"Thuế quan" - "lá bài chiến lược" đầy tham vọng của Trump?

Điểm mấu chốt là hiểu Trump muốn nói gì khi nhắc đến thuế quan và ông hy vọng đạt được điều gì từ chúng. Trump không từ bỏ chương trình nghị sự bảo hộ, mô tả thuế quan là “từ đẹp nhất trong từ điển.” Tuy nhiên, một câu hỏi từ Micklethwait đã khiến ông trả lời: “Không, không có thuế quan - tất cả những gì bạn cần làm là xây nhà máy ở Hoa Kỳ và bạn sẽ không phải chịu thuế. Đó là điều tôi muốn.” Điều này rõ ràng là thông điệp mà Trump muốn gửi đến Tập Cận Bình (một người bạn của ông, theo như ông nói với khán giả) rằng Hoa Kỳ đang mở cửa cho các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Thuế quan được thiết kế để buộc các công ty phải chuyển địa điểm sang Mỹ - và ông đề xuất áp mức thuế cao hơn nhiều so với nhiệm kỳ đầu của mình để đảm bảo họ sẽ đến. “Thuế càng cao, công ty càng có khả năng chuyển đến Hoa Kỳ. Cao đến mức tồi tệ, khủng khiếp, khó chịu.” Mức thuế 10% không đủ thuyết phục, ông lập luận, nhưng 50% thì có thể.

Đầu năm nay, sau khi Trump hầu như không đề cập đến thuế quan trong bài phát biểu tại Hội nghị Quốc gia của Đảng Cộng hòa, Points of Return* đã trích dẫn ý tưởng từ Marko Papic của BCA Research rằng Trump đang hướng tới việc thực hiện một thỏa thuận lớn theo kiểu Nixon với Trung Quốc, thay vì cố gắng trở thành một McKinley của thời hiện đại và giành chiến thắng trong một cuộc chiến thương mại. Thông điệp này giờ đây đã trở nên rõ ràng hơn. Trump không phải là Richard Nixon, và bất kỳ sự dàn xếp thương mại theo kiểu bảo hộ nào như thế này sẽ rất khó đạt được, với những lợi ích phải chờ đợi trong tương lai dài. Liệu ông có thực sự có đủ kỹ năng ngoại giao để thực hiện điều này hay không vẫn còn là một câu hỏi lớn. Nhưng Papic nhận xét rằng Trump có một cơ hội chính trị. Papic chỉ ra rằng, “Đảng Dân chủ sợ bị gọi là yếu kém trong vấn đề thương mại.”

Trump, ngược lại, không có mối lo ngại như vậy. Như chính ông đã nói, những người ủng hộ ông sẽ luôn đồng hành cùng ông bất kể ông làm gì. Do đó, không gian chính trị trong nước của ông là vô cùng lớn.

Papic tin tưởng Trump sẽ “đưa con tàu thuế quan đến đích,” mặc dù thật dễ - và đáng sợ - khi tưởng tượng con tàu đó sẽ gặp tai nạn. Nhưng một hệ quả của việc này là Mỹ có thể thực sự giúp Trung Quốc sắp xếp lại nền kinh tế của họ (khôn ngoan hay không là chuyện khác). Châu Âu có nguy cơ bị kẹt ở giữa. Những kẻ thua cuộc lớn nhất có thể sẽ là những nền kinh tế được hưởng lợi từ việc “gần-shoring” (gần chuyển địa điểm sản xuất), khi các công ty chuyển từ Trung Quốc sang các quốc gia như Việt Nam và đặc biệt là Mexico do áp lực chính trị.

Mặc dù Mexico, láng giềng phía nam của Mỹ, đã phải chịu nhiều chỉ trích về việc lấy đi công việc của Mỹ dưới thời NAFTA (Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ), nhưng nước này chưa bao giờ được hưởng lợi nhiều như kỳ vọng; việc Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới năm 2001 nhanh chóng làm lu mờ Mexico. Trong hai năm qua, dưới Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA), nhập khẩu từ Mexico cuối cùng cũng đã tăng lên ngang bằng với Trung Quốc. Đây là một bước đột phá lớn:

Hầu hết các hiệp định thương mại đều không có thời hạn. USMCA phải được đàm phán lại vào năm 2026. Chính quyền Trump sẽ có lợi thế để làm cho việc chuyển địa điểm khó khăn hơn. Điều này có thể hoặc không thể tạo ra thêm nhiều việc làm cho Mỹ; nhưng nó là một sự đặt cược an toàn rằng sẽ tạo ra một chướng ngại khác cho sự tăng trưởng của Mexico.