quyền Trump, bao gồm Bộ trưởng Tài chính sắp nhậm chức Scott Bessent, tin rằng việc giảm bớt các quy định hành chính và tăng cường sản xuất năng lượng có thể làm giảm áp lực lạm phát. Họ cho rằng việc giảm các quy định sẽ thúc đẩy sản xuất và hạ thấp chi phí, trong khi việc gia tăng sản xuất năng lượng trong nước sẽ giúp giảm chi phí năng lượng, yếu tố quan trọng trong cơ cấu giá cả hàng hóa. Bessent đã giảm nhẹ mối lo về lạm phát, khẳng định rằng nếu giá một mặt hàng tăng lên do thuế quan, người tiêu dùng sẽ chỉ giảm chi tiêu cho các mặt hàng khác, từ đó không tạo ra áp lực lạm phát tổng thể.

Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu các cải thiện về cung ứng hàng hóa và dịch vụ, như sự gia tăng năng suất lao động hoặc giảm chi phí sản xuất, bị đảo ngược, Fed sẽ phải phản ứng một cách thận trọng để kiểm soát lạm phát. Trong trường hợp sự thiếu hụt lao động hoặc chi phí sản xuất tăng cao, giá cả có thể bị đẩy lên, gây áp lực lên nền kinh tế. Khi đó, Fed sẽ cần điều chỉnh chính sách tiền tệ, như thay đổi lãi suất, để duy trì ổn định kinh tế và ngăn ngừa lạm phát vượt khỏi tầm kiểm soát.

Michael Feroli, kinh tế trưởng tại JPMorgan, chỉ ra rằng trong suốt sáu năm qua, lạm phát đã duy trì dưới mức mục tiêu của Fed, tạo ra một môi trường thuận lợi cho các chính sách nới lỏng. Tuy nhiên, hiện nay, lạm phát đã vượt qua mục tiêu của ngân hàng trung ương, điều này đặt ra những thách thức mới. Trong bối cảnh này, Fed không thể đơn giản cắt giảm lãi suất như trước mà phải áp dụng các biện pháp thận trọng hơn để kiềm chế lạm phát, đảm bảo sự ổn định lâu dài cho nền kinh tế.

Ray Farris, nhà kinh tế, nhận định rằng trong môi trường toàn dụng lao động, khi tỷ lệ thất nghiệp thấp, doanh nghiệp có thể dễ dàng chuyển chi phí tăng lên người tiêu dùng mà không sợ mất khách hàng, vì người tiêu dùng có khả năng chi tiêu cao hơn. Tuy nhiên, trong thời kỳ suy thoái, khi nền kinh tế gặp khó khăn, các công ty sẽ khó lòng chuyển chi phí tăng cho người tiêu dùng, do hạn chế trong chi tiêu của họ. Farris cũng lưu ý rằng việc điều chỉnh giá một cách dần dần có thể khiến lạm phát trở nên dai dẳng trong mắt công chúng, bởi người tiêu dùng sẽ cảm thấy giá cả luôn tăng mà không có dấu hiệu giảm, dù mỗi lần điều chỉnh có thể không quá lớn.