Thị trường trái phiếu phản ứng bất ngờ: Điều gì đang thực sự diễn ra sau quyết định của Fed?

Điều đáng kinh ngạc là lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã bật tăng hơn 60 bps so với mức của ngày 18/9 - thời điểm diễn ra cuộc họp chính sách gần nhất của Fed. Đặc biệt, làn sóng tăng lợi suất này không chỉ dừng lại ở một vài kỳ hạn mà lan rộng khắp các kỳ hạn chủ chốt.

Dù các chuyên gia phân tích đều nhận diện được những yếu tố then chốt dẫn đến tình huống bất thường này, họ vẫn chưa thể đi đến tiếng nói chung về mức độ tác động của từng yếu tố. Sự bất đồng này có ý nghĩa quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc dự báo triển vọng nền kinh tế và khả năng duy trì thành tích ấn tượng của thị trường chứng khoán trong năm nay. Tuy nhiên, may mắn thay, 8 ngày tới được kỳ vọng sẽ mang đến những manh mối quan trọng, giúp làm sáng tỏ bức tranh đang còn nhiều mơ hồ này.

Hãy cùng nhìn lại chuỗi sự kiện trước thông báo chính sách của Fed. Dự đoán ban đầu về việc Fed sẽ cắt giảm 25 bps đã bị đảo lộn một cách đột ngột bởi hai bài báo - được cho là chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Fed - ngầm báo hiệu khả năng cao sẽ có đợt cắt giảm lên tới 50 bps. Việc thông tin "rò rỉ" này lại diễn ra trong "giai đoạn im lặng" của Fed càng khiến tình huống vốn đã khác thường trở nên đặc biệt hơn nữa. Và quả thật, trong một diễn biến mà người dẫn chương trình Bloomberg Surveillance Jonathan Ferro ví von là "khoảnh khắc Draghi của Powell", Fed đã chính thức công bố quyết định cắt giảm 50 bps ngay sau đó.

Trái với kỳ vọng rằng động thái cắt giảm này sẽ được đón nhận như một tín hiệu dovish của chính sách tiền tệ, thị trường đã phản ứng bằng việc đẩy lợi suất tăng vọt trên toàn bộ đường cong: Tại thời điểm ghi nhận, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm đã chạm ngưỡng 4.14%, kỳ hạn 10 năm vươn tới 4.30%, và kỳ hạn 30 năm leo lên mức 4.55%. Đáng chú ý hơn, một số chuyên gia phân tích còn đưa ra nhận định rằng lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm có thể vượt ngưỡng 5%.

Bốn nguyên nhân chính được cho là đã tạo nên bước ngoặt trong cấu trúc lợi suất - những biến động này không chỉ ảnh hưởng đến nước Mỹ mà còn lan tỏa tới nhiều quốc gia khác:

• Chuỗi số liệu kinh tế gây bất ngờ, hé lộ một nền kinh tế Mỹ vững mạnh hơn nhiều so với những dự báo đồng thuận trước đó.
• Biến chuyển đáng kể trong thị trường dự đoán chính trị, không đơn thuần là về khả năng chiến thắng của cựu Tổng thống Donald Trump, mà còn về viễn cảnh đảng Cộng hòa có thể giành thế áp đảo - một kịch bản có thể mở ra cánh cửa rộng lớn cho việc áp đặt các biện pháp thuế quan mạnh mẽ.
• Những dấu hiệu điều chỉnh chính sách được thể hiện rõ nét qua các thông điệp từ giới chức Fed sau ngày 18/9, đặc biệt là trong biên bản được công bố giữa tháng 10.
• Xu hướng suy giảm rõ rệt trong sức hấp dẫn của trái phiếu chính phủ Mỹ đối với các nhà đầu tư nước ngoài.

Dù có sự đồng thuận về việc tất cả các yếu tố trên đều thúc đẩy giới giao dịch kỳ vọng một mức lãi suất đỉnh cao hơn từ Fed và một lộ trình dài hơn để đạt được mức đó, các chuyên gia vẫn chưa thể thống nhất về trọng số ảnh hưởng của từng yếu tố. Sự bất đồng này có tầm ảnh hưởng sâu rộng đến cả triển vọng kinh tế lẫn diễn biến thị trường trong thời gian tới.

Trong bối cảnh Trung Quốc và châu Âu đang vật lộn với những thách thức kinh tế, sức tăng trưởng và đầu tư phi thường của Mỹ đang đóng vai trò như một điểm tựa vững chắc cho sự thịnh vượng toàn cầu. Thành quả này không chỉ thúc đẩy lợi nhuận doanh nghiệp mà còn góp phần duy trì đà tăng ấn tượng của thị trường chứng khoán, điển hình là chỉ số S&P đã bứt phá với mức tăng 22% kể từ đầu năm 2024.

Nhìn lại những bài học từ quá khứ gần đây, những dấu hiệu về một cuộc "đảo chiều" mới trong định hướng chính sách tương lai của Fed nhiều khả năng sẽ tạo ra tác động trung tính hoặc nghiêng về phía tiêu cực. Mức độ ảnh hưởng sâu rộng của nó sẽ phụ thuộc vào việc liệu động thái này có làm trầm trọng thêm bầu không khí bất định và khuếch đại những biến động trên cả phương diện kinh tế lẫn thị trường hay không.

Làn sóng rút lui của các nhà đầu tư nước ngoài khỏi thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ đang diễn ra vào thời điểm hết sức nhạy cảm, khi mà Fed cũng đang thu hẹp quy mô nắm giữ thay vì gia tăng. Tình thế càng trở nên căng thẳng hơn khi khối lượng phát hành trái phiếu đang ở mức cao kỷ lục, phản ánh thâm hụt ngân sách vượt 6% GDP và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, cùng với đó là nhu cầu tái cấp vốn đáng kể từ cả khu vực công lẫn tư nhân.

Giới chuyên gia kinh tế đang đặc biệt lo ngại về kịch bản được cho là có thể gây chấn động mạnh nhất đối với nền kinh tế và thị trường: đó là việc thuế quan có thể tăng vọt mà không có những biện pháp đối trọng để kiềm chế cú sốc lạm phát tức thời. Nếu kịch bản tăng thuế này trở thành hiện thực - dù vẫn còn là một giả định lớn - nó có thể châm ngòi cho một đợt leo thang giá cả, tác động đặc biệt nghiêm trọng đến các hộ gia đình thu nhập thấp, vốn đã đang kiệt quệ khi khoản tiết kiệm thời đại dịch cạn kiệt và đang oằn mình dưới gánh nặng nợ thẻ tín dụng cùng các khoản vay khác ngày một tăng cao.

Tám ngày sắp tới sẽ là khoảng thời gian then chốt, mang đến cho các nhà phân tích một kho thông tin quý giá để đánh giá tầm ảnh hưởng của từng yếu tố nêu trên, cả về mặt đơn lẻ lẫn tổng thể. Mọi sự chú ý sẽ đổ dồn vào báo cáo việc làm hàng tháng và dữ liệu JOLTs, chuỗi báo cáo lợi nhuận doanh nghiệp, kết quả bầu cử và cuộc họp chính sách tiếp theo của Fed. Tuy nhiên, nhìn từ các chỉ báo thị trường hiện tại, dường như chưa ai đủ tự tin để đặt cược lớn vào bất kỳ kịch bản cụ thể nào - ít nhất là ở thời điểm hiện tại.