Thế giới sẽ đối phó thế nào với mê cung thuế quan trong kỷ nguyên Trump?

Để có cái nhìn rõ ràng hơn về tình hình này, chúng ta có thể xem xét bốn điểm chính, từ những thông tin chắc chắn đến những yếu tố còn đang chờ xác định.

Biện pháp tạm hoãn 90 ngày mà Tổng thống Trump đưa ra áp dụng cho tất cả các quốc gia trừ Trung Quốc. Theo Nhà Trắng, Trung Quốc vẫn phải chịu mức thuế tăng thêm 145% và đã thực hiện các biện pháp đáp trả cùng nhiều hạn chế khác đối với Mỹ. Về phần mình, EU đã quyết định hoãn các biện pháp đáp trả, trong khi chờ đợi diễn biến tiếp theo. Giống như nhiều quốc gia khác, EU cũng mong muốn làm rõ quan điểm của Tổng thống Trump về các nhượng bộ có thể dành riêng cho từng công ty.

Khi phân tích nguyên nhân của quyết định này, có thể thấy nhiều bình luận gần đây từ các quan chức cấp cao trong chính quyền đều đề cập đến vai trò quan trọng của thị trường trái phiếu. Có vẻ như họ nhận ra rằng thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ đang tiến gần đến tình trạng không ổn định, khi người mua và người bán gặp khó khăn trong việc thống nhất mức giá giao dịch. Tình trạng tương tự đã xảy ra vào năm 2008 và 2020, dẫn đến sự gián đoạn trên thị trường và nền kinh tế cả trong nước lẫn quốc tế, đòi hỏi sự can thiệp đáng kể từ chính phủ và ngân hàng trung ương.

Một số yếu tố khác cũng góp phần vào quyết định tạm hoãn, bao gồm những cảnh báo công khai từ những nhân vật có tầm ảnh hưởng như CEO của JPMorgan Chase, Jamie Dimon. Theo nguồn tin đáng tin cậy, đã có nhiều cuộc gọi bày tỏ lo ngại đến chính quyền, Quốc hội và Fed. Sau đó, chính quyền đã điều chỉnh cách trình bày sự việc, giải thích rằng việc tạm hoãn đã nằm trong kế hoạch từ đầu và được thực hiện sau khi hơn 70 quốc gia liên hệ với Mỹ để đàm phán về việc giảm thuế và các rào cản phi thuế quan.

Trong phiên họp nội các được truyền hình vào thứ Năm tuần trước, Tổng thống Trump đã chia sẻ nhận định về quá trình chuyển đổi chính sách có thể gặp một số thách thức, đề cập đến "chi phí chuyển đổi" và "vấn đề chuyển tiếp". Theo quan điểm của ông, những biến động là một phần tự nhiên trong tiến trình đàm phán. Thông điệp chính mà các gia đình và doanh nghiệp Mỹ nên lưu tâm là triển vọng tích cực trong tương lai sau giai đoạn điều chỉnh này.

Điều này dẫn đến yếu tố thứ ba cần xem xét - những khó khăn trên lộ trình thực hiện. Chúng ta đang nhìn thấy các thách thức liên quan đến nguy cơ đình lạm ngắn hạn, mối quan hệ giữa chính sách này với chương trình giảm quy chế và các sáng kiến từ Ban Hiệu quả Chính phủ, việc duy trì ổn định thị trường, cũng như nỗ lực thuyết phục các quốc gia khác đưa ra những nhượng bộ quan trọng nhằm giảm thiểu nguy cơ từ các cuộc chiến thương mại và hạn chế đầu tư.

Đồng thời, diễn biến giá vàng và một số chỉ số khác cho thấy nhiều quốc gia đang đẩy mạnh đa dạng hóa tài sản, phần nào giảm sự phụ thuộc vào Mỹ, quốc gia mà nhiều bên cho rằng đang dần thay đổi vị thế là nơi trú ẩn an toàn trong hệ thống kinh tế và tài chính toàn cầu. Bên cạnh đó còn có những thách thức trong thực thi chính sách. Việc đàm phán cùng lúc với nhiều quốc gia, mỗi nước theo cách tiếp cận riêng biệt, đồng thời xem xét các nhượng bộ cụ thể cho từng doanh nghiệp là một nhiệm vụ phức tạp. Tiến trình này chỉ có thể mang lại kết quả tích cực nếu chính quyền đạt được sự đồng thuận nội bộ về mục tiêu cốt lõi của chính sách thương mại hiện tại: liệu đó là xây dựng một môi trường thương mại công bằng hơn với thuế quan thấp, hay nhằm tăng nguồn thu ngân sách và khuyến khích việc đưa hoạt động sản xuất về nước.

Trong hai tuần qua, những quan điểm khác biệt đã được thảo luận công khai nhiều hơn. Một số chuyên gia cho rằng kết quả cuối cùng sẽ là sự cải tổ toàn diện theo mô hình Reagan/Thatcher đối với nền kinh tế Mỹ và toàn cầu, với Hoa Kỳ sẽ cạnh tranh hiệu quả hơn trong môi trường bình đẳng, khu vực tư nhân được trao nhiều quyền chủ động, và chính phủ vận hành tinh gọn, hiệu suất cao. Trong khi đó, nhiều chuyên gia khác bày tỏ lo ngại về nguy cơ Mỹ có thể rơi vào tình trạng đình lạm tương tự thời Jimmy Carter, với những ảnh hưởng không thuận lợi lan rộng ra toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Trung.

Một điều có thể nhận thấy rõ qua biến động của hai tuần qua là nền kinh tế Mỹ và nhiều quốc gia khác đang trải qua một giai đoạn chuyển tiếp với nhiều yếu tố chưa xác định. Tình hình này đặt ra những thử thách đáng kể đối với hệ thống tài chính và vị thế của Mỹ trên trường quốc tế, bao gồm cả khả năng đối phó với các nỗ lực của Trung Quốc trong việc định vị mình như một đối tác tin cậy cả trong ngắn hạn và dài hạn.