Thuế quan của Trump nhắm vào Ấn Độ khó làm lung lay dòng chảy dầu mỏ Nga

Việc trừng phạt Ấn Độ vì mua dầu Nga là một đòn bẩy thương mại thô bạo nhưng nhắm sai mục tiêu. Quyết định của Donald Trump áp thêm 25% thuế đối với hàng nhập khẩu từ quốc gia châu Á này có thể gây khó khăn cho New Delhi, song khó làm gián đoạn dòng dầu đang tiếp sức cho cỗ máy chiến tranh của Tổng thống Vladimir Putin. Giống nhiều biện pháp thương mại trước đây của Trump, tiếng vang có thể lớn hơn tác động thực tế — điều này lý giải vì sao giới đầu tư dầu mỏ vẫn điềm tĩnh.

Thoạt nhìn, động thái được Nhà Trắng công bố hôm thứ Tư trông như một bước leo thang đáng kể. Kể từ khi phương Tây áp đặt lệnh trừng phạt lên Moscow sau cuộc xâm lược Ukraine, Ấn Độ đã trở thành một trong những khách hàng mua dầu thô Nga lớn nhất, với khoảng 1.7 triệu thùng mỗi ngày (mbd). Nhiều lô dầu sau khi được tinh chế thành diesel hoặc nhiên liệu máy bay lại được xuất sang châu Âu và các thị trường khác. Đe dọa tăng gấp đôi thuế nhập khẩu đối với phần lớn hàng hóa từ Ấn Độ, Trump muốn thể hiện lập trường cứng rắn với một quốc gia có vai trò quan trọng trong nguồn thu của Kremlin — đồng thời gửi thông điệp răn đe tới các bên khác.

Tuy nhiên, “cú đấm” này lại lệch hướng. Mức thuế mới chỉ là một phần của mức 100% từng được Trump đe dọa, trong khi thời gian ân hạn ba tuần trước khi áp dụng vẫn để ngỏ khả năng đàm phán. Quan trọng hơn, thuế quan không tác động trực tiếp đến dòng chảy dầu Nga, mà chủ yếu làm tăng giá hàng hóa cho người tiêu dùng Mỹ — những người đã chi 87 tỷ USD nhập hàng từ Ấn Độ năm ngoái.

Trump kỳ vọng Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi sẽ gây áp lực lên các tập đoàn lọc dầu tư nhân lớn như Nayara Energy và Reliance Industries để giảm mua dầu Nga. Nhưng thực tế, dầu vẫn có thể tìm đường ra thị trường qua các kênh khác — đặc biệt là Trung Quốc. Theo ước tính của JPMorgan, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc có thể tiếp nhận thêm tới 1 mbd dầu Nga. Mỹ có thể đáp trả bằng các biện pháp tương tự với Bắc Kinh, nhưng Trump lại đang muốn hạ nhiệt căng thẳng với Trung Quốc, nhận thức rõ vai trò gần như độc quyền của nước này trong xuất khẩu khoáng sản đất hiếm thiết yếu.

Ngược lại, Putin có lý do phải lo ngại trước cách tiếp cận ít ồn ào nhưng hiệu quả hơn của Liên minh châu Âu. Trong gói trừng phạt thứ 18 công bố tháng Bảy, EU đã hạ trần giá dầu Nga, siết chặt kiểm soát các tàu chở dầu thuộc “hạm đội bóng tối” của Moscow, và trừng phạt các thực thể nước ngoài tiếp tay cho hoạt động lách lệnh. EU cũng cấm nhập khẩu sản phẩm dầu tinh chế từ dầu Nga sản xuất ngoài khối. Lo ngại rủi ro pháp lý, nhiều nhà giao dịch phương Tây đã tránh mua từ một số nhà cung cấp nhất định — những bước đi này đánh thẳng vào dòng doanh thu dầu mỏ của Nga.

Việc chặn xuất khẩu dầu Nga — đạt 4.7 mbd trong tháng Sáu theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế — sẽ gây chấn động lớn cho thị trường toàn cầu. Dù vậy, giá dầu Brent hầu như không biến động, vẫn quanh 67 USD/thùng sau thông báo của Trump. Diễn biến này cho thấy, thuế quan mạnh tay của ông nhiều khả năng sẽ không đạt mục tiêu như mong muốn.