Thỏa thuận thương mại Mỹ-Anh: Giấc mơ giảm thuế xa vời và thực tế khiến doanh nghiệp lo lắng

Một quan chức Anh giấu tên cho biết: "Washington cần tuân theo quy trình pháp lý nghiêm ngặt để điều chỉnh mức thuế, đặc biệt là việc hoàn thiện các hạn ngạch riêng biệt cho từng loại kim loại. Các quan chức Anh cho biết việc Mỹ giảm thuế nhập khẩu đối với thép, nhôm và ô tô xuất khẩu từ Anh có thể phải chờ đợi thêm vài tuần nữa mới có hiệu lực. Thông tin này khiến cộng đồng doanh nghiệp Anh bày tỏ sự thất vọng, khi họ vẫn phải chịu các mức thuế cao mặc dù đã có thỏa thuận thương mại song phương.

Tuần trước, Thủ tướng Sir Keir Starmer đã tuyên bố với tông điều lạc quan rằng Mỹ đã đồng ý "loại bỏ thuế nhập khẩu" hoàn toàn đối với thép và nhôm Anh. Đồng thời, thuế xuất khẩu ô tô sẽ được cắt giảm xuống còn 10% cho hạn ngạch hàng năm 100,000 chiếc - một con số đủ lớn để phủ sóng phần lớn xuất khẩu ô tô Anh sang Mỹ hiện tại.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cũng đã gửi tín hiệu tích cực đến ngành hàng không vũ trụ Anh, khẳng định rằng "các động cơ Rolls-Royce và các phụ tùng máy bay loại này" sẽ được nhập khẩu vào Mỹ với mức thuế 0%. Đây là tin vui lớn cho một trong những ngành xuất khẩu chiến lược của Anh.

Tuy nhiên, đằng sau những tuyên bố đầy hứa hẹn này là một thực tế phức tạp hơn nhiều. Các quan chức tại cả London và Washington hiện đang trong giai đoạn thảo luận căng thẳng về chi tiết cụ thể của thỏa thuận, đặc biệt là việc xác định chính xác lượng thép và nhôm Anh sẽ được miễn thuế khỏi chính sách thuế toàn cầu 25% của Tổng thống Donald Trump.

Điều này không thể thực hiện qua đêm." Họ nhấn mạnh rằng việc đảm bảo sự cân bằng phù hợp cho ngành công nghiệp Anh quan trọng hơn việc triển khai vội vã, và thông thường các thỏa thuận thương mại cần vài tháng để chính thức có hiệu lực.

Để thay đổi mức thuế ô tô Anh, chính quyền Mỹ cần ban hành một văn bản pháp lý chính thức sửa đổi các quy định hiện hành và hướng dẫn các quan chức hải quan Mỹ áp dụng mức thuế mới. Quá trình này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan, từ Bộ Thương mại đến Bộ Tài chính Mỹ.

Thỏa thuận ngắn gọn chỉ 5 trang này được hoàn thành trong khoảng 5 tuần kể từ khi Trump tuyên bố áp thuế cao đối với hầu hết các đối tác thương mại lớn. Sự đơn giản này tạo nên sự tương phản rõ rệt với các hiệp định thương mại tự do truyền thống mà Mỹ thường ký với các quốc gia khác - những văn bản có thể dài từ hàng trăm đến hàng nghìn trang và mất nhiều năm để đàm phán cũng như hoàn thiện.

Tại tuyến đầu của cuộc chiến thương mại này, các doanh nghiệp Anh đang phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt. Các giám đốc điều hành của ngành ô tô Anh vẫn phải chịu mức thuế 27,5% đối với hàng xuất khẩu sang Mỹ, bất chấp những lời hứa về giảm thuế. Điều này tạo ra áp lực chi phí đáng kể, buộc các công ty phải cân nhắc lại chiến lược định giá và thị trường.

Frank-Steffen Walliser, Giám đốc điều hành của Bentley - thương hiệu xe hạng sang thuộc Volkswagen Group tại Anh - đã chia sẻ tại một hội nghị của Financial Times: "Sự bất định về thời điểm thuế nhập khẩu thay đổi đang khiến khách hàng trì hoãn quyết định mua sắm. Trong phân khúc xa xỉ, tâm lý tiêu dùng rất nhạy cảm với những biến động chính sách như thế này."

Ngành hàng không vũ trụ - một trong những lĩnh vực xuất khẩu mũi nhọn của Anh - cũng đang trong tình trạng bấp bênh. Mặc dù có những đảm bảo bằng lời từ chính phủ Anh rằng họ sẽ được miễn thuế 10% của Mỹ, các giám đốc điều hành vẫn chưa nhận được bất kỳ xác nhận chính thức nào bằng văn bản. Một giám đốc cấp cao trong ngành này thừa nhận: "Chúng tôi tin tưởng rằng cam kết sẽ được thực hiện, nhưng hiện tại vẫn chỉ là lời hứa suông. Sự chậm trễ này tạo ra khó khăn trong việc lập kế hoạch kinh doanh dài hạn."

