Big Tech chi phối S&P 500: Rủi ro lớn khi thị trường quá lệ thuộc

Thị trường tài chính quan trọng nhất thế giới đang rơi vào tình trạng mất cân bằng đáng lo ngại. Tuần trước, cổ phiếu các công ty công nghệ thuộc S&P 500 giảm tổng cộng 1.6%. Đây có thể chỉ là một cú điều chỉnh nhỏ, nếu không phải vì thực tế rằng chỉ bảy “ông lớn” trong số đó hiện chiếm tới gần một phần ba giá trị của chỉ số này. Khi cả nhà đầu tư cá nhân lẫn các tổ chức tín dụng lớn ngày càng bị cuốn vào vòng xoáy, vận mệnh của nhiều người đang phụ thuộc vào một số ít doanh nghiệp.

Tính đến giữa tháng 8, nhóm “Magnificent Seven” — gồm Apple, Microsoft, Nvidia, Amazon, Meta, Alphabet và Tesla — đã chiếm tới 34% giá trị vốn hóa của S&P 500, mức kỷ lục mới. Nếu cộng thêm Broadcom, Berkshire Hathaway và JPMorgan Chase, con số này gần chạm ngưỡng 40%. Trong kỷ nguyên bong bóng dot-com, 10 công ty lớn nhất cũng chỉ chiếm tối đa 23%. Chỉ số vốn được xem là thước đo sức mạnh doanh nghiệp toàn diện của Mỹ giờ đây đang dần biến thành một canh bạc tập trung vào trí tuệ nhân tạo.

Song song với đó, tài sản hộ gia đình Mỹ đang gắn chặt hơn bao giờ hết với một thị trường ngày càng “lệch đầu”. Cổ phiếu hiện chiếm 43% tổng tài sản của người Mỹ — tỷ lệ cao nhất từng được ghi nhận, theo dữ liệu của Fed. Các nhà đầu tư cá nhân hiện cũng chiếm tới 18% khối lượng giao dịch cổ phiếu, gần gấp đôi so với một thập kỷ trước, theo JPMorgan Chase. Phần lớn dòng tiền này chảy vào các quỹ chỉ số, đặc biệt là quỹ theo dõi S&P 500.

Các công cụ phái sinh càng làm mối liên kết này thêm chặt chẽ. Theo CBOE Global Markets, khối lượng giao dịch quyền chọn S&P 500 trung bình mỗi ngày vào khoảng 3.7 triệu hợp đồng. Mỗi hợp đồng đại diện cho 100 lần chỉ số, tương đương giá trị danh nghĩa khoảng 2.4 nghìn tỷ USD mỗi ngày — vượt xa giá trị giao dịch cổ phiếu riêng lẻ. Đòn bẩy khổng lồ này khiến chỉ cần biến động nhỏ ở quyền chọn cũng có thể khuếch đại thành dao động lớn trên chỉ số cơ sở.

Không chỉ nhà đầu tư cá nhân bị cuốn vào làn sóng Big Tech. Các nhà đầu tư tín dụng cũng đang chịu ảnh hưởng nặng nề. Trong năm qua, Microsoft, Amazon và Meta đã huy động hơn 60 tỷ USD trái phiếu cấp đầu tư để rót vào các dự án AI, khiến họ trở thành trụ cột lớn trong các chỉ số trái phiếu doanh nghiệp. Những thị trường này phản ứng nhạy cảm không kém thị trường cổ phiếu. Sau khi Washington công bố áp thuế mới hồi tháng 4, phần bù rủi ro mà nhà đầu tư đòi hỏi để nắm giữ nợ của Big Tech đã tăng vọt, đi kèm với đà giảm giá cổ phiếu. Nếu tăng trưởng AI chậm lại, áp lực chắc chắn sẽ lan rộng sang thị trường nợ.

Dù vậy, cần nhớ rằng các “gã khổng lồ” ngày nay khác xa những doanh nghiệp mơ hồ trong thời dot-com. Họ sở hữu lượng tiền mặt dồi dào, lợi nhuận cao và chính những nền tảng vững chắc này đã giúp họ trở thành “trái tim” trong danh mục đầu tư toàn cầu cũng như tiết kiệm của các hộ gia đình Mỹ. Rủi ro lớn nhất không phải là sự sụp đổ hoàn toàn, mà là ngay cả một cú trượt nhỏ giờ đây cũng có thể gây ra những hậu quả khổng lồ.