AI tác động tới gần 80 triệu lao động ASEAN nhưng chưa gây làn sóng mất việc

Trong báo cáo công bố hôm thứ Tư, ILO cho biết gần 80 triệu lao động, tương đương 22.9% tổng số việc làm tại các nước ASEAN, đang làm việc trong những ngành nghề mà AI có thể tự động hóa hoặc hỗ trợ thực hiện ít nhất một số nhiệm vụ. Trong số này, khoảng 11.7 triệu người, tương đương 3.3% tổng việc làm, thuộc nhóm nghề có mức độ chịu tác động cao nhất từ AI. Khoảng 67% việc làm còn lại nằm trong các ngành nghề chưa được xác định có mức độ tiếp xúc với AI.

Việc làm trong các ngành nghề có khả năng được AI tự động hóa hoặc hỗ trợ nhiều nhất vẫn tiếp tục tăng kể từ năm 2017, bao gồm cả giai đoạn sau khi AI tạo sinh (generative AI) xuất hiện. Điều này cho thấy công nghệ này vẫn chưa gây ra sự gián đoạn đáng kể trên thị trường lao động. Các ngành nghề có mức độ tiếp xúc cao nhất với AI gồm chuyên viên phân tích tài chính, nhà phát triển đa phương tiện và môi giới tài chính.

ILO nhận định các kết quả trên phản ánh tầm quan trọng ngày càng lớn của những ngành nghề mà AI tạo sinh có thể làm thay đổi quy trình làm việc và cách thức thực hiện công việc. Mặc dù AI tạo sinh có thể nâng cao năng suất đối với từng tác vụ riêng lẻ, những lợi ích này vẫn chưa chuyển hóa thành sự cải thiện rõ rệt về năng suất tổng thể hay việc làm.

Những kết quả này trái ngược với các đợt cắt giảm nhân sự liên quan đến AI do một số doanh nghiệp như Shopee thuộc Sea Ltd. và Meta Platforms công bố. Theo ILO, dù một số công ty đang tinh giản nhân sự hoặc tái cơ cấu lực lượng lao động để triển khai AI, số lượng việc làm trong các ngành nghề chịu tác động lớn nhất từ AI tại Đông Nam Á vẫn tiếp tục tăng.

Singapore là quốc gia có tỷ trọng lao động làm việc trong các ngành nghề chịu tác động của AI cao nhất, chiếm 42.2% tổng việc làm, tiếp theo là Philippines, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan. ILO cũng đánh giá Singapore dẫn đầu khu vực về mức độ sẵn sàng ứng dụng AI nhờ hạ tầng số phát triển, nguồn nhân lực chất lượng cao và chiến lược điều phối đồng bộ của chính phủ.

ILO kêu gọi các chính phủ tăng cường khuôn khổ quản trị AI và tích hợp chính sách AI theo hướng lấy con người làm trung tâm nhằm hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp thích ứng với quá trình chuyển đổi.

Theo ILO, kết quả của thị trường lao động trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào các lựa chọn chính sách nhằm nâng cao năng lực thích ứng và khả năng chống chịu của người lao động, doanh nghiệp và các thể chế trước làn sóng AI, thay vì chỉ dựa trên mức độ tiếp xúc với công nghệ này.