Thiếu minh bạch về chính sách: Tại sao PBOC cần thay đổi?

Trong số các ngân hàng trung ương lớn ở cả thị trường tiên tiến và mới nổi, PBOC là ngân hàng duy nhất không thực hiện thay đổi lãi suất và các khía cạnh khác của chính sách tiền tệ liên quan đến chu kỳ họp của ủy ban chính sách. Thay vào đó, các thay đổi về chính sách được thực hiện trên từng trường hợp và được thông báo qua thông cáo báo chí.

Là ngân hàng trung ương của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và mong muốn thúc đẩy các cơ chế thị trường, sự thiếu minh bạch này có nhiều tác động tiêu cực, cả trong nước và quốc tế. Sự thiếu minh bạch của PBOC khiến những người tham gia thị trường tài chính phải đoán già đoán non về chiến lược chính sách tiền tệ của ngân hàng này.

Thay vì quản lý kỳ vọng về lãi suất, một yếu tố quan trọng trong chính sách của ngân hàng trung ương, PBOC thường rơi vào thế phòng thủ, thụ động phản ứng với các diễn biến của thị trường. Điều này khiến việc truyền tải chính sách tiền tệ vào hoạt động kinh tế và lạm phát thậm chí còn khó quản lý hơn. Một hậu quả khác là sự gia tăng áp lực không cần thiết lên tỷ giá hối đoái khi các nhà giao dịch tiền tệ cố gắng suy đoán ý định của PBOC theo hướng này hay hướng khác.

Sự thiếu giao tiếp này trước đây đã phản tác dụng. Vào tháng 8 năm 2015, một động thái bất ngờ nhằm "giải phóng" tỷ giá hối đoái, được truyền đạt thông qua một tuyên bố bí ẩn, đã tạo ra sự hoảng loạn trên thị trường. Việc nới rộng biên độ giao dịch của USDCNY đi kèm với việc phá giá gần 2% bị coi là dấu hiệu cho thấy sẽ có thêm nhiều đợt phá giá nữa. Cuối cùng, PBOC đã tổ chức một cuộc họp báo để làm rõ ý định. Nhưng thiệt hại đã xảy ra, khi vốn "tháo chạy" khỏi Trung Quốc và USDCNY tăng mạnh.

PBOC đang cố gắng hiện đại hóa chính sách tiền tệ bằng cách sử dụng lãi suất để kiểm soát việc tạo tín dụng trong nền kinh tế, thay vì trực tiếp ra lệnh cho các ngân hàng mở rộng hoặc hạn chế mức tín dụng. Mục tiêu đáng khen ngợi này bị cản trở do thiếu khuôn khổ minh bạch để điều chỉnh lãi suất. Điều này cũng khiến việc thúc đẩy vai trò của đồng Nhân dân tệ như một loại tiền tệ quốc tế trở nên khó khăn hơn. Thêm vào đó, điều này khiến các nhà đầu tư nước ngoài nghi ngờ về tuyên bố của PBOC khi cho phép tỷ giá hối đoái do thị trường quyết định và không quản lý bằng các biện pháp kiểm soát vốn. Việc thiếu minh bạch khiến PBOC khó chống lại áp lực của thị trường.

Phải thừa nhận rằng PBOC không có toàn quyền quyết định. PBOC thiếu sự độc lập theo luật định và thống đốc của PBOC không có địa vị của một bộ trưởng nội các. Các quyết định về chính sách tiền tệ được đưa ra bởi Hội đồng Nhà nước, một cơ quan chính trị, mặc dù PBOC chắc chắn có ảnh hưởng đến các quyết định đó. Điều này khiến ngân hàng rơi vào tình thế khó khăn khi không thể là một cơ quan ra quyết định độc lập.

Tuy nhiên, các ngân hàng trung ương thị trường mới nổi khác như Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ đã không để sự thiếu độc lập theo luật định cản trở chiến lược truyền thông giải thích lý do đằng sau các quyết định. Các hoạt động truyền thông minh bạch của RBI đã mang lại cho ngân hàng này uy tín và ngược lại, cho phép ngân hàng này đạt được một số quyền độc lập trên thực tế. RBI hiện có quyền độc lập trong hoạt động quản lý lãi suất và tỷ giá hối đoái của đồng rupee Ấn Độ, trong khuôn khổ do chính phủ đặt ra. Chính phủ Ấn Độ đã hiểu rằng quyền độc lập này rất có giá trị, giúp duy trì lãi suất ở mức thấp và giảm biến động tỷ giá hối đoái.

PBOC muốn hiện đại hóa chính sách tiền tệ của Trung Quốc, tự do hóa thị trường tài chính và thúc đẩy đồng Nhân dân tệ. Để thực hiện được tất cả những điều này, ngân hàng này cần có một khuôn khổ chính sách tốt hơn, ngay cả khi quá trình ra quyết định thực tế vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát. Tuy nhiên, truyền thông minh bạch hơn là điều kiện tiên quyết để bất kỳ khuôn khổ nào cũng mang lại kết quả tốt. Nếu không có điều đó, chính phủ Trung Quốc sẽ không thể kỳ vọng PBOC thực hiện hiệu quả nhiệm vụ thúc đẩy ổn định tiền tệ và tài chính.