Trump cam kết hỗ trợ an ninh Ukraine, thúc đẩy khả năng đàm phán ba bên với Nga

Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định với Tổng thống Volodymyr Zelenskiy hôm thứ Hai rằng Washington sẽ hỗ trợ bảo đảm an ninh cho Ukraine trong bất kỳ thỏa thuận nào nhằm chấm dứt chiến tranh với Nga, dù chi tiết cụ thể về mức độ hỗ trợ vẫn chưa được làm rõ.

Cam kết này được đưa ra trong hội nghị thượng đỉnh đặc biệt tại Nhà Trắng, nơi Trump tiếp đón Zelenskiy cùng một nhóm lãnh đạo châu Âu, chỉ vài ngày sau khi ông gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Alaska.

“Khi nói về an ninh, sẽ có rất nhiều hỗ trợ,” Trump nói với báo giới, đồng thời nhấn mạnh rằng châu Âu cũng sẽ tham gia. “Họ là tuyến phòng thủ đầu tiên vì họ ở ngay đó, nhưng chúng tôi sẽ giúp đỡ họ.”

Zelenskiy hoan nghênh lời hứa này, gọi đó là “bước tiến lớn” và cho biết các cam kết có thể sẽ được chính thức hóa trong vòng một tuần đến 10 ngày tới. Ông cũng tiết lộ Ukraine đang đề xuất mua khoảng 90 tỷ USD vũ khí từ Mỹ.

Không khí cuộc gặp hôm thứ Hai mang tính xây dựng và ấm áp hơn nhiều so với lần gặp hồi tháng Hai, khi Trump và Phó Tổng thống JD Vance công khai chỉ trích Zelenskiy tại Phòng Bầu dục. Tuy vậy, một thỏa thuận hòa bình vẫn còn xa vời.

Ngay trước khi đàm phán bắt đầu, Bộ Ngoại giao Nga đã loại trừ khả năng triển khai lực lượng NATO để giám sát hay bảo vệ thỏa thuận, khiến sáng kiến của Trump thêm phần phức tạp.

Cả Trump và Zelenskiy đều kỳ vọng hội nghị lần này có thể mở đường cho các cuộc thương lượng trực tiếp với Putin, trong bối cảnh quân đội Nga tiếp tục tiến dần ở miền đông Ukraine. Tối thứ Hai, Trump cho biết ông đã điện đàm với Putin và đang sắp xếp một cuộc gặp giữa lãnh đạo Nga và Zelenskiy, tiến tới hội nghị thượng đỉnh ba bên. Theo một quan chức Mỹ, khả năng cao cuộc gặp Putin – Zelenskiy sẽ diễn ra tại Hungary trong vòng hai tuần tới, như Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã tiết lộ.

Cuộc đàm phán trực tiếp cuối cùng giữa Nga và Ukraine diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ hồi tháng Sáu, nhưng Putin khi đó từ chối lời mời gặp mặt trực tiếp từ Zelenskiy, chỉ cử phái đoàn cấp thấp. Trợ lý Điện Kremlin Yuri Ushakov cho biết trong các bình luận đăng trên Telegram rằng Trump và Putin đã bàn về “khả năng nâng cấp cấp độ đại diện từ cả hai phía trong các cuộc đàm phán trực tiếp.”

Trong khi đó, các lãnh đạo châu Âu – khẩn trương tới Washington để thể hiện sự ủng hộ Kyiv – kêu gọi Trump thuyết phục Putin đồng ý một lệnh ngừng bắn trước khi tiến hành thương lượng. Trump từng ủng hộ ý tưởng này, nhưng sau cuộc gặp Putin, ông lại đồng tình với quan điểm Moscow rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải toàn diện.

“Tôi muốn họ dừng lại, nhưng về mặt chiến lược, việc ngừng bắn có thể gây bất lợi cho một bên,” Trump nói, ám chỉ việc tiến trình hòa bình có thể tiếp tục ngay cả khi xung đột vẫn diễn ra. Đặc phái viên của Putin về kinh tế, Kirill Dmitriev, cũng nhấn mạnh trên mạng xã hội rằng trọng tâm là “hòa bình bền vững chứ không phải ngừng bắn tạm thời.”

Lãnh đạo Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Merz lại giữ lập trường ngược lại, cho rằng ngừng bắn là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ đàm phán trực tiếp nào. Macron còn lưu ý rằng các lãnh đạo châu Âu cuối cùng cũng cần tham gia bàn đàm phán, vì vấn đề an ninh Ukraine gắn liền với an ninh toàn châu Âu.

Trong suốt hơn hai giờ đàm phán đa phương, Trump và Zelenskiy thảo luận riêng trước khi cùng ngồi với lãnh đạo Anh, Đức, Pháp, Ý, Phần Lan, EU và NATO. Lần này, Zelenskiy xuất hiện với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ châu Âu, khác hẳn sự đơn độc và căng thẳng trong chuyến thăm hồi tháng Hai. Ông liên tục bày tỏ lòng biết ơn, ít nhất tám lần trong phần phát biểu công khai.

Trump cũng đón tiếp Zelenskiy nồng nhiệt hơn, khen ngợi bộ vest đen lịch sự thay vì trang phục quân sự quen thuộc mà trước đó từng khiến ông khó chịu. Khi được hỏi về thông điệp dành cho người dân Ukraine, Trump đáp ngắn gọn: “Chúng tôi yêu họ.” Sau đó, ông đặt tay lên lưng Zelenskiy trong một cử chỉ thân thiện trước khi cả hai bước vào Phòng Bầu dục.

Tuy vậy, áp lực vẫn dồn lên Zelenskiy. Trump nhấn mạnh Ukraine sẽ cần nhượng bộ, trong đó bao gồm từ bỏ tham vọng gia nhập NATO hoặc khôi phục chủ quyền tại Crimea – bán đảo bị Nga sáp nhập từ năm 2014. Zelenskiy gần như bác bỏ kịch bản này, nhất là phương án giao lại phần lãnh thổ còn lại ở vùng Donetsk.

Cuộc chiến đã kéo dài 3.5 năm, khiến hơn một triệu người thương vong, trong đó có hàng nghìn dân thường Ukraine và tàn phá nhiều khu vực rộng lớn của đất nước. Dù nỗ lực ngoại giao đang tăng tốc, hòa bình thực sự vẫn còn là một mục tiêu xa vời.