Các trung tâm lừa đảo trực tuyến tại Campuchia vẫn tồn tại bất chấp chiến dịch truy quét

Tổ chức nhân quyền có trụ sở tại London cho biết đã xác định được 86 khu tổ hợp lừa đảo trực tuyến đang hoạt động trên khắp Campuchia tính đến tháng 4 năm nay, tăng từ 53 địa điểm ghi nhận một năm trước đó.

Amnesty cho biết chỉ tìm thấy bằng chứng về sự can thiệp của cơ quan chức năng tại 24 địa điểm trong suốt chiến dịch truy quét. Con số này trái ngược với tuyên bố chính thức rằng lực lượng chức năng đã xử lý hơn 250 trung tâm lừa đảo trên toàn quốc.

Những phát hiện trên làm dấy lên nghi ngờ về khẳng định của chính phủ Campuchia rằng ngành công nghiệp lừa đảo trực tuyến đã bị suy yếu đáng kể.

Hồi tháng 2, Bộ trưởng cấp cao Chhay Sinarith cho biết hoạt động lừa đảo trực tuyến đã giảm một nửa và vấn đề này sẽ được giải quyết hoàn toàn vào tháng 4. Sau đó, giới chức Campuchia thông báo đã thực hiện hàng nghìn vụ bắt giữ, truy tố và trục xuất liên quan đến chiến dịch truy quét.

Trong báo cáo công bố ngày thứ Hai, Amnesty nhận định:

"Chiến dịch truy quét của Campuchia đã thất bại ở nhiều khía cạnh quan trọng, từ việc điều tra và đóng cửa các khu tổ hợp lừa đảo nổi tiếng cho đến bảo vệ và hỗ trợ các nạn nhân trốn thoát."

Ông Chhay Sinarith, đồng thời là Chủ tịch Ban Thư ký Ủy ban Phòng chống tội phạm công nghệ, chưa đưa ra phản hồi về báo cáo này.

Chiến dịch của Campuchia nhằm vào ngành công nghiệp lừa đảo trực tuyến đã biến nhiều khu vực ở Đông Nam Á thành trung tâm của các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia, tạo ra doanh thu hàng tỷ USD mỗi năm.

Cùng với Myanmar và Lào, Campuchia từ lâu được xem là điểm nóng của các khu tổ hợp lừa đảo, nơi nhiều lao động bị mua bán hoặc cưỡng ép tham gia các hoạt động lừa đảo nhắm vào nạn nhân trên toàn thế giới.

Julia Dickson, chuyên gia thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng nhiều cuộc truy quét chỉ mang tính hình thức.

"Chúng tôi vẫn cho rằng phần lớn các chiến dịch này chỉ mang tính trình diễn. Có dấu hiệu cho thấy những người đứng đầu các trung tâm lừa đảo được cảnh báo trước khi lực lượng chức năng đột kích, vì vậy các đối tượng chủ chốt thường không bị bắt giữ."

Theo bà, hoạt động lừa đảo đang có xu hướng dịch chuyển từ các khu tổ hợp quy mô lớn gần biên giới sang các cơ sở nhỏ hơn nằm trong khu dân cư hoặc đô thị, khiến việc phát hiện trở nên khó khăn hơn.

Amnesty thừa nhận hàng nghìn người đã được giải cứu hoặc tự trốn thoát khỏi các trung tâm lừa đảo trong thời gian diễn ra chiến dịch.

Tuy nhiên, tổ chức này cho biết nhiều người sau đó lại bị đối xử như người vi phạm luật nhập cư thay vì được công nhận là nạn nhân của nạn buôn người.

Theo báo cáo, nhiều người sống sót phải dựa vào các tổ chức từ thiện, người dân địa phương hoặc đại sứ quán nước ngoài để được hỗ trợ thực phẩm, nơi ở và chi phí hồi hương.

Thủ tướng Hun Manet phát động chiến dịch truy quét trên toàn quốc vào tháng 7 năm ngoái, mô tả các mạng lưới lừa đảo là mối đe dọa đối với nền kinh tế hợp pháp của Campuchia.

Amnesty đánh giá chiến dịch đã đạt được một số kết quả nhất định, nhưng những hạn chế mang tính hệ thống, năng lực điều tra yếu và việc bảo vệ nạn nhân chưa đầy đủ đã khiến phần lớn ngành công nghiệp này vẫn tồn tại.

Julia Dickson cho biết có dấu hiệu cho thấy một số người sau khi được giải cứu lại tiếp tục trở thành nạn nhân của các đường dây buôn người khác ngay trong lãnh thổ Campuchia.

"Khi các cuộc truy quét diễn ra, rất nhiều người bị đẩy ra đường mà không có nơi ở hay phương tiện để trở về quê hương. Một số người cuối cùng lại bị đưa vào các trung tâm lừa đảo khác, đôi khi tự nguyện nhưng phần lớn là không."

Stephanie Baroud, chuyên gia phân tích tình báo hình sự thuộc đơn vị chống buôn người và đưa người di cư trái phép của Interpol, cho biết các trung tâm lừa đảo tại Campuchia đang có dấu hiệu phân tách thành nhiều cơ sở nhỏ hơn, trong đó có cả những địa điểm nằm trong khu dân cư.

"Báo cáo cho thấy chiến dịch truy quét chưa thể chấm dứt hoạt động của các trung tâm lừa đảo. Chúng vẫn tồn tại và tiếp tục xuất hiện ở nhiều địa điểm mới."

Bà cũng lưu ý rằng việc đóng cửa một trung tâm lừa đảo không đồng nghĩa với việc triệt phá toàn bộ mạng lưới đứng sau nó.

"Nguy cơ các nạn nhân tiếp tục bị mua bán hoặc tái trở thành nạn nhân vẫn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh các chiến dịch truy quét được triển khai theo cách hiện nay."