Tình trường không khá hơn tại ngành kim loại. Adrian Musgrave, Trưởng phòng Kinh doanh của Bridgnorth Aluminium - nhà sản xuất cuộn nhôm duy nhất tại Anh - diễn tả sự thay đổi cảm xúc trong công ty: "Ban đầu, chúng tôi rất phấn khích khi nghe tin thỏa thuận được công bố. Nhưng giờ đây, cảm giác thất vọng đang lan tỏa. Không có lịch trình cụ thể, không có chi tiết rõ ràng - điều này khiến chúng tôi không thể đưa ra quyết định kinh doanh chính xác."

Gareth Stace, Tổng Giám đốc của Hiệp hội Thép Anh (UK Steel), cũng bày tỏ lo ngại tương tự: "Vẫn còn quá nhiều dấu hỏi về chi tiết triển khai, đặc biệt là cách thức hoạt động của các yêu cầu chuỗi cung ứng Mỹ. Những quy định này có thể tạo ra rào cản kỹ thuật mới mà chúng tôi chưa lường trước được."

Điểm đáng lưu ý là trước đây, theo thỏa thuận năm 2022 với cựu Tổng thống Joe Biden, Anh được phép xuất khẩu 500,000 tấn thép mỗi năm sang Mỹ với mức thuế 0%. So với con số này, thỏa thuận mới chưa rõ ràng về hạn ngạch cụ thể, tạo thêm bất định cho các doanh nghiệp.

Một lo ngại khác nổi lên từ cuộc điều tra an ninh quốc gia mới của Mỹ về nhập khẩu máy bay. Cuộc điều tra này có thể dẫn đến việc áp đặt thêm thuế mới đối với động cơ máy bay thương mại và phụ tùng. Các giám đốc điều hành trong ngành hàng không Anh đang lo lắng liệu thỏa thuận hiện tại có đủ sức bảo vệ họ khỏi những biện pháp thuế quan mới này hay không.

David Henig, cựu Trưởng đoàn đàm phán thương mại của Anh, hiện công tác tại Trung tâm Châu Âu về Kinh tế Chính trị Quốc tế, nhận định: "Sự bất định này phản ánh tốc độ quá nhanh trong việc công bố thỏa thuận. Cả hai phía đều muốn có một 'chiến thắng' để tuyên bố trong dư luận, nhưng việc thiếu chi tiết cụ thể đang gây ra những hậu quả tiêu cực cho doanh nghiệp. Họ không biết chắc liệu những gì được hứa có thực sự thành hiện thực hay không."

Chính trường Anh cũng không kém phần sôi động xung quanh vấn đề này. Tại phiên chất vấn thủ tướng trong Quốc hội hôm thứ Tư, lãnh đạo Đảng Bảo thủ Kemi Badenoch đã chỉ trích gay gắt cái gọi là "thỏa thuận thuế tí hon" này, cho rằng nó đặt Anh vào "tình thế tồi tệ hơn so với trước đây". Bà đặt câu hỏi về hiệu quả thực tế của thỏa thuận và liệu nó có đáng để Anh phải chấp nhận những ràng buộc tiềm ẩn từ phía Mỹ hay không.

Thủ tướng Starmer đã đáp trả mạnh mẽ, khẳng định thỏa thuận sẽ "cứu vãn hàng nghìn việc làm của người Anh", đặc biệt tại các công ty lớn như Jaguar Land Rover và British Steel. Ông nhấn mạnh đây là một thành tựu ngoại giao quan trọng trong bối cảnh căng thẳng thương mại toàn cầu.

Một phát ngôn viên của chính phủ Anh đã cố gắng xoa dịu tình hình bằng tuyên bố: "Anh là quốc gia đầu tiên thành công trong việc đình chế thỏa thuận với Mỹ nhằm bảo vệ doanh nghiệp và việc làm của chúng ta trong các lĩnh vực chiến lược, từ sản xuất ô tô đến thép. Các doanh nghiệp luôn là trung tâm trong phương pháp tiếp cận của chúng tôi, và chúng tôi đã tham vấn rộng rãi để hiểu rõ nhu cầu của họ."

Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng vẫn là: Liệu những lời hứa này có thể chuyển hóa thành hành động cụ thể trong thời gian sớm nhất? Với các doanh nghiệp Anh đang phải vận hành trong bối cảnh chi phí tăng cao và cạnh tranh gay gắt, mỗi ngày trì hoãn đều có nghĩa là những tổn thất kinh tế đáng kể. Sự thành công của thỏa thuận này sẽ không chỉ được đánh giá bằng những gì được viết trên giấy, mà quan trọng hơn là tốc độ và hiệu quả trong việc triển khai thực tế - điều mà cho đến thời điểm này vẫn còn là một ẩn số lớn.