Mỹ cần thay đổi cách tiếp cận với Iran thay vì tiếp tục leo thang
Diệu Linh
Junior Editor
Sau khi tuyên bố sẽ gia tăng sức ép quân sự lên Iran, Tổng thống Donald Trump bất ngờ tạm dừng các cuộc không kích với lý do không còn lựa chọn quân sự hiệu quả. Diễn biến này đặt ra hai câu hỏi: vì sao Mỹ vẫn chưa thể buộc Iran nhượng bộ dù sở hữu ưu thế quân sự vượt trội, và vì sao Washington vẫn liên tục lặp lại một chiến lược chưa mang lại kết quả.
Theo quan điểm của tác giả, nguyên nhân nằm ở việc chính quyền Trump đánh giá sai bản chất các thất bại trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Thay vì nhìn nhận rằng công nghệ hiện đại đã thay đổi cán cân chiến tranh, Washington lại cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ các chính quyền tiền nhiệm hoặc những quyết sách sai lầm. Trong bối cảnh hiện nay, các quốc gia như Iran có thể tận dụng vệ tinh, drone, tên lửa và sự hỗ trợ từ các đối tác để tạo ra năng lực răn đe bất đối xứng với chi phí thấp.
Iran đã chứng minh khả năng gây tổn thất cho các đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh cũng như đe dọa tuyến vận tải qua eo biển Hormuz. Đồng thời, Tehran còn nhận được sự hỗ trợ về kinh tế từ Trung Quốc và chia sẻ thông tin từ Nga, khiến Washington khó đạt được mục tiêu chỉ bằng sức mạnh quân sự.
Con đường ngoại giao cũng đang rơi vào bế tắc. Thỏa thuận ngừng bắn hiện nay chứa nhiều điều khoản mơ hồ, phản ánh sự khác biệt sâu sắc giữa Mỹ và Iran về cách thức chấm dứt xung đột. Cựu Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif cho rằng hai nước khó có thể trở thành đối tác, nhưng vẫn có thể quản lý bất đồng theo mô hình "chung sống" tương tự thời Chiến tranh Lạnh.
Tuy nhiên, đề xuất của Tehran như dỡ bỏ trừng phạt, bồi thường chiến tranh và thiết lập cơ chế an ninh khu vực không có Mỹ và Israel là điều mà bất kỳ tổng thống Mỹ nào cũng khó chấp nhận, bởi không giải quyết được vai trò của Iran đối với các lực lượng vũ trang đồng minh trong khu vực.
Theo tác giả, lựa chọn khả thi nhất của Tổng thống Trump là theo đuổi một chiến lược dài hơi hơn, kết hợp sức ép và các biện pháp khuyến khích để đưa Iran trở lại bàn đàm phán. Cách tiếp cận này cần có sự phối hợp của các đồng minh vùng Vịnh, châu Âu, Trung Quốc và cả Israel nhằm hướng tới một thỏa thuận bền vững, thay vì tiếp tục các vòng leo thang quân sự vốn chỉ làm tiêu hao nguồn lực và khiến xung đột kéo dài.
Bloomberg