AI Trung Quốc giúp ông Tập gia tăng ảnh hưởng nhưng kéo theo bài toán an ninh

Ông Tập dự kiến sẽ lần đầu phát biểu tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAIC) ở Thượng Hải, nơi quy tụ nhiều lãnh đạo công nghệ và chính phủ. Trong khi đó, các mô hình AI Trung Quốc đang ngày càng được doanh nghiệp Mỹ sử dụng nhiều hơn. Trên nền tảng OpenRouter, tỷ trọng sử dụng các mô hình Trung Quốc đã tiến sát 60%.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc tuần này kêu gọi tránh hình thành một "Bức màn sắt AI", nhấn mạnh AI nên được chia sẻ như một tài sản công thay vì bị độc quyền bởi một số quốc gia.

Bắc Kinh cũng thúc đẩy thành lập Tổ chức Hợp tác AI Thế giới với sự tham gia của gần 30 quốc gia nhằm tăng ảnh hưởng trong việc xây dựng tiêu chuẩn và quy định quốc tế về AI. Trong cuộc gặp Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev, ông Tập cũng khẳng định Trung Quốc sẵn sàng chia sẻ công nghệ AI để hỗ trợ quá trình chuyển đổi số.

Tuy nhiên, cùng với tham vọng mở rộng ảnh hưởng là những lo ngại về an ninh. Theo các nguồn tin, giới chức Trung Quốc đã trao đổi với Alibaba và một số doanh nghiệp AI về biện pháp kiểm soát rủi ro từ các mô hình tiên tiến, trong đó có khả năng hạn chế quyền tiếp cận của người dùng nước ngoài đối với các mô hình mạnh nhất.

Động thái này phản ánh cách tiếp cận tương tự của Mỹ. Tháng trước, Washington từng tạm thời chặn người dùng nước ngoài tiếp cận hai mô hình AI của Anthropic vì lý do an ninh quốc gia. Các chuyên gia cảnh báo AI Trung Quốc có thể sớm đạt năng lực an ninh mạng tương đương những mô hình tiên tiến của Mỹ.

Việc cả Mỹ và Trung Quốc đều tăng cường giám sát đang tạo sức ép lên các doanh nghiệp phát triển AI mã nguồn mở. Flo Crivello, nhà sáng lập Lindy AI, cho biết công ty ông đã chuyển sang sử dụng DeepSeek và giảm tới 90% chi phí vận hành AI. Ông cho rằng nếu Trung Quốc hạn chế quyền truy cập, tác động sẽ chỉ mang tính tạm thời khi các công ty Mỹ có thể sớm tung ra các mô hình cạnh tranh.

Trong khi đó, việc doanh nghiệp Mỹ sử dụng AI Trung Quốc cũng vấp phải sự phản đối từ các nhà lập pháp. Airbnb và Anysphere đã bị điều tra, còn Palantir cáo buộc các mô hình AI Trung Quốc gây rủi ro cho nền kinh tế Mỹ và khai thác tài sản trí tuệ của nước này.

Dù vậy, Bắc Kinh vẫn coi chiến lược mã nguồn mở là lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Các mô hình AI Trung Quốc đã vượt đối thủ Mỹ về lượng token sử dụng trên OpenRouter tại thị trường Mỹ trong năm nay, với DeepSeek trở thành lựa chọn phổ biến nhất của nhiều doanh nghiệp Mỹ trên nền tảng này.

Các chuyên gia nhận định Trung Quốc nhiều khả năng sẽ không từ bỏ chiến lược mở mà chỉ tăng cường các biện pháp giám sát đối với những mô hình AI tiên tiến nhất. Nhà sáng lập Zhipu Tang Jie cũng khẳng định AI nên được phổ biến rộng rãi, song an toàn phải là điều kiện tiên quyết.

Sự tự tin của ngành AI Trung Quốc ngày càng rõ nét. Sau khi Elon Musk dự đoán Trung Quốc có thể bắt kịp mô hình AI hàng đầu của Anthropic vào đầu năm tới, Tang Jie đáp lại ngắn gọn: "Sẽ không mất nhiều thời gian đến vậy."