Chính sách giá thuốc của Trump: Khắc nghiệt nhưng có cơ sở

“Tiền nào của nấy” nghe có vẻ hay. Nhưng nó không mô tả chính xác tình hình của những người mua dược phẩm kê đơn ở Mỹ. Tổng thống Trump, người đã cam kết giảm giá thuốc tới 80%, có thể cuối cùng đã tìm thấy một mục tiêu hữu ích cho chiếc búa tạ của mình.

Giá thuốc từ lâu đã là một vấn đề nhức nhối đối với các chính quyền Mỹ. Hệ thống phức tạp thông qua đó các công ty bảo hiểm tư nhân và các chương trình của bang mua dược phẩm khiến họ phải trả giá cao hơn nhiều lần so với chi phí của các sản phẩm tương đương ở các quốc gia khác.

Theo một nghiên cứu của Rand Corporation, vào năm 2022, giá gộp — trước khi áp dụng chiết khấu và giảm giá — cao gấp 2.8 lần so với giá ở 33 quốc gia thuộc OECD được so sánh. Con số này giảm xuống còn 1.7 lần khi tính cả chiết khấu và giảm giá ước tính.

Các biện pháp nhằm giải quyết sự khác biệt này cho đến nay vẫn chưa hiệu quả. Trump đã cố gắng — và thất bại — trong việc hạ giá trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Liệu sắc lệnh hành pháp mới nhất của ông — mà Nhà Trắng cho biết sẽ “thông báo mục tiêu giá cho các nhà sản xuất dược phẩm” và loại bỏ các bên trung gian — có mang lại kết quả cụ thể hay không vẫn còn phải chờ xem.

Các công ty dược phẩm sẽ kêu trời. Và có lý do chính đáng. Mỹ là thị trường dược phẩm kê đơn lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 600 tỷ USD doanh thu hàng năm trong tổng số khoảng 1 nghìn tỷ USD toàn cầu. Các công ty lớn của Mỹ — như AbbVie, Eli Lilly và Pfizer — thu được từ 70 đến 90% doanh thu từ thị trường này, theo phân tích của Berenberg. Các công ty châu Âu như AstraZeneca, GSK và Sanofi ít bị ảnh hưởng hơn, nhưng với 40-50% doanh thu từ Mỹ, họ khó có thể miễn nhiễm với vấn đề này.

Tuy nhiên, thật khó để thấy lý do chính đáng về mặt chính sách công cho giá thuốc đắt đỏ như vậy ở Mỹ. Đúng là việc phát triển các liệu pháp mới là một nỗ lực may rủi, đòi hỏi triển vọng lợi nhuận hấp dẫn cho những người chiến thắng. Ít rõ ràng hơn là tại sao Mỹ lại phải gánh một phần gánh nặng không cân xứng như vậy. Thật vậy, một thị trường Mỹ ít sinh lời hơn có thể tăng cường vị thế của các công ty dược phẩm trong đàm phán với các dịch vụ y tế quốc gia châu Âu, nghĩa là chi phí được chia sẻ đồng đều hơn.

Mỹ cũng thu được một số lợi ích từ vị thế là thị trường hàng đầu về thuốc. Các công ty công nghệ sinh học chủ yếu có trụ sở tại Mỹ, và các nhà sản xuất thuốc toàn cầu có xu hướng tìm kiếm giấy phép tại Mỹ cho các hợp chất của họ trước bất kỳ quốc gia nào khác. Ngược lại, với Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS) tiết kiệm chi tiêu, Anh chỉ xếp thứ sáu trong bảng xếp hạng châu Âu về sự sẵn có của thuốc mới, sau Đức, Ý, Áo, Thụy Sĩ và Tây Ban Nha. Tuy nhiên, Mỹ có một hệ sinh thái phát triển mạnh và một thị trường lớn. Có lẽ còn khá nhiều điều mà Mỹ có thể làm để cắt giảm lợi nhuận trước khi đổi mới bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Nếu Trump thực sự tìm ra cách hạ giá ở Mỹ, đó sẽ là một viên thuốc đắng khó nuốt đối với các công ty dược phẩm toàn cầu. Các "tác dụng phụ" lên thị trường vẫn chưa chắc chắn. Nhưng dựa trên "triệu chứng" hiện tại của "bệnh nhân" (ám chỉ thị trường Mỹ), "phương thuốc" trực diện này có vẻ hợp lý.

[email protected]