Thủ tướng Canada giao doanh nghiệp nhà nước xây đường ống dẫn dầu mới hướng tới thị trường châu Á

Theo chính quyền bang Alberta, dự án có công suất khoảng 1 triệu thùng/ngày và sẽ kết nối với cảng nước sâu đủ khả năng tiếp nhận tàu chở dầu siêu lớn (VLCC), nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng từ các thị trường châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Ấn Độ.

Ông Carney cho biết tuyến đường ống mới phần lớn sẽ đi theo hành lang của hệ thống Trans Mountain hiện hữu. Đây hiện là tuyến đường ống dẫn dầu duy nhất của Canada nối tới cảng biển, khiến khả năng xuất khẩu dầu sang các thị trường ngoài Mỹ còn nhiều hạn chế.

"Canada và Alberta sẽ là hai đối tác bình đẳng trong dự án này, đồng thời các cộng đồng người bản địa cũng sẽ nắm giữ một tỷ lệ sở hữu đáng kể," ông Carney phát biểu tại Calgary cùng với Thủ hiến bang Alberta Danielle Smith.

Mặc dù đôi lúc có khác biệt về quan điểm chính trị, ông Carney và bà Smith đều theo đuổi mục tiêu đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của Canada nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ sau khi Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến thương mại từ năm ngoái.

Hai nhà lãnh đạo tin rằng việc bán thêm dầu sang các thị trường đang tăng trưởng nhanh như Ấn Độ và Trung Quốc sẽ giúp Canada bán được với giá cao hơn, qua đó gia tăng nguồn thu cho Alberta và giảm tác động từ chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ.

Việc giao Trans Mountain thực hiện dự án đồng nghĩa chính phủ sẽ đóng vai trò bảo trợ cho một dự án hạ tầng năng lượng có quy mô rất lớn, với tổng vốn đầu tư dự kiến lên tới hàng chục tỷ USD.

Chính quyền Alberta ước tính chi phí xây dựng sẽ dao động từ 35.2 tỷ CAD đến 43.7 tỷ CAD (24.8-30.8 tỷ USD) nếu dự án được phê duyệt đầu tư trong ba năm tới. Đồng thời, dự án có thể giúp GDP thực của Canada tăng thêm hơn 0.6% mỗi năm vào những năm 2040.

Pembina Pipeline Corp., có trụ sở tại Calgary, sẽ tham gia xây dựng tuyến đường ống với tỷ lệ sở hữu ban đầu 10% và có quyền nâng lên 20% sau khi dự án đi vào vận hành.

Dự án hiện đã được trình lên Văn phòng Các dự án trọng điểm của Chính phủ Liên bang để xem xét, mở đường cho khả năng được rút ngắn quy trình phê duyệt.

Ông Carney cũng cho biết chính phủ đã đạt được thỏa thuận với các doanh nghiệp khai thác dầu cát lớn nhất Canada để triển khai dự án Pathways - hệ thống thu giữ và lưu trữ carbon quy mô lớn. Trước đó, ông từng khẳng định việc giảm phát thải của ngành năng lượng là điều kiện để chính phủ ủng hộ xây dựng tuyến đường ống mới.

Việc lựa chọn tuyến đường đi qua phía nam bang British Columbia tới khu vực đô thị Vancouver đánh dấu sự thay đổi quan điểm của bà Danielle Smith. Trước đây, bà nhiều lần ủng hộ phương án đi qua khu vực tây bắc vì sẽ rút ngắn thời gian vận chuyển dầu tới châu Á.

Tuy nhiên, trước đó cùng ngày, ông Carney và Thủ hiến British Columbia David Eby thông báo lệnh cấm tàu chở dầu hoạt động dọc bờ biển phía bắc của bang sẽ tiếp tục được duy trì mà không có ngoại lệ. Chính phủ liên bang cũng cam kết dành hàng tỷ CAD để đầu tư cho các dự án năng lượng, khai khoáng và hạ tầng giao thông tại British Columbia.

Thỏa thuận này đã tháo gỡ một trong những trở ngại lớn đối với dự án khi ông Eby tuyên bố chính quyền bang sẽ không khởi kiện nhằm ngăn cản đề xuất đường ống mới của Alberta. Trước đó, ông luôn phản đối phương án xây dựng tuyến đường qua khu vực tây bắc cũng như việc dỡ bỏ lệnh cấm tàu chở dầu.

"Thỏa thuận này không buộc chúng tôi phải ủng hộ bất kỳ dự án đường ống nào từ Alberta. Tuy nhiên, như tôi đã nhiều lần nói, chúng tôi hiểu rõ vị trí của mình theo Hiến pháp và không có thẩm quyền ngăn chặn một dự án đường ống mới. Chúng tôi sẽ không đưa dự án này ra tòa," ông Eby nói.

Theo thỏa thuận với British Columbia, tỉnh bang này cũng sẽ được hưởng lợi từ dự án thông qua cơ chế chia sẻ doanh thu, bao gồm khả năng nhận khoản tiền bản quyền hằng năm từ đơn vị vận hành và thành lập quỹ ứng phó khẩn cấp cũng như xử lý các rủi ro môi trường.

Ông Carney đồng thời cam kết chính phủ sẽ hỗ trợ nâng cấp cảng Roberts Bank ở phía nam Vancouver - điểm cuối dự kiến của tuyến đường ống mới.

Hiện bến cảng của hệ thống Trans Mountain tại Burnaby chỉ có thể tiếp nhận các tàu chở dầu Aframax chưa đầy tải, với sức chứa chưa bằng một nửa so với tàu VLCC. Khả năng tiếp nhận tàu VLCC được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể chi phí vận chuyển dầu của Canada tới các thị trường xa như Ấn Độ.

Kế hoạch xây dựng tuyến đường ống mới được thúc đẩy mạnh từ năm ngoái sau khi ông Carney và bà Smith thống nhất đàm phán về khuôn khổ hỗ trợ của Chính phủ Liên bang cũng như đẩy nhanh tiến độ phê duyệt dự án.

Trước đó, ông Carney cho biết chính phủ sẽ xem xét xếp dự án vào nhóm "lợi ích quốc gia" trong những tháng tới để rút ngắn thời gian cấp phép, với mục tiêu khởi công xây dựng sớm nhất vào tháng 9 năm sau.