Trung Quốc đối mặt với làn sóng rút vốn đầu tư nước ngoài chưa từng có trong lịch sử

Theo công bố mới nhất từ Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước Trung Quốc vào cuối tuần qua, các khoản nợ đầu tư trực tiếp trong cán cân thanh toán của quốc gia này đã sụt giảm đáng kể 8.1 tỷ USD trong quý III. Đáng chú ý hơn, chỉ số đo lường dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài này đã chứng kiến mức sụt giảm lên đến gần 13 tỷ USD tính riêng trong 9 tháng đầu năm.

Như chúng tôi đã nhiều lần phân tích, sau khi chạm đỉnh vào năm 2021, dòng vốn ngoại đổ vào Trung Quốc đã liên tục suy giảm trong 3 năm qua. Nguyên nhân sâu xa đến từ một loạt các yếu tố: từ những căng thẳng địa chính trị ngày càng leo thang, tâm lý bi quan về triển vọng của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, cho đến sức ép cạnh tranh ngày một gay gắt từ các doanh nghiệp nội địa Trung Quốc, đặc biệt là trong những ngành công nghiệp trọng điểm như ô tô. Đáng báo động hơn, nếu xu hướng này không được đảo chiều từ nay đến cuối năm, chúng ta sẽ chứng kiến lần đầu tiên dòng vốn FDI ròng sẽ chảy ra khỏi Trung Quốc thay vì đổ vào kể từ năm 1990 - thời điểm bắt đầu ghi nhận số liệu.

Theo thông tin từ Bloomberg, làn sóng rút lui khỏi thị trường Trung Quốc trong năm nay đã lan rộng với sự tham gia của nhiều tập đoàn đa quốc gia. Nổi bật trong số đó là các gã khổng lồ ngành ô tô như Nissan Motor và Volkswagen, cùng với đó là những tên tuổi lớn khác như Konica Minolta. Đặc biệt, vào tháng 7, tập đoàn thép hàng đầu Nhật Bản - Nippon Steel đã tuyên bố chấm dứt hoạt động liên doanh tại Trung Quốc, trong khi gã khổng lồ công nghệ IBM cũng đang tiến hành giải thể đội ngũ nghiên cứu phần cứng tại đây, một động thái ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của khoảng 1,000 nhân sự.

Bức tranh đầu tư càng trở nên u ám hơn trước viễn cảnh một cuộc chiến tranh thương mại có thể leo thang và mối quan hệ ngày một xấu đi giữa Washington và Bắc Kinh trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống đắc cử Donald Trump. Ông Allan Gabor - Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Thượng Hải - đã chỉ ra rằng vấn đề căng thẳng địa chính trị hiện đang là nỗi lo ngại hàng đầu của các doanh nghiệp thành viên.

"Trong bối cảnh hiện tại, việc hoạch định các khoản đầu tư quy mô lớn trở nên vô cùng thách thức. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là chúng tôi vẫn chứng kiến nhiều thành viên tiếp tục thực hiện các khoản đầu tư có quy mô nhỏ và vừa," ông Gabor chia sẻ trong cuộc trao đổi với Bloomberg TV tuần trước tại Hội chợ Nhập khẩu Quốc tế Trung Quốc. "Có thể nói, môi trường đầu tư hiện nay đòi hỏi sự tính toán chính xác, cân nhắc kỹ lưỡng và chọn lọc hơn rất nhiều."

Thị trường chứng khoán khởi sắc nhờ các động thái cắt giảm lãi suất của PBoC và các biện pháp hỗ trợ khác trong tháng 9

Tuy nhiên, những nỗ lực kích cầu kinh tế của chính phủ Trung Quốc vào cuối tháng 9 đã mang lại tín hiệu tích cực cho một bộ phận nhà đầu tư nước ngoài. Theo báo cáo từ PBoC, giá trị danh mục cổ phiếu do khối ngoại nắm giữ đã ghi nhận mức tăng ấn tượng hơn 26% so với tháng 8. Đáng chú ý, chỉ số chứng khoán của Trung Quốc đã bứt phá mạnh mẽ với mức tăng gần 21% trong tháng 9, ngay sau khi gói kích thích tổng thể được triển khai. Tuy nhiên, đà tăng này đã phần nào hạ nhiệt trong thời gian gần đây.

Doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh đầu tư ra nước ngoài

Trong khi đó, dòng vốn đầu tư ra nước ngoài của Trung Quốc đang tăng vọt một cách chóng mặt. Theo số liệu sơ bộ từ Cục Quản lý Ngoại hối (SAFE), chỉ riêng trong quý III, các doanh nghiệp Trung Quốc đã nâng giá trị tài sản ở nước ngoài thêm khoảng 34 tỷ USD. Đặc biệt, tổng dòng vốn chảy ra từ đầu năm đến nay đã vươn tới con số 143 tỷ USD - đánh dấu mức cao thứ ba trong lịch sử thống kê cho giai đoạn này.

Điển hình trong xu hướng này là các tập đoàn như BYD đang tích cực đẩy mạnh chiến lược toàn cầu hóa, nhằm hai mục tiêu chiến lược: một mặt là đảm bảo nguồn cung nguyên liệu thô, mặt khác là thiết lập các cứ điểm sản xuất tại thị trường nước ngoài. Xu hướng này được dự báo sẽ không chỉ duy trì mà còn tiếp tục mở rộng, đặc biệt trong bối cảnh ngày càng nhiều quốc gia áp dụng các biện pháp thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc như mặt hàng thép, cùng với đó là động thái của Hoa Kỳ trong việc đe dọa áp đặt thuế trừng phạt toàn diện lên các sản phẩm xuất xứ từ quốc gia này.