Tòa án Tối cao Mỹ ngăn chặn nỗ lực sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook của ông Trump
Diệu Linh
Junior Editor
Tòa án Tối cao Mỹ ngày 29/6 đã bác bỏ nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm sa thải Thống đốc Fed Lisa Cook, qua đó bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, trong một phán quyết riêng cũng được đưa ra trong ngày, tòa lại mở rộng quyền của tổng thống trong việc bãi nhiệm lãnh đạo nhiều cơ quan liên bang khác.
Với tỷ lệ 5-4, Tòa án Tối cao cho phép bà Cook tiếp tục tại vị trong thời gian vụ kiện được giải quyết. Đây là lần đầu tiên kể từ khi Fed được thành lập năm 1913, một tổng thống tìm cách cách chức một thống đốc của ngân hàng trung ương.
Chánh án John Roberts cho rằng ông Trump đã không bảo đảm cho bà Cook các quyền tố tụng theo luật định trước khi đưa ra quyết định miễn nhiệm. Ông nhấn mạnh các thống đốc Fed có nhiệm kỳ 14 năm và chỉ có thể bị bãi nhiệm nếu có "lý do chính đáng", nhằm bảo vệ chính sách tiền tệ khỏi sự can thiệp chính trị.
Tháng 8/2025, ông Trump tìm cách sa thải bà Cook dựa trên các cáo buộc gian lận thế chấp chưa được chứng minh. Bà Cook bác bỏ cáo buộc và cho rằng đây chỉ là cái cớ để loại bà khỏi Fed vì bất đồng về chính sách tiền tệ.
Sau phán quyết, bà Cook cho biết quyết định của Tòa án Tối cao khẳng định Fed phải được hoạt động độc lập, không chịu sức ép chính trị. Trong khi đó, ông Trump tuyên bố vụ việc chỉ được trả về tòa cấp dưới vì lý do thủ tục và chính quyền sẽ tiếp tục có hành động phù hợp.
Tòa án cũng khẳng định chưa xem xét tính đúng sai của các cáo buộc nhằm vào bà Cook. Vụ việc sẽ được chuyển trở lại tòa án cấp dưới để tiếp tục giải quyết.
Cùng ngày, trong một phán quyết khác với tỷ lệ 6-3, Tòa án Tối cao cho phép ông Trump sa thải thành viên Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) Rebecca Slaughter và lật lại tiền lệ pháp lý tồn tại từ năm 1935, qua đó mở rộng quyền của tổng thống trong việc miễn nhiệm lãnh đạo các cơ quan liên bang.
Fed được xem là ngân hàng trung ương quan trọng nhất thế giới, có vai trò quyết định chính sách tiền tệ của Mỹ. Bà Lisa Cook được cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm vào năm 2022 và có nhiệm kỳ đến năm 2038.
Theo Đạo luật Cục Dự trữ Liên bang năm 1913, tổng thống chỉ có thể bãi nhiệm một thống đốc Fed nếu có "lý do chính đáng", dù luật không quy định cụ thể tiêu chuẩn này. Chánh án Roberts cho rằng ngưỡng áp dụng phải rất cao để tránh việc bất kỳ cáo buộc nào cũng có thể trở thành cái cớ gây sức ép lên các nhà hoạch định chính sách tiền tệ.
Vụ kiện của bà Cook là một phần trong hàng loạt tranh chấp pháp lý phát sinh từ những nỗ lực mở rộng quyền lực của ông Trump kể từ khi trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025, bao gồm cả các cuộc đối đầu với Fed và những tranh cãi liên quan đến chính sách thuế quan.
Reuters