Chiến tranh Iran làm suy yếu vị thế của Mỹ trước cuộc đối thoại với Trung Quốc tại Bắc Kinh

Tổng thống Mỹ Donald Trump bước vào chuyến thăm Trung Quốc tuần này trong bối cảnh vị thế đàm phán của Washington suy giảm vì cuộc chiến với Iran, trong khi Chủ tịch Tập Cận Bình được cho là đang nắm nhiều lợi thế hơn.

Trong hội nghị thượng đỉnh kéo dài 36 giờ tại Bắc Kinh, hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về thương mại, thuế quan, Đài Loan và đặc biệt là vấn đề Iran. Đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông Trump kể từ khi Mỹ tham chiến tại Trung Đông.

Khi chiến tranh bước sang tháng thứ ba, Trung Quốc trở thành một bên có ảnh hưởng quan trọng nhờ vai trò là khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran và là đối tác chiến lược của Tehran. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây cũng kêu gọi Bắc Kinh hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz sau khi tuyến hàng hải này bị gián đoạn, gây ra cú sốc nguồn cung dầu toàn cầu.

Mỹ đã áp các biện pháp trừng phạt nhằm vào các công ty Trung Quốc có liên hệ với ngành dầu mỏ Iran. Tuy nhiên, Washington cũng phải thận trọng trước lợi thế lớn của Bắc Kinh về đất hiếm, nguyên liệu then chốt đối với ngành sản xuất công nghệ toàn cầu.

Jeremy Chan, chuyên gia tại Eurasia Group, cho rằng Trung Quốc bước vào hội nghị với tâm thế tự tin hơn vì đang nắm lợi thế chiến lược về khoáng sản và chuỗi cung ứng. Ông nhận định ông Trump hiện cần các kết quả tích cực hơn Trung Quốc, đặc biệt khi giá nhiên liệu tăng cao đang gây áp lực lên đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Giới quan sát cho rằng Iran có thể để lại ảnh hưởng lên toàn bộ hội nghị Trump - Tập. Dù cả Mỹ và Trung Quốc đều muốn duy trì ổn định kinh tế, khác biệt chiến lược giữa hai bên vẫn rất lớn.

Ông Trump mang theo phái đoàn gồm nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lớn như Elon Musk của Tesla và Jensen Huang của Nvidia. Tuy nhiên, kỳ vọng về đột phá lớn sau hội nghị vẫn khá thấp. Hai bên nhiều khả năng chỉ tập trung vào việc gia hạn đình chiến thương mại, thúc đẩy Trung Quốc mua thêm nông sản và máy bay Mỹ, đồng thời thảo luận về fentanyl và đầu tư song phương.

Đài Loan tiếp tục là vấn đề nhạy cảm nhất. Bắc Kinh muốn Washington giảm hỗ trợ quân sự cho hòn đảo này sau khi Mỹ phê duyệt gói bán vũ khí trị giá 11 tỷ USD hồi đầu năm.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng cho thấy lập trường cứng rắn hơn trong cạnh tranh với Mỹ. Bắc Kinh gần đây hủy thương vụ Meta mua startup AI Manus trị giá 2 tỷ USD và yêu cầu doanh nghiệp trong nước không tuân thủ một số lệnh trừng phạt của Mỹ liên quan đến dầu Iran.

Giới phân tích cho rằng cán cân quyền lực giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang thay đổi. Dù Trung Quốc vẫn gặp khó khăn kinh tế và bị hạn chế tiếp cận chip AI tiên tiến của Mỹ, Bắc Kinh hiện được xem là sẵn sàng phản ứng mạnh mẽ hơn so với giai đoạn nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Henry Wang Huiyao, nhà sáng lập Trung tâm Trung Quốc và Toàn cầu hóa tại Bắc Kinh, nhận định thế giới đang bước vào “trạng thái bình thường mới”, nơi cả Mỹ và Trung Quốc đều phải thừa nhận rằng vị thế của Bắc Kinh hiện đã khác rất nhiều so với 10 năm trước